Ik heb bloedarmoede

Onderwerp
Synoniemen
Anemie

In het kort

  • Bloedarmoede betekent dat u te weinig rode bloedcellen in uw bloed heeft of dat uw rode bloedcellen niet goed werken.
  • U heeft bloedarmoede als het hemoglobinegehalte (Hb) lager is dan 8,1 mmol/l (bij mannen) of lager dan 7,5 mmol/l (bij vrouwen).
  • U kunt zich moe voelen, last hebben van duizeligheid, gevoel van flauw vallen of snel kortademig worden.
  • De meest voorkomende oorzaak is een tekort aan ijzer.
  • U kunt uw mening geven of ervaringen delen over de huisartsenzorg bij bloedarmoede

Wat is bloedarmoede?

Bloedarmoede betekent dat er te weinig rode bloedcellen in het bloed zitten of dat de rode bloedcellen niet goed werken.

In de rode bloedcel zit hemoglobine (Hb). Hemoglobine is nodig om zuurstof te vervoeren vanuit uw longen naar alle delen van het lichaam. Om te bepalen of u bloedarmoede heeft, wordt gekeken naar de waarde van het Hb in het bloed. Onder een bepaalde grens spreken we van bloedarmoede. Voor mannen is dat lager dan 8,1 mmol/l; voor vrouwen lager dan 7,5 mmol/l.

Voor zwangeren en kinderen gelden andere waarden.

Bij bloedarmoede wordt er minder zuurstof vervoerd. Daardoor ontstaan verschillende klachten.

De medische term voor bloedarmoede is anemie.

Hoe ontstaat bloedarmoede?

Bloedarmoede kan ontstaan door:

  • een tekort aan ijzer (de meest voorkomende oorzaak);
  • een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur;
  • een chronische ziekte, infectie of ontsteking;
  • een erfelijke afwijking.

Gebrek aan ijzer

IJzer is de belangrijkste bouwsteen van hemoglobine. Een ijzertekort kan op verschillende manieren ontstaan. Bijvoorbeeld door bloedverlies:

  • na een operatie of bevalling;
  • na een periode van langdurige of heftige menstruatie;
  • wanneer u langere tijd (ongemerkt) kleine beetjes bloed verliest, bijvoorbeeld in uw maag of darmen. Dit kan gebeuren door bepaalde pijnstillers (ibuprofen, diclofenac) of bij een ziekte van de maag of darmen.

Sommige mensen hebben meer behoefte aan ijzer. Denk bijvoorbeeld aan een kind in de groei, een vrouw in de zwangerschap of bij een ernstig tekort aan ijzer in de voeding. Dat laatste komt met name voor bij sommige ouderen en bij strenge vegetariĆ«rs.

Ook een verminderde opname van ijzer in de darm kan de oorzaak zijn. Dan is vaak sprake van een ziekte van de maag of darmen.

    Gebrek aan vitamine B12 of foliumzuur

    Als u langere tijd geen dierlijke producten eet en weinig goede vervangende voeding neemt, kunt u een gebrek aan vitamine B12 en foliumzuur krijgen. Dit komt onder anderen voor bij:

    • vegetariĆ«rs die niet gevarieerd eten en onvoldoende zuivel en eieren gebruiken
    • alcoholisten.

    Meestal is bloedarmoede door gebrek aan vitamine B12 het gevolg van een ziekte van de maag of darmen. De vitamine B12 kan dan niet goed door het lichaam worden opgenomen.

    Bloedarmoede door een gebrek aan foliumzuur komt meestal door een tekort in de voeding. Dit komt voor bij: 

    • alcoholisten;
    • mensen die streng aan de lijn doen;
    • mensen met heel weinig eetlust.

      Chronische ziekte

      Een chronische ziekte kan de aanmaak van hemoglobine verstoren. Bijvoorbeeld reuma, vaak en langdurige infecties of kanker. Waarschijnlijk worden de rode bloedcellen hierbij ook sneller afgebroken.

      Erfelijke afwijking

      Een erfelijke afwijking van het hemoglobine kan bloedarmoede veroorzaken. De rode bloedcellen kunnen dan minder zuurstof vervoeren en worden sneller afgebroken. Voorbeelden van deze afwijkingen zijn thalassemie en sikkelcelziekte. Deze afwijking komt meer voor bij mensen uit landen rond de Middellandse zee of bijvoorbeeld uit Centraal Afrika en Suriname.

        Wat zijn de verschijnselen van bloedarmoede?

        Door bloedarmoede kunt u last hebben van:

        • een moe en zwak gevoel;
        • snelle kortademigheid bij inspanning;
        • duizeligheid;
        • het gevoel flauw te vallen;
        • hartkloppingen;
        • transpireren;
        • hoofdpijn;
        • oorsuizen.

        Bleekheid treedt pas op als het hemoglobinegehalte sterk is verminderd.

        Adviezen bij bloedarmoede

        Gebrekkige voeding is in Nederland zelden de oorzaak van bloedarmoede. Wanneer u gezond en afwisselend eet, krijgt u genoeg bouwstoffen binnen om rode bloedcellen aan te maken.

        In de volgende situaties is het verstandig extra producten te eten waar veel ijzer, vitamine B12 en foliumzuur in zit:

        • Uw voedingspatroon wijkt erg af.
        • U heeft een grote behoefte aan bouwstoffen. Dat is bijvoorbeeld zo bij kinderen in de groei of bij vrouwen tijdens de zwangerschap.

        IJzerrijke producten zijn:

        • vrijwel alle vleessoorten;
        • bepaalde vissoorten (kabeljauw, haring en sardines);
        • bepaalde schaal- en schelpdieren (garnalen, mosselen en oesters);
        • peulvruchten zoals bruine en witte bonen, linzen en sojabonen;
        • vrijwel alle noten;
        • brood;
        • gedroogd fruit, met name abrikozen en vijgen;
        • fruit uit blik of pot (zoals frambozen, rode bessen en kersen);
        • bepaalde groenten, met name andijvie, artisjok, broccoli, courgette, doperwten, druivenblad, postelein, tomatenpuree, raapstelen en schorseneren.

        Vitamine B12 zit uitsluitend in dierlijk voedsel, zoals vlees, vis, eieren en zuivelproducten.

        Foliumzuur zit vooral in lever, asperges, spinazie, volkoren producten en peulvruchten.

        Medicijnen bij bloedarmoede

        De behandeling van bloedarmoede hangt af van de oorzaak.

        • Bloedverlies tijdens de menstruatie kan bijvoorbeeld verminderen door gebruik van de anticonceptiepil.
        • Soms kan gebruik van pijnstillers (zoals acetylsalicylzuur, ibuprofen, naproxen, of diclofenac) het maagslijmvlies beschadigen en bloedarmoede veroorzaken. In dat geval kunt u beter op een pijnstiller als paracetamol overstappen.
        • Wanneer een tekort aan ijzer de oorzaak van bloedarmoede is, en goede voeding dit niet heeft kunnen voorkomen, dan heeft u extra ijzer nodig in de vorm van tabletten of drank. Deze middelen kunnen maagklachten geven, verstopping en zwarte ontlasting. De opname van ijzer in de darm kunt u bevorderen  door tegelijk vitamine C te nemen. 
        • Foliumzuur is in de vorm van tabletten verkrijgbaar.
        • Bij een opnamestoornis voor vitamine B12 kunt u tabletten vitamine B12 gebruiken of dit per injectie toegediend krijgen.
        • Alleen bij zeer ernstige bloedarmoede krijgt iemand soms extra rode bloedcellen met een bloedtransfusie.

        Meer informatie over medicijnen vindt u op apotheek.nl. Bespreek uw medicijngebruik met uw huisarts en/of apotheker.

        Hoe gaat het verder bij bloedarmoede?

        Hoe snel u herstelt hangt af van de oorzaak en de ernst van de bloedarmoede.

        Wanneer u met ijzerpillen begint, komt u na 4 weken terug om uw bloed te laten controleren. Is het hemoglobinegehalte van uw bloed weer normaal?

        • Blijf de ijzerpillen dan nog 8 tot 12 weken door slikken. Zo wordt de ijzervoorraad in uw lichaam aangevuld.
        • Blijf de foliumzuurtabletten nog 6 tot 12 weken slikken.

        Bij een opnamestoornis voor vitamine B12 heeft u dagelijks tabletten nodig of om de twee maanden een vitamine B12-injectie.

        Meer informatie over bloedarmoede

        De informatie over bloedarmoede is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Anemie.

        Klik hier voor informatie over geen vlees en toch genoeg vitamine B12.

        Deze tekst is voor het laatst herzien op 26 jun 2012