Ik heb arteriitis temporalis

Synoniemen
Slagaderontsteking, Reuscelarteriitis

In het kort

  • Arteriitis temporalis is een ontsteking van een bloedvat in uw hoofd, bij de slaap.
  • De aandoening komt vooral voor bij mensen ouder dan 50 jaar.
  • De klachten zijn een heftige en bonzende hoofdpijn.
  • De aandoening gaat soms samen met polymyalgia rheumatica (PMR).
  • De aandoening wordt behandeld met medicijnen.
  • Bel direct uw huisarts bij koorts, terugkerende klachten of als u opeens slechter ziet.

Wat is arteriitis temporalis?

Arteriitis temporalis is een ontsteking van een slagader aan de zijkant van uw hoofd, ter hoogte van uw slaap. De ontsteking kan ook dieper zitten: in een slagader in uw hals of naar uw oog.
De ziekte komt bijna uitsluitend voor bij mensen die ouder zijn dan vijftig jaar.
Arteriitis temporalis wordt altijd direct onderzocht en behandeld door een internist of reumatoloog.

Wat zijn de verschijnselen van arteriitis temporalis?

De ziekte begint meestal met hoofdpijn ter hoogte van de slaap (of beide slapen). De hoofdpijn kan heftig en bonzend zijn. Soms is de huid boven het ontstoken bloedvat rood en kan steken of branden. Het bloedvat kan opzetten en knobbelig aanvoelen.
Andere mogelijke klachten zijn:

  • Pijn bij het kauwen.
  • Koorts.
  • Minder zin in eten en gewichtsverlies.
  • Plotseling slechter zien, dubbel zien of helemaal niet meer zien. Dit kan tijdelijk of blijvend zijn.

Arteriitis temporalis en polymyalgia rheumatica
Arteriitis temporalis gaat soms samen met polymyalgia rheumatica (PMR), een vorm van reuma.

Mensen met PMR hebben minstens vier weken lang de volgende klachten:

  • Pijn in de nek, schouders en/of heupen.
  • ‘s Ochtends stijve en pijnlijke spieren. Het duurt langer dan een uur voordat u een beetje op gang komt. Het kan moeilijk zijn om op te staan uit uw bed of stoel. Ook aankleden en wassen kan lastig zijn.
  • De pijn verergert bij beweging.

Soms openbaren PMR en arteriitis temporalis zich tegelijk, maar arteriitis temporalis kan ook ontstaan als u al langere tijd PMR heeft.

Hoe ontstaat arteriitis temporalis?

Hoe arteriitis temporalis ontstaat is niet bekend.

Adviezen bij arteriitis temporalis

Allereerst moet u naar de specialist (internist of reumatoloog) om vast te stellen of u arteriitis temporalis heeft. De arts haalt een klein stukje uit de slagader bij uw slaap weg. Onder de microscoop is te zien of uw klachten inderdaad door arteriitis temporalis komen. Ook wordt uw bloed onderzocht op tekenen van ontsteking.

Als de pijn en roodheid duidelijk op de slaap zitten, kunt u daar eventueel een coldpack tegenaan houden.

Medicijnen bij arteriitis temporalis

Arteriitis temporalis wordt behandeld met corticosteroïden (bijnierschorshormoon, vooral bekend onder de naam prednison). Deze medicijnen remmen de ontsteking. Meestal wordt 40 tot 60 mg prednison per dag voorgeschreven.
De medicijnen verminderen de klachten meestal snel. Prednison is een krachtig middel dat de afweer en de ontsteking onderdrukt.

Maar het heeft ook bijwerkingen:

  • dikker worden, vooral in uw gezicht,
  • maagklachten,
  • een hoger bloedsuikergehalte,
  • botontkalking (bij langdurig gebruik).

Daarom krijgt u er meestal nog medicijnen bij:

  • een middel om de maag te beschermen,
  • een middel om botontkalking tegen te gaan,
  • eventueel calcium en vitamine D.

Prednison is een bijnierschorshormonen ook wel corticosteroïd genoemd. Natuurlijke bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties en zijn nodig voor het vrijmaken en opslaan van energie, mineralen en zouten.

Prednison wordt toegepast bij zeer veel aandoeningen, waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen, zoals astma, COPD, reuma, multiple sclerose (MS), lupus erythematodes (LE), bepaalde bloedziekten, de darmziekten colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn en allergische reacties. Verder werkt het tegen sommige vormen van kanker en tegen de ernstige misselijkheid die kan ontstaan bij chemotherapie.

In combinatie met andere geneesmiddelen wordt het ook vaak toegepast bij het voorkomen van afstotingsreacties na orgaantransplantaties.

Ook wordt het gebruikt als substitutietherapie om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen te vervangen, zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom.

Artsen schrijven het meestal voor als:

Stootkuur
Een stootkuur is een behandeling van enkele dagen tot twee weken met een hoeveelheid van 30 tot 80 mg prednison per dag. Dit is een wat grotere hoeveelheid dan bij de meeste langdurige behandelingen. Bij een stootkuur treden meestal geen ernstige bijwerkingen van prednison op.

Een stootkuur wordt toegepast bij plotselinge verergeringen van bepaalde aandoeningen. Meestal zijn dit chronische aandoeningen waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen. Prednison geneest de aandoening niet, maar onderdrukt de ziekteverschijnselen, zodat uw lichaam zich makkelijker kan herstellen. Ook is er meer effect van andere geneesmiddelen als uw conditie beter is.

Meestal merkt u de werking binnen enkele uren. Soms is de stootkuur bedoeld om de periode te overbruggen tot u de werking merkt van een ander middel, waarvan het effect langzamer intreedt.

Langdurige behandeling
Een langdurige behandeling duurt enkele maanden of langer en bestaat uit een hoeveelheid van ongeveer 10 mg tot 20 mg prednison per dag. U start deze behandeling meestal met een stootkuur van een grote hoeveelheid prednison per dag, waarna u de hoeveelheid in enkele dagen tot weken afbouwt tot de onderhoudsdosering. Gedurende de hele behandeling bepaalt uw arts samen met u of de hoeveelheid prednison bijgesteld moet worden, zodat u de laagst mogelijk dosering gebruikt die nog goed werkt. Deze langdurige behandeling wordt toegepast bij ernstige ziekten waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen in het geval dat andere geneesmiddelen niet of onvoldoende helpen. Het kan bij deze aandoeningen enkele weken duren voor u het effect van prednison merkt.

Onderdeel van een behandeling tegen kanker
In dit geval is er meestal sprake van een dosering prednison van 60 mg of meer per dag, in een combinatie met andere medicijnen tegen kanker. U slikt de combinatie dan gedurende enkele dagen, bijvoorbeeld vijf. Enkele weken daarna start u opnieuw met een periode van enkele dagen slikken. Op deze manier wordt prednison vaak toegepast bij verschillende soorten kanker, zoals lymfeklierkanker, leukemie, een hersentumor, borstkanker en de ziekte van Kahler.

De werking van prednison bij deze aandoeningen is divers. Het verbetert de eetlust, vermindert vermoeidheid en zorgt er vaak voor dat zich beter gaat voelen. Verder gaat prednison de zwelling van tumoren tegen. Het kan daardoor bij tumoren die tegen zenuwen aandrukken de pijn verminderen. Bij de ziekte van Kahler verlaagt prednison de hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed, dat bij deze ziekte is verhoogd.

Veel medicijnen tegen kanker veroorzaken ernstige misselijkheid. Prednison kan deze vorm van misselijkheid verminderen, vooral omdat het uw stemming en eetlust verbetert. U gebruikt het dan vaak samen met een ander middel tegen misselijkheid, zoals metoclopramide, ondansetron, granisetron of domperidon.

Substitutietherapie
Substitutietherapie betekent dat men een tekort aan een lichaamseigen stof aanvult met een medicijn. In dit geval betreft het een tekort aan het lichaamseigen bijnierschorshormoon cortisol.

Bij onder andere de volgende aandoeningen wordt prednison gebruikt:

Bron: Apotheek.nl

Hoe gaat het verder met arteriitis temporalis?

Door de prednison neemt de ontsteking meestal snel af en gaat de hoofdpijn weg.
De behandeling met prednison kan een tot twee jaar duren. Zolang u prednison slikt, moet uw bloed regelmatig worden gecontroleerd. Het is belangrijk dat u de afgesproken hoeveelheid prednison blijft innemen om te voorkomen dat u opnieuw klachten krijgt.
Lukt het u niet om de prednison te blijven innemen, bijvoorbeeld omdat de bijwerkingen te zwaar zijn? Bespreek dit dan met uw huisarts. Stoppen of minderen met de prednison mag alleen in overleg. Prednison moet heel geleidelijk worden afgebouwd, anders kan de ziekte terugkomen.

Prednison is een bijnierschorshormonen ook wel corticosteroïd genoemd. Natuurlijke bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties en zijn nodig voor het vrijmaken en opslaan van energie, mineralen en zouten.

Prednison wordt toegepast bij zeer veel aandoeningen, waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen, zoals astma, COPD, reuma, multiple sclerose (MS), lupus erythematodes (LE), bepaalde bloedziekten, de darmziekten colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn en allergische reacties. Verder werkt het tegen sommige vormen van kanker en tegen de ernstige misselijkheid die kan ontstaan bij chemotherapie.

In combinatie met andere geneesmiddelen wordt het ook vaak toegepast bij het voorkomen van afstotingsreacties na orgaantransplantaties.

Ook wordt het gebruikt als substitutietherapie om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen te vervangen, zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom.

Artsen schrijven het meestal voor als:

Stootkuur
Een stootkuur is een behandeling van enkele dagen tot twee weken met een hoeveelheid van 30 tot 80 mg prednison per dag. Dit is een wat grotere hoeveelheid dan bij de meeste langdurige behandelingen. Bij een stootkuur treden meestal geen ernstige bijwerkingen van prednison op.

Een stootkuur wordt toegepast bij plotselinge verergeringen van bepaalde aandoeningen. Meestal zijn dit chronische aandoeningen waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen. Prednison geneest de aandoening niet, maar onderdrukt de ziekteverschijnselen, zodat uw lichaam zich makkelijker kan herstellen. Ook is er meer effect van andere geneesmiddelen als uw conditie beter is.

Meestal merkt u de werking binnen enkele uren. Soms is de stootkuur bedoeld om de periode te overbruggen tot u de werking merkt van een ander middel, waarvan het effect langzamer intreedt.

Langdurige behandeling
Een langdurige behandeling duurt enkele maanden of langer en bestaat uit een hoeveelheid van ongeveer 10 mg tot 20 mg prednison per dag. U start deze behandeling meestal met een stootkuur van een grote hoeveelheid prednison per dag, waarna u de hoeveelheid in enkele dagen tot weken afbouwt tot de onderhoudsdosering. Gedurende de hele behandeling bepaalt uw arts samen met u of de hoeveelheid prednison bijgesteld moet worden, zodat u de laagst mogelijk dosering gebruikt die nog goed werkt. Deze langdurige behandeling wordt toegepast bij ernstige ziekten waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen in het geval dat andere geneesmiddelen niet of onvoldoende helpen. Het kan bij deze aandoeningen enkele weken duren voor u het effect van prednison merkt.

Onderdeel van een behandeling tegen kanker
In dit geval is er meestal sprake van een dosering prednison van 60 mg of meer per dag, in een combinatie met andere medicijnen tegen kanker. U slikt de combinatie dan gedurende enkele dagen, bijvoorbeeld vijf. Enkele weken daarna start u opnieuw met een periode van enkele dagen slikken. Op deze manier wordt prednison vaak toegepast bij verschillende soorten kanker, zoals lymfeklierkanker, leukemie, een hersentumor, borstkanker en de ziekte van Kahler.

De werking van prednison bij deze aandoeningen is divers. Het verbetert de eetlust, vermindert vermoeidheid en zorgt er vaak voor dat zich beter gaat voelen. Verder gaat prednison de zwelling van tumoren tegen. Het kan daardoor bij tumoren die tegen zenuwen aandrukken de pijn verminderen. Bij de ziekte van Kahler verlaagt prednison de hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed, dat bij deze ziekte is verhoogd.

Veel medicijnen tegen kanker veroorzaken ernstige misselijkheid. Prednison kan deze vorm van misselijkheid verminderen, vooral omdat het uw stemming en eetlust verbetert. U gebruikt het dan vaak samen met een ander middel tegen misselijkheid, zoals metoclopramide, ondansetron, granisetron of domperidon.

Substitutietherapie
Substitutietherapie betekent dat men een tekort aan een lichaamseigen stof aanvult met een medicijn. In dit geval betreft het een tekort aan het lichaamseigen bijnierschorshormoon cortisol.

Bij onder andere de volgende aandoeningen wordt prednison gebruikt:

Bron: Apotheek.nl

Wanneer moet u contact opnemen bij arteriitis temporalis?

Bel direct uw huisarts:

  • Als u koorts heeft (meer dan 38 graden Celsius).
  • Als de klachten terugkomen.
  • Als u opeens slechter gaat zien. Dan moet u met spoed naar de oogarts.

Meer informatie over arteriitis temporalis

Voor meer informatie over arteriitis temporalis kunt u terecht bij het Reumafonds.

De informatie over arteriitis temporalis is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Polymyalgia rheumatica en arteriitis temporalis.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 1 nov 2011