Ik wil goed communiceren met mijn naaste die verstandelijk beperkt is

In het kort

In het kort

  • Communiceren met mensen met verstandelijke beperkingen is soms lastig.
  • Veel mensen met verstandelijke beperkingen horen niet goed. 
  • Een hoortoestel kan helpen om weer beter te horen. 
  • Ook hebben zij meer tijd nodig om een vraag te verwerken.
  • De tijd nemen om te praten helpt.
  • Een eigen woordenboek en fotoboek kunnen ook helpen bij de communicatie.
Beschrijving

Problemen met communicatie bij verstandelijke beperkingen

Communiceren met mensen met verstandelijke beperkingen is soms lastig. Bijvoorbeeld als uw naaste moeite heeft met praten. Niet iedereen neemt de tijd om hem dan uit te laten praten. Vaak vullen mensen zelf in wat degene met de beperkingen bedoelt. Met het risico dat ze hem verkeerd begrijpen.

Kijken naar zijn gedrag werkt dan beter. Dat kan misverstanden en onbegrip voorkomen. U achterhaalt beter wat uw naaste zelf wil. Zo geeft u hem meer invloed op zijn leven.

Oorzaken

Hoe ontstaan communicatieproblemen met iemand met verstandelijke beperkingen?

Communicatieproblemen kunnen allerlei oorzaken hebben:

Te weinig tijd nemen

Mensen met verstandelijke beperkingen hebben vaak meer tijd nodig om na te denken. Zij verwerken informatie langzamer. Het is dan verleidelijk om bijvoorbeeld zinnen aan te vullen. Maar dan krijgt de ander niet de kans om uit te praten. Wees daarom geduldig en neem de tijd voor een gesprek. 

Onrustige omgeving

Geluiden en onrust in de omgeving kunnen storend zijn tijdens een gesprek. Zeker in woongroepen is het vaak onrustig. Iemand die al moeilijk praat, is dan nog lastiger te verstaan. U kunt dan beter even een rustige plek zoeken. 

Te snel praten

Het is belangrijk om rustig te praten: langzaam, duidelijk, verstaanbaar en in korte zinnen. Stel vragen één voor één, en check tussendoor of de ander u begrepen heeft. U kunt bijvoorbeeld vragen of hij uw vraag kan herhalen. En als de ander in een dialect praat, kan het helpen om dat ook te doen. 

Slechthorendheid

Vrij veel mensen met verstandelijke beperkingen horen slecht. Een hoorapparaat kan dan helpen. 

Te veel invullen

Als iemand stiltes laat vallen, is de verleiding vaak groot om vast in te vullen wat de ander wil zeggen. Maar misschien heeft die ander gewoon even niets te zeggen. Of is het praten zo lastig dat hij even stil is. Ook dan is het belangrijk om tijd te geven. 

Onduidelijk praten

Veel mensen met verstandelijk beperkingen praten onduidelijk. Het kan vermoeiend zijn om daar naar te luisteren. Sommige mensen storen zich er ook aan. Voor de persoon zelf kan dat frustrerend zijn, of hij kan zich bedreigd voelen. Daardoor trekt hij zich misschien terug en praat hij steeds minder. 

Adviezen

Adviezen voor een goede communicatie met iemand met verstandelijke beperkingen

Begrip tonen

Het is best lastig om te praten met iemand die niet goed uit zijn woorden komt. Maar voor die persoon zelf is het nog veel ingewikkelder. Begrip voor zijn situatie is enorm belangrijk. Anders bestaat de kans dat hij het opgeeft en steeds minder zegt. Dat hij zijn familie of een begeleider het woord laat doen, maar daardoor niet meer zelf beslist over zijn leven.

Tijd geven

Veel mensen met verstandelijke beperkingen hebben wat meer tijd nodig om een vraag te verwerken. 

Door regelmatig een 'officieel moment' in te lassen waarin u echt tijd neemt voor de ander, krijgt die persoon de kans om te zeggen wat hij wil. Het helpt hem ook om beter te gaan communiceren. 

Praten stimuleren

Door vragen te stellen of stukjes van een gesprek op te nemen en terug te luisteren, kunt u het praten stimuleren. 

Woordenboekje

Het kan handig zijn om een woordenboekje te maken met woorden die iemand veel gebruikt. U kunt in het boekje zetten hoe hij die woorden uitspreekt en wat hij ermee bedoelt. Dit kan anderen helpen bij het gesprek. Ook een fotoboek helpt, met foto's van de familie, vrienden en hobby's. 

Samenwerking met zorgverleners

Iedereen die zorg krijgt, heeft een persoonlijk zorgplan (of ondersteuningsplan). In dit zorgplan kunt u laten opnemen hoe zorgverleners het beste met uw naaste kunnen praten. Het is goed om de communicatieproblemen te bespreken met vaste begeleiders en met familieleden. Vaak hebben andere mensen weer nieuwe ideeën of andere ervaringen. 

Zo veel mogelijk zelfstandig

Kiezen welk beleg je op je brood wilt, zelf je hoortoestel in doen. Het is belangrijk om iemand met verstandelijke beperkingen de kans te geven om zo veel mogelijk zelfstandig te zijn.

Meer informatie

Meer informatie over communicatie bij verstandelijke beperkingen

De informatie over communicatie bij verstandelijke beperkingen is samengesteld door het consortium Sterker op eigen benen, een samenwerkingsverband van Dichterbij, Pluryn, Siza en UMC St Radboud. 

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.