Ik heb hoge bloeddruk

Onderwerp
Synoniemen
Hypertensie, Bloeddruk

In het kort

  • De bloeddruk ontstaat doordat het hart bloed in de bloedvaten pompt.
  • Een hoge bloeddruk hoeft geen probleem te zijn.
  • Een te hoge bloeddruk is een risicofactor voor hart- en vaatziekten.
  • Stoppen met roken, veel lichaamsbeweging, gezond eten en zorgen voor weinig stress zijn dan belangrijke leefregels.
  • Medicijnen om de bloeddruk te verlagen zijn niet altijd nodig.
  • Bij een ernstig verhoogde bloeddruk zijn wel altijd bloeddrukverlagende medicijnen nodig.

Wat is hoge bloeddruk?

Bloeddruk is de druk in uw bloedvaten.
Als uw hart samentrekt en zo uw bloed het lichaam in stuwt, is de druk in uw bloedvaten op z’n hoogst. Dat heet de bovendruk.
Als uw hart daarna weer ontspant, dan ontstaat er en lagere druk. Dat noemen we de onderdruk.

Uw bloeddruk wisselt voortdurend. Als u hard rent, is de bloeddruk hoger dan wanneer u rustig zit.

Om uw bloeddruk goed te kunnen meten moet u eerst minimaal vijf minuten rustig zitten. Een voorbeeld van een normale bloeddruk terwijl u rustig zit is: 

Bovendruk: 130
Onderdruk: 85

Om te weten of iemand een hoge bloeddruk heeft kijken we vooral naar de bovendruk. Er zijn meerdere metingen nodig om te kunnen zeggen of iemand echt een hoge bloeddruk heeft.
Twee of drie metingen op de zelfde dag en ook nog eens op verschillende dagen gedurende enkele maanden.

Als de gemiddelde bovendruk 140 is of hoger dan spreken we van hoge bloeddruk.

Bent u ouder dan tachtig jaar dan spreken we bij een gemiddelde bovendruk van 160 pas van hoge bloeddruk.

Oorzaken van hoge bloeddruk

Meestal is er geen oorzaak voor de hoge bloeddruk te vinden.

In sommige families komt hoge bloeddruk vaker voor. Andere oorzaken voor een hogere bloeddruk zijn:

  • overgewicht;
  • het gebruik van veel zout, veel drop en veel alcohol;
  • gebruik van bepaalde medicijnen, zoals sommige pijnstillers (zoals ibuprofen en diclofenac) of corticosteroïden (prednison).
  • gebruik van de anticonceptiepil.

In zeldzame gevallen is de hoge bloeddruk het gevolg van een nieraandoening.

Verschijnselen van hoge bloeddruk

Van hoge bloeddruk merkt u meestal niets. Het geeft zelden klachten. Alleen bij extreem hoge bloeddruk kunt u duizelig zijn, wazig zien, hoofdpijn hebben of zelfs braken.

Kan hoge bloeddruk kwaad?

Hoge bloeddruk is geen ziekte, maar langdurig hoge bloeddruk geeft wel een verhoogde kans op hart- en vaatziekten (bijvoorbeeld een beroerte, nierschade of een hartinfarct). Het is wat we noemen een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

De kans op hart- en vaatziekten wordt niet alleen door uw bloeddruk bepaald. Andere risicofactoren zijn:

  • een hart- en vaatziekte hebben (gehad),
  • diabetes mellitus (suikerziekte),
  • reumatoïde artritis,
  • verminderde werking van de nieren,
  • een verhoogd cholesterolgehalte,
  • een vader, moeder, broer of zus die vóór de leeftijd van 65 jaar een hart- of vaatziekte heeft gekregen,
  • roken, (de grootste risicofactor)
  • stress,
  • te weinig lichaamsbeweging,
  • overmatig alcoholgebruik,
  • ongezonde voeding,
  • overgewicht.

Het risico op hart- en vaatziekten neemt toe met de leeftijd en is voor mannen groter dan voor vrouwen. Iemand van hindoestaanse afkomst heeft een grotere kans op hart- en vaatziekten.
Sommige factoren geven meer risico dan andere; samen versterken de risicofactoren elkaar.

Bloeddruk meten

De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter en wordt uitgedrukt in twee getallen. Het eerste getal is de bovendruk: de druk wanneer het hart zich samentrekt. Het tweede getal is de onderdruk: de druk wanneer het hart zich ontspant. 

Als we willen weten of iemand een hoge bloeddruk heeft kijken we vooral naar de bovendruk. We spreken van hoge bloeddruk als de bovendruk 140 of hoger is. Bij mensen die ouder zijn dan 80 jaar wordt een bovendruk van 160 geaccepteerd.

Afbeelding bloeddruk meten

De bloeddruk verandert voortdurend, afhankelijk van uw lichaamshouding, activiteiten en spanningen. Daarom is één meting niet voldoende en worden de bloeddrukmetingen herhaald. Uw huisarts zal meestal minstens twee of drie metingen doen. 

Als de gemiddelde waarde te hoog is, wordt de bloeddrukmeting tijdens een volgend bezoek aan de huisartsenpraktijk herhaald. Om uw gemiddelde bloeddruk zo nauwkeurig mogelijk te bepalen kunnen meerdere metingen over een paar maanden verspreid worden.

Adviezen bij hoge bloeddruk

Als u onderstaande adviezen opvolgt, verkleint u de kans op een hart- of vaatziekte. Soms daalt door deze maatregelen ook de bloeddruk.

  • Stoppen met roken is het belangrijkst. Roken is heel schadelijk voor uw hart en vaten.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging en ontspanning door ten minste vijf dagen per week een halfuur intensief te bewegen, zoals stevig wandelen, fietsen, tuinieren, traplopen of zwemmen.
  • Eet gezond en gevarieerd. Eet vooral groente en fruit, aardappels en graanproducten. Kies voor magere melk- en vleesproducten, kip, vis of vleesvervangers. Eet weinig verzadigde vetten. Neem in plaats daarvan onverzadigde vetten zoals in vette vis, plantaardige olie en dieetmargarine. Voeg geen zout toe aan het eten. Eet weinig zoute producten zoals chips en zoute pinda’s en gebruik zo weinig mogelijk kant- en klaarproducten (kant-en klare maaltijden, -soepen, -sauzen en -kruidenmix), omdat daar veel zout in zit. Eet ook niet te veel drop. Drink maximaal twee glazen alcohol per dag, en liefst niet iedere dag.
  • Als u te zwaar bent, probeer dan af te vallen door gezond te eten en meer te bewegen (ten minste een uur per dag intensief bewegen).
  • Heeft u veel stress probeer dan te onderzoeken hoe het komt en neem, als dat kan, maatregelen om de stress te verminderen. Uw huisarts kan u helpen de oorzaak van de stress te vinden. Soms kan het maatschappelijk werk of een psycholoog u een stap verder helpen.

Medicijnen bij hoge bloeddruk

Niet iedereen met een hoge bloeddruk hoeft medicijnen te nemen om de bloeddruk te verlagen.
Soms is het voldoende de adviezen op te volgen om uw risico op hart- en vaatziekten te verlagen. Het hangt af van uw bloeddruk, de risicofactoren en uw geschatte risico op hart- en vaatziekten of bloeddrukverlagende medicijnen zinvol zijn.

Bloeddrukverlagende medicijnen worden aangeraden:

  • Bij een ernstig verhoogde bloeddruk (een bovendruk van 180 of hoger).
  • Als u een hart- en vaatziekte heeft (gehad) en hoge bloeddruk (een bovendruk van 140 of hoger);
  • Als u diabetes mellitus heeft en een bovendruk van 130 of hoger;

Heeft u geen hart- en vaatziekte gehad en geen diabetes mellitus, dan wordt gekeken naar

  • uw leeftijd,
  • uw geslacht (man of vrouw),
  • de verhouding tussen uw totale cholesterol en uw HDL-cholesterol (het “goede”cholesterol),
  • of u rookt,
  • de hoogte van uw bloeddruk.

Heeft u een lage cholesterolverhouding en rookt u niet, dan kan het heel goed zo zijn dat u ondanks een verhoogde bloeddruk toch geen medicijnen hoeft te nemen. Het advies is dan vaak: gezond eten en bewegen.

Hoe gaat het verder met hoge bloeddruk?

  • Een gezonde leefstijl blijft altijd van belang, ook als uw bloeddruk niet (meer) verhoogd is.
  • Hoe vaak u voor controle bij uw huisarts moet komen, hangt af van uw andere risicofactoren.
  • Een keer per jaar bekijkt u samen met uw huisarts of er factoren zijn veranderd waardoor uw risico op hart- en vaatziekten is toe- of afgenomen. Als het risico is toegenomen, krijgt u misschien voor het eerst medicijnen om de bloeddruk te verlagen.

Meer informatie over hoge bloeddruk

De informatie over hoge bloeddruk is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 5 jan 2012