Ik ben zwanger

Onderwerp
Synoniemen

In het kort

  • Noteer de eerste dag van uw laatste menstruatie. Tel de weken vanaf die datum om uit te rekenen hoe lang u zwanger bent.
  • Neem liefst vóór negen weken zwangerschap contact op met de verloskundige of huisarts.
  • Eet geen rauwe (ongepasteuriseerde) melk of zachte kaas van rauwe melk. Zorg dat vlees en vis goed doorbakken is. En slik iedere dag 0,4 mg foliumzuur.
  • Gebruik geen alcohol of drugs als u zwanger bent en stop met roken. 

Wie begeleidt de zwangerschap?

Zodra u zwanger bent, is het goed om uw huisarts en apotheker hierover te informeren. Er zijn huisartsen die de zwangerschap zelf begeleiden, maar meestal gaat u naar een verloskundige.

Noteer de eerste dag van uw laatste menstruatie. Tel de weken vanaf die datum om uit te rekenen hoe lang u zwanger bent. Neem liefst vóór negen weken zwangerschap contact op met de verloskundige. Deze maakt afspraken met u voor onderzoek en begeleiding.

De huisarts en de verloskundige informeren elkaar en nemen zo nodig contact op om te overleggen. Zij schrijven belangrijke informatie over uw zwangerschap op een kaart. Deze zwangerschapskaart neemt u steeds mee als u naar uw huisarts of verloskundige gaat. Soms zijn er redenen om u naar een gynaecoloog te verwijzen, bijvoorbeeld als u een tweeling verwacht. Zorg dat u al vroeg in de zwangerschap kraamhulp regelt.

Als de zwangerschap ongewenst is, kunt u dat in vertrouwen met uw huisarts bespreken.

Adviezen voor de zwangerschap

Over het algemeen kunt u alles gewoon blijven doen. Er zijn maar enkele dingen waar u op moet letten. 

  • Eet gezond en gevarieerd. 'Eten voor twee' is niet nodig, maar afvallen of vasten is nu niet verstandig. Zorg dat u groente en fruit voor gebruik altijd goed wast. Rauwe producten kunnen besmet zijn. Vermijd rauwe (ongepasteuriseerde) melk en zachte kazen die van rauwe melk gemaakt zijn (meestal staat dit op de verpakking). Zorg dat vlees goed doorbakken, gekookt of gerookt is. Eet geen (half) rauw vlees, osseworst of filet américain. Bewaar producten zo kort mogelijk en koop ze liever vers. Vooral rauwe gerookte vis, voorverpakte salades en softijs kunnen met bacteriën besmet zijn die schadelijk zijn voor het kind.
  • Slik elke dag één tablet foliumzuur 0,4 mg bij voorkeur vanaf vier weken voordat u mogelijk zwanger raakt tot en met de tiende week van uw zwangerschap. Foliumzuur vermindert de kans op een baby met een open rug. Foliumzuurtabletten kunt u zonder recept bij uw drogist of apotheek kopen.
  • Extra vitaminen zijn niet nodig. Uw lichaam kan zelf vitamine D aanmaken maar daarvoor is wel daglicht nodig. Daarom krijgt u het advies om elke dag buiten te komen als het licht is. De Gezondheidsraad zegt dat zwangere vrouwen op zich geen verhoogde behoefte aan vitamine D hebben. Toch adviseert zij alle zwangeren 'voor de zekerheid' 10 microgram vitamine D per dag te gebruiken. U kunt zelf de afweging maken of u hiervoor kiest. Extra vitamine D slikken is vooral zinvol als u weinig buiten in de zon komt (minder dan een halfuur per dag), als u vaak gesluierd bent of uw huid niet met de zon in aanraking komt, bijvoorbeeld omdat u make-up met een beschermingsfactor tegen de zon op hebt. Als u een donkere huidskleur hebt, moet u langer in de zon zijn om genoeg vitamine D aan te maken. Zwangeren met een donkere huidskleur krijgen het advies wel extra vitamine D te gebruiken (10 microgram per dag). Ook in voeding zit vitamine D, bjivoorbeeld in vette vis zoals zalm of makreel en in halvarine, vlees en eieren. Bedenk wel dat de hoeveelheid vitamine D uit voeding onvoldoende is om in je dagelijkse behoefte te voorzien. 
    Let op dat u geen extra vitamine A inneemt. Te veel vitamine A is schadelijk voor uw kind.
  • Het gebruiken of stoppen van medicijnen moet u overleggen met uw arts. Dit geldt ook voor medicinale crèmes of -pleisters en vrij verkrijgbare of alternatieve geneesmiddelen. Deze kunnen schadelijk zijn voor uw kind. Laat ook aan uw apotheker en aan (tand-)artsen die u behandelen, weten dat u zwanger bent. Paracetamol is in de zwangerschap toegestaan. Een verdoving voor een behandeling bij de tandarts is geen probleem.
  • Gebruik geen alcohol of drugs als u zwanger bent. Alcohol kan al in kleine hoeveelheden, schadelijk zijn voor uw kind.
  • Stop met roken en vermijd rokerige ruimtes. Vraag ook aan uw partner en huisgenoten om niet te roken. Als u rook inademt, krijgt uw kind minder zuurstof en kan het minder goed groeien. Uw huisarts geeft graag advies bij stoppen met roken, alcohol of drugs.
  • Draag handschoenen wanneer u in de tuin werkt of de kattenbak verschoont. Contact met uitwerpselen van katten kan besmetting met toxoplasmose veroorzaken en dat kan schadelijk zijn voor uw kind.
  • Probeer contact met bepaalde chemische stoffen te vermijden, zoals verf op terpentinebasis, bestrijdingsmiddelen of foto-ontwikkelvloeistoffen. Van haarverf is tot nu toe geen schadelijke werking op het kind bekend.
  • Het maken van röntgenfoto's moet worden beperkt, omdat de straling schadelijk kan zijn voor uw kind. MRI onderzoek is veilig. Van beeldschermen en magnetrons is geen schadelijkheid aangetoond.
  • De meeste dingen zoals werken, sporten, fitness, fietsen, vrijen en seks, kunt u gewoon blijven doen, voor zover u zich er prettig bij voelt. Als u bij inspanning vaak 'harde buiken' krijgt, kan dat een teken zijn dat u het rustiger aan moet doen. Sporten waarbij u makkelijk valt of met anderen botst, kunt u beter vermijden. Duiken met zuurstofflessen mag ook niet. Of saunabezoek schadelijk is, is niet bekend. Vermoedelijk kan het geen kwaad. 
  • Als u naar verre landen wilt reizen, informeer dan ruim van te voren (bij uw huisarts en bij de GGD) welke voorzorgsmaatregelen u moet nemen. Zeg daarbij duidelijk dat u zwanger bent. Vliegen kan medisch geen kwaad, maar na 32 weken zwangerschap kan de vliegmaatschappij u weigeren. Vraag dit dus eerst na.
  • Wordt u in uw werk blootgesteld aan trillingen, straling of chemische stoffen? Heeft u lichamelijk zwaar werk of werkt u in nacht- en ploegendiensten? Bespreek dan met uw werkgever of het mogelijk is de werkomstandigheden of de werkzaamheden gedurende uw zwangerschap aan te passen. Heeft u door uw werk kans op bepaalde infecties? Bijvoorbeeld in de zorg of kinderopvang? Bespreek dan of het nodig is om bloedonderzoek te doen om te zien of u de vijfde ziekte al heeft gehad.

Hoe gaat het verder met de zwangerschap?

Bij een van uw eerste bezoeken wordt bij u bloed afgenomen: om een aantal kenmerken van uw bloed te bepalen en om te controleren of u bepaalde infectieziekten heeft (gehad).

Neem contact op met de huisartspraktijk als iemand in uw omgeving een kinderziekte heeft zoals rode hond, waterpokken of de vijfde ziekte en u deze ziekte zelf nog niet heeft gehad.

U krijgt een echo onderzoek om precies te zien hoe lang u zwanger bent. Hierbij is ook te zien of het hartje van uw kind klopt en of u een tweeling verwacht.

Al vroeg in de zwangerschap kunt u extra onderzoek laten doen naar mogelijke afwijkingen bij uw kind. De huisarts of verloskundige bespreekt dit met u.

Bij controle wordt de bloeddruk opgemeten en wordt gekeken of uw kind goed groeit.

Meer informatie over zwangerschap?

Informatie over zwangerschap, controles en bloedonderzoek leest u ook in de folder Zwanger van het RIVM. In deze folder kunt u ook relevante websites vinden voor verdere informatie.

De informatie over zwangerschap is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Zwangerschap en kraamperiode

Deze tekst is voor het laatst herzien op 20 jan 2014