Ik krijg te maken met weefseldonatie van mijn naaste

In het kort

In het kort

  • Weefseldonatie is iets anders dan orgaandonatie.
  • Voor weefseldonatie komen het oogweefsel, de huid, de hartkleppen, bloedvaten, botten, kraakbeen en pezen in aanmerking.
  • Heeft uw naaste geen keuze over donatie vastgelegd in het Donorregister? Dan beslist u als nabestaande.
  • Ook als uw naaste thuis overlijdt is weefseldonatie mogelijk. Weefsels kunnen tot 24 uur na het overlijden uitgenomen worden als de overledene gekoeld is.
  • Huid wordt nooit weggenomen van zichtbare plekken, zoals de hals, het gezicht of de handen.
  • Na de donatie kan uw dierbare opgebaard worden op de door u gewenste plek, thuis of in een rouwcentrum.
  • De crematie of begrafenis loopt geen vertraging op door de donatie.
Wat is weefseldonatie?

Wat is weefseldonatie?

Wanneer iemand na zijn overlijden zijn weefsels afstaat, heet dat weefseldonatie.

Weefsels die gedoneerd kunnen worden zijn:

  • oogweefsel (de hoornvliezen en het oogrok)
  • de huid
  • de hartkleppen
  • bloedvaten
  • botweefsel, kraakbeen en pezen.

De gedoneerde weefsels verbeteren het leven van de ontvangers. Iemand met een troebel hoornvlies kan bijvoorbeeld weer zien met een donorhoornvlies. Of iemand met botkanker krijgt een stukje donorbot. Het donorbot vervangt dan een stukje weggehaald bot.

Voor weefseldonatie maakt het niet uit op welke plek uw naaste is overleden. Ook wanneer uw naaste thuis overlijdt is weefseldonatie goed mogelijk. De weefsels kunnen tot 24 uur na het overlijden nog uitgenomen worden. Het is wel belangrijk dat het lichaam van uw naaste binnen 6 uur gekoeld wordt (dit wordt voor u geregeld).

Donorregister

Het Donorregister

Sinds de Wet op de orgaandonatie (WOD) kan iedereen vanaf 12 jaar zijn keuze centraal vastleggen in het Donorregister. Wanneer uw naaste is overleden, neemt de betrokken (huis)arts contact op met de Nederlandse Transplantatiestichting (de NTS). Hij vraagt aan de NTS of uw naaste in het Donorregister geregistreerd staat.

In het Donorregister kan het volgende staan:

  1. Ja, ik geef toestemming
  2. Nee, ik geef geen toestemming
  3. Mijn partner of familie beslist
  4. Een door mij aangewezen persoon beslist

De wens van de overledene, dat wat er geregistreerd staat, moet altijd gerespecteerd worden. Zo staat dit in de Wet op de Orgaandonatie.

Heeft uw naaste zich niet geregistreerd? Dan moet u als nabestaande beslissen of de weefsels van uw naaste gedoneerd worden. Ook dan staat de wens van uw naaste centraal en vraagt de arts of verpleegkundige u naar de vermoedelijke wens van uw naaste.

Weefsels geschikt?

Zijn de weefsels van mijn naaste geschikt voor donatie?

Niet iedereen kan donor zijn. Soms zijn weefsels niet geschikt voor donatie. Bijvoorbeeld als uw naaste een bepaalde ziekte had, bepaalde medicijnen gebruikte, of een riskante leefwijze had met risico op bepaalde aandoeningen. De (huis)arts stelt u daarom een aantal vragen, om erachter te komen of weefsels geschikt zijn voor donatie.

Soms wordt achteraf pas duidelijk dat uitgenomen weefsel niet geschikt is voor donatie. Het weefsel kan dan toch goed gebruikt worden, namelijk voor wetenschappelijk onderzoek naar transplantaties. Dat gebeurt alleen als in het Donorregister geen bezwaar tegen wetenschappelijk onderzoek staat. Bent u degene die mag beslissen over de donatie? Dan kunt u hier eventueel bezwaar tegen maken.

Waar?

Waar gebeurt de weefseldonatie?

Is uw naaste in het ziekenhuis overleden? Dan gebeurt de weefseldonatie in dat ziekenhuis. Is uw naaste ook orgaandonor? De orgaandonatie gebeurt dan eerder dan de weefseldonatie, omdat er bij organen meer haast geboden is.

Is uw naaste thuis overleden? De weefsels van uw naaste worden dan uitgenomen in een ziekenhuis of in het mortuarium van een uitvaartcentrum. Het is belangrijk dat uw naaste daar binnen 6 uur na het overlijden aankomt, omdat het lichaam binnen 6 uur gekoeld moet worden. De weefsels blijven dan geschikt voor donatie.

Vanaf het moment van overlijden, duurt de hele donatieprocedure tussen de 8 tot 28 uur, afhankelijk van welke weefsels er uitgenomen worden. Tot aan de uitname kunt u bij uw dierbare blijven. Na de uitname komt uw dierbare zo snel mogelijk weer terug naar huis of naar het mortuarium.

Na de donatie

Wat gebeurt er met mijn naaste na de weefseldonatie?

Na de donoroperatie wordt uw naaste naar de door u gewenste plaats gebracht, bijvoorbeeld naar huis of naar een uitvaartcentrum. Na de donatie kan uw naaste gewoon opgebaard worden.

De begrafenis of crematie loopt geen vertraging op door de donatie.  

De verschillende weefsels

Wat gebeurt er met de weefsels van mijn naaste?

Het uitnemen van de weefsels gebeurt met veel aandacht voor het uiterlijk. Huid wordt bijvoorbeeld nooit weggenomen van het gezicht, de hals of de handen.

De uitgenomen weefsels worden niet direct getransplanteerd. Ze worden eerst beoordeeld en bewerkt. Daarna worden ze in speciale weefselbanken bewaard, totdat een arts aangeeft dat er voor een patiënt een bepaald weefsel nodig is.

De hoornvliezen en het oogrok (het oogweefsel)
De oogbollen worden verwijderd en vervangen door kunstogen. De oogleden worden daarna gesloten, zodat uiterlijk niets te zien is. Het uitnemen van oogweefsel duurt ongeveer een uur. De hoornvliezen en oogrokken worden bewaard in een weefselbank. Ze kunnen daar 30 dagen bewaard blijven.

Donor-hoornvliezen worden gebruikt voor mensen met een troebel hoornvlies. Een bril of contactlenzen helpen dan niet. Ze kunnen alleen weer zien met een nieuw hoornvlies.

De oogrok, het buitenste witte laagje van het oog, kan soms gebruikt worden voor de reconstructie van ogen en oogleden.

Huid
Huid wordt in een heel dunne laag afgenomen. Het wordt afgenomen van de rug, van de flanken, van de achterkant van de onderbenen, en van de bovenbenen. Er wordt niks weggehaald van het gezicht, de hals en de handen. In enkele gevallen wordt er een dikkere huidlaag van de bovenrug afgenomen. De huiddonatie duurt ongeveer anderhalf uur. De wonden worden verbonden en afgedekt met pleisters. Hierna wordt uw naaste gekleed in een lichaamsbedekkend pak. De eigen kleding komt hier overheen, waardoor er niets meer te zien is. Bij de huidbank wordt de huid verder bewerkt. Huid kan twee jaar worden bewaard.

Donorhuid wordt gebruikt als biologisch verband bij ernstige brandwonden. Het vermindert de pijn en voorkomt grote littekens.

Hartkleppen en bloedvaten
Bij de donatie van hartkleppen wordt het hele hart uitgenomen. Bij bloedvatdonatie wordt een deel van de lichaamsslagader uitgenomen. De uitname duurt ongeveer 2 uur. De wond is bij een normaal decolleté niet zichtbaar. Hartkleppen en bloedvaten kunnen vijf jaar bewaard blijven.

Bij mensen met kapotte hartkleppen zorgen donorkleppen ervoor dat het bloed niet meer kan terugstromen het hart in. Hun hart kan daardoor het bloed weer goed door het lichaam heen pompen. Het gebruik van donorkleppen heeft voordelen boven kunstkleppen. Donorkleppen zijn geruisloos en er zijn geen antistollingsmiddelen nodig.

Bij mensen met een vaatziekte kan een ziek bloedvat vervangen worden door een donorvat.

Botweefsel, peesweefsel en kraakbeen
In een operatiekamer worden botweefsels en peesweefsels uit de benen en armen genomen. Dit duurt ongeveer 6 uur. Er komen kunstbotten op de plaatsen waar het bot weg is, zodat de vorm van het lichaam behouden blijft. Bij de botbank kunnen botten en pezen drie tot vijf jaar worden bewaard.

Donorbot vervangt aangetast bot, bijvoorbeeld bij kanker of bij heupoperaties.

Kraakbeen en pezen worden gebruikt bij de behandeling van bepaalde ziekten zoals reuma, of bijvoorbeeld voor nieuwe kruisbanden in een knie.

Resultaten donatie

Ik wil horen wat er met de weefsels gebeurd is

Wilt u weten wat er met de weefsels van uw familielid is gebeurd? Laat dit dan weten aan de betrokken arts of transplantatiecoördinator. U krijgt dan een brief over de resultaten van de donatie. Daarin staat welke weefsels zijn getransplanteerd. De ontvangers blijven wel anoniem.

Soms willen de ontvangers zelf ook graag een bedankbrief sturen aan de nabestaanden. Dat gebeurt dan anoniem via de NTS. U kunt aangeven of u die brief zou willen ontvangen.

Geen kosten

Geen kosten

De familie van de donor krijgt geen rekening voor het doneren van weefsels. De zorgverzekeraars van de ontvangers vergoeden alle kosten.

Meer informatie

Waar vind ik meer informatie over donatie?

De informatie over donatie is gebaseerd op de Handreiking Weefseldonatie.

Meer informatie:

  • Bij de arts of de transplantatiecoördinator die betrokken is bij de orgaan- of weefseldonatie van uw naaste.
  • Algemene informatie vindt u bij de Nederlandse Transplantatiestichting (tel. 0900- 8212166)
  • Twee maal per jaar geeft de NTS een nieuwsbrief voor nabestaanden uit. 
  • In het boek ‘Hoe kan ik je ooit bedanken’ staan brieven van mensen die een weefsel of orgaan ontvingen.
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.