Ik wil weten of onderzoek naar prostaatkanker zinvol is bij alleen plasklachten

Onderwerp
Synoniemen
Prostaatcarcinoom

In het kort

  • Meestal wordt de prostaat groter als u ouder wordt. Deze verandering is goedaardig. 
  • U kunt er voor kiezen om onderzoek naar prostaatkanker te laten doen.
  • Het onderzoek bij de huisarts is een PSA-test en onderzoek via de anus.
  • U weet dan of u een verhoogde kans heeft op prostaatkanker.
  • Voor zekerheid is daarna een echo en zo nodig onderzoek van stukjes prostaat nodig.
  • Prostaatkanker hebben betekent niet dat er direct behandeling nodig is.
  • Kiezen voor regelmatige controle kan vaak ook.

Wat is de prostaat?

De prostaat is een klier, zo groot als een kastanje. Deze klier zit onder de blaas. De plasbuis loopt vanuit de blaas door de prostaat en penis naar buiten.

Prostaatkanker

De prostaat produceert het vocht waar de zaadcellen in zwemmen. Bij een zaadlozing komt dit vocht via de plasbuis naar buiten.

Wat verandert er op oudere leeftijd met de prostaat?

  • Op oudere leeftijd (50 plus) verandert de prostaat. Vaak wordt de prostaat groter. De prostaat kan de plasbuis dan gedeeltelijk dicht drukken.
  • Ook de spieren van de blaas werken op oudere leeftijd vaak minder goed.
  • De spieren onder de blaas (bekkenbodemspieren) kunnen veranderen en daardoor het plassen lastiger maken.

Door deze drie veranderingen kunnen de volgende plasproblemen ontstaan:

  • U moet overdag vaker plassen.
  • U moet er ’s nachts vaak uit om te plassen, waardoor u minder goed slaapt.
  • De plas komt moeilijk op gang of heeft een zwakkere straal.
  • Na het plassen druppelt u na.
  • U gaat naar het toilet om te plassen en vervolgens komt er (bijna) niets.
  • Het lukt minder goed om helemaal uit te plassen.
  • Het lukt minder goed om de plas lang op te houden.
  • Soms kunt u tijdelijk juist niet plassen.

Deze veranderingen zijn goedaardig. Plasklachten hebben zelden iets met prostaatkanker te maken.

Waaraan merk ik dat ik misschien prostaatkanker heb?

  • De kans is groot dat iemand met prostaatkanker zijn hele leven niet merkt dat hij prostaatkanker heeft. Prostaatkanker komt vooral voor bij mannen op hoge leeftijd (70 plus) en groeit dan heel langzaam. Zo langzaam dat de meeste mannen met prostaatkanker er nooit last van zullen hebben. 
  • Plasklachten komen bij mannen regelmatig voor, maar zijn geen teken van het hebben van prostaatkanker. Het is zeldzaam dat iemand plasklachten door prostaatkanker heeft.
  • Botpijnen (bijvoorbeeld in de heup of rug) zijn vaak het eerste wat iemand van prostaatkanker merkt. Dat komt dan doordat prostaatkankercellen ook in de botten zijn gaan zitten. We noemen dat uitzaaiingen.

De meeste mannen met prostaatkanker merken nooit dat ze dat hebben.

  • Van de 100 mannen die overlijden is bij 4 mannen prostaatkanker de oorzaak.
  • 96 overlijden er aan iets anders: ouderdom of een andere ziekte. 

Wanneer heeft u meer kans op prostaatkanker?

Waardoor iemand prostaatkanker krijgt weten we niet precies.

U heeft meer kans op prostaatkanker:

  • naarmate u ouder wordt
  • als u familieleden heeft die prostaatkanker hebben (gehad).

Prostaatkanker ontstaat niet door zelfbevrediging, sterilisatie, wisselende seksuele contacten of seksueel overdraagbare aandoeningen.

Onderzoek naar prostaatkanker bij de huisarts

Lichamelijk onderzoek

De arts onderzoekt de prostaat door met een vinger via uw anus de prostaat te bevoelen.

  • Een onregelmatige, asymmetrische, knobbelige vorm kán op prostaatkanker wijzen.
  • Voelt de prostaat normaal en gelijkmatig aan? Dan is het niet zeker dat u géén prostaatkanker heeft.

PSA-test

Een PSA-test meet hoeveel PSA er in uw bloed zit. PSA is een stofje dat gemaakt wordt door de prostaat. PSA betekent Prostaat Specifiek Antigeen.

Het PSA wordt hoger:

  • met de leeftijd
  • bij een ontsteking van de prostaat
  • bij een goedaardige vergroting van de prostaat
  • bij prostaatkanker

Een PSA-test geeft dus geen zekerheid of u wel of geen prostaatkanker heeft.

  • Een verhoogde PSA kán op prostaatkanker wijzen, maar kan ook andere oorzaken hebben.
  • Een lage PSA bewijst niet dat u geen prostaatkanker heeft.

Wat levert een PSA-test met lichamelijk onderzoek naar prostaatkanker op?

Wat betekent het als uw prostaat goed aanvoelt en de PSA normaal is?

  • Waarschijnlijk heeft u geen prostaatkanker.
  • Maar dat is niet zeker. Van de 80 mannen met een normaal PSA heeft er 1 wel prostaatkanker, 79 mannen hebben geen prostaatkanker.

Wat betekent het als uw prostaat knobbelig is en/of de PSA verhoogd?

  • U weet nog niet zeker of u prostaatkanker heeft of niet. Dit kan stress en angst geven. 
  • Er is verder onderzoek nodig waarmee prostaatkanker ontdekt kan worden.
  • Na verder onderzoek van de 10 mannen met een verhoogd PSA:
    8 hebben geen prostaatkanker en
    2 hebben wel prostaatkanker.
  • Blijkt dat u prostaatkanker heeft? Dan komt u voor de keuze te staan:
    Laat u zich opereren/bestralen?
    Of laat u de prostaatkanker regelmatig controleren?
  • Van de 2 mannen bij wie prostaatkanker ontdekt wordt:
    1 man had nooit klachten gekregen door prostaatkanker
    1 man krijgt wel klachten.
  • Mannen die een PSA-test laten doen, leven gemiddeld net zo lang als mannen die dat niet doen.

Hoe gaat het verder bij onderzoek naar prostaatkanker?

Als u weet wat de voor- en nadelen van een PSA-test en lichamelijk onderzoek zijn, kunt u zelf bepalen of u dit onderzoek wilt.

Wilt u het onderzoek laten doen? Dan zal de huisarts uw prostaat bevoelen en bloedonderzoek doen om te kijken of uw PSA verhoogd is.

Als u een knobbelige prostaat en/of een verhoogd PSA heeft, is verder onderzoek in het ziekenhuis nodig. De huisarts kan u dan verwijzen naar een uroloog. 

Meer informatie over onderzoek naar prostaatkanker

De informatie over onderzoek naar prostaatkanker is gebaseerd op:

  • de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Mictieklachten bij mannen
  • de multidisciplinaire richtlijn Prostaatcarcinoom.
Deze tekst is voor het laatst herzien op 30 mei 2017