Ik wil een spiraaltje gaan gebruiken

Onderwerp
Synoniemen
Hormoonspiraal, Koperspiraal

In het kort

  • Een spiraaltje is een plastic ankertje dat in de baarmoeder wordt geplaatst.
  • Een spiraaltje voorkomt zwangerschap.
  • Na verwijderen bent u snel weer vruchtbaar.

    Koperspiraal
  • Een koperspiraal is betrouwbaar.
  • De menstruaties zijn iets heviger.
  • Een koperspiraal werkt 5 tot 10 jaar.

    Hormoonspiraal
  • Een hormoonspiraal is heel betrouwbaar.
  • De menstruaties zijn minder zwaar of verdwijnen.
  • Een hormoonspiraal werkt 5 jaar.

Wat is een spiraaltje?

Het spiraaltje is een kunststof ankertje (24 tot 36 mm lang) dat in de baarmoeder wordt geplaatst om zwangerschap te voorkomen. Er zitten twee draadjes aan vast die uit de baarmoedermond hangen. Deze draadjes zijn nodig om het spiraaltje later weer te kunnen verwijderen. Bij het vrijen merken u en uw partner niets van het spiraaltje.

Na verwijdering van een spiraaltje kunt u snel weer zwanger worden. Spiraaltjes beschermen niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen.

Er zijn verschillende soorten spiraaltjes. De twee meest gebruikte soorten zijn het koperspiraaltje (met koperdraad omwikkeld) en het hormoonspiraaltje (dat het hormoon progestageen afgeeft). Beide spiraaltjes zijn heel betrouwbaar.

Afbeelding spiraaltje

Hoe werkt het spiraaltje?

Het koperspiraaltje:
  • Maakt het baarmoederslijmvlies ongeschikt voor de innesteling van een bevruchte eicel.
  • Maakt de zaadcellen die uw baarmoeder binnenkomen onvruchtbaar.
  • Is betrouwbaar: van de 1000 vrouwen die het koperspiraaltje gebruiken, raken er per jaar maximaal 10 toch zwanger.
  • Is direct werkzaam vanaf het moment van plaatsing.
  • Blijft 5 tot 10 jaar werkzaam (afhankelijk van het type koperspiraaltje).

Het hormoonspiraaltje: 

  • Geeft een zeer kleine hoeveelheid hormoon (progestageen) af. Er komt veel minder progestageen in het bloed dan bij andere hormonale anticonceptiemiddelen. Progesteron maakt het baarmoederslijmvlies ongeschikt voor innesteling van een bevruchte eicel.
  • Maakt het slijm van de baarmoedermond minder doorgankelijk voor zaadcellen.
  • Is heel betrouwbaar: van de 1000 vrouwen die het hormoonspiraaltje gebruiken, raken er per jaar 1 of 2 toch zwanger.
  • Is direct werkzaam als u het tijdens de menstruatie laat inbrengen.
  • Blijft 5 jaar werkzaam.

Progesteron is een vrouwelijk geslachtshormoon, namelijk een progestageenhormoon. Het speelt een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

Artsen schrijven dit medicijn voor bij verminderde vruchtbaarheid, abnormaal vaginaal bloedverlies, stoornissen tijdens de menstruatiecyclus en overgangsklachten. Soms schrijven artsen het voor om vroeggeboorte te voorkomen en bij dreigende vroeggeboorte.

Bron: Apotheek.nl

Wie kan een spiraaltje gebruiken?

Een spiraaltje is voor bijna iedere vrouw geschikt, ook als u nog geen kinderen heeft gehad.

Het koperspiraaltje is minder geschikt als u van u zelf al pijnlijke menstruaties heeft of daarbij veel bloed verliest. In dat geval is het hormoonspiraaltje misschien geschikter.

Het hormoonspiraaltje is (net als de anticonceptiepil) niet geschikt voor mensen met een leverziekte, bepaalde vormen van borstkanker. Ook zolang u een behandeling krijgt voor trombose is het hormoonspiraaltje (net als de anticonceptiepil) niet geschikt.

Voor het spiraal geplaatst wordt, moet u zeker zijn dat u geen ontsteking heeft van de vagina, de baarmoeder of de eierstokken.

Hoe wordt een spiraaltje ingebracht?

Uw huisarts kan het spiraaltje voor u inbrengen. 

Een uur voor het plaatsen van het spiraal kunt u een pijnstiller nemen. Bijvoorbeeld paracetamol 1000 mg of ibuprofen 600 mg. Of beide. Dit kan eventuele pijn of krampen verminderen.

Het spiraaltje wordt meestal tijdens of vlak na de menstruatie ingebracht. U bent dan zeker niet zwanger en het spiraaltje is direct betrouwbaar.

U gaat liggen met gespreide benen. Eerst wordt met inwendig onderzoek de ligging van uw baarmoeder gevoeld. Dan wordt het speculum (eendenbek) in de vagina ingebracht om de baarmoedermond goed te kunnen zien. De baarmoedermond wordt met een speciale tang vastgepakt. Met een staafje wordt de diepte van de baarmoeder gemeten. Dit kan een onaangenaam gevoel geven. Daarna wordt het spiraaltje via een dun hulsje naar binnen geschoven. Het hulsje wordt weer teruggetrokken en de draadjes worden op maat geknipt.

Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij verschillende soorten pijn zoals, hoofdpijn, migraine, koorts, griep, verkoudheid, keelpijn, bijholteontsteking, middenoorontsteking, oorpijn, artrose (versleten gewrichten), spierpijn, gewrichtspijn en menstruatieklachten.

Bron: Apotheek.nl

Ibuprofen is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht. Bovendien bij migraine, hoofdpijn en menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

Bron: Apotheek.nl

Wat zijn de bijwerkingen van het spiraaltje?

Het koperspiraaltje:
  • Maakt dat de menstruaties meestal wat langer duren dan u gewend was, en kan wat meer bloedverlies en krampen geven.
  • Kan ook tussen de menstruaties door wat bloedverlies geven.
  • Geeft vaak meer (normale) vaginale afscheiding (witte vloed). Dit kan geen kwaad.
  • Geeft geen extra risico op trombose (stolsel in de ader) of op hart- en vaatziekten.
Het hormoonspiraaltje:
  • Kan soms lichte bijwerkingen geven zoals gespannen borsten of lichte misselijkheid.
  • Maakt dat de menstruaties meestal minder hevig en pijnlijk zijn en minder lang duren.
  • Kan ook tussen de menstruaties door wat bloedverlies geven.
  • Maakt vaak dat de menstruaties helemaal wegblijven. Dit kan geen kwaad.
  • Geeft vaak meer (normale) vaginale afscheiding (witte vloed). Dit kan geen kwaad.
  • Het hormoonspiraal geeft geen extra risico op trombose (stolsel in de ader) of op hart- en vaatziekten.

Controle bij het spiraaltje

Na inbrengen van het spiraaltje is er een kleine kans dat het spiraaltje niet goed blijft zitten. Kom daarom na 6 weken voor controle.

Daarna kunt u ook zelf controleren of het spiraaltje nog goed zit, bij voorkeur na de menstruatie. Als u uw vinger diep in uw vagina steekt, kunt u met uw vingertoppen de baarmoedermond voelen. Als u heel goed voelt, voelt u daar de draadjes van het spiraaltje. Als u een hard stukje in de baarmoedermond voelt, dan is dat het pootje van de spiraal. Het spiraaltje zit dan niet meer goed in uw baarmoeder. Gebruik dan tijdelijk een condoom en maak een afspraak bij uw huisarts.

Hoe gaat het verder bij een spiraaltje?

Na het inbrengen van een spiraaltje kunt u zich even duizelig voelen. Wanneer u zich weer goed voelt, kunt u direct naar huis. Het is verstandig om het die dag verder rustig aan te doen.

Wanneer u van tevoren een pijnstiller heeft ingenomen helpt die nog een paar uur. Heeft u geen pijnstiller ingenomen dan kunt u dat - zo nodig - achteraf alsnog doen.

Noteer in uw agenda wanneer het spiraaltje is ingebracht, welk soort spiraaltje het is, en wanneer het vervangen moet worden. Het kan waarschijnlijk geen kwaad om een spiraaltje langer te laten zitten, maar het is niet zeker of het dan nog tegen zwangerschap beschermt. 

Na verwijderen van een spiraaltje bent u niet meer tegen zwangerschap beschermd. Laat dus direct een nieuw spiraaltje plaatsen of zorg voor een andere vorm van anticonceptie als u zich tegen zwangerschap wilt beschermen.

Bent u in de overgang? Vanaf 1 jaar na uw laatste menstruatie (meestal rond de leeftijd van 52 jaar) kunt u met anticonceptie stoppen. De kans op zwangerschap is daarna heel klein.
Gebruikt u een koperspiraal? Als u na uw 40ste een koperspiraal heeft gekregen, dan kunt u het tot na uw 52ste laten zitten. Een jaar na uw laatste menstruatie kunt u het koperspiraal laten verwijderen.
Gebruikt u een hormoonspiraal? Als u na uw 45ste een nieuwe hormoonspiraal heeft gekregen, dan kunt u deze met 52 jaar laten verwijderen.

Wanneer contact opnemen bij een spiraaltje?

Neem contact op met uw huisarts: als u in de eerste dagen na plaatsen van het spiraaltje last krijgt van:

  • abnormale afscheiding
  • aanhoudende buikpijn
  • koorts

Maak ook een afspraak met uw huisarts, als 

  • u een spiraaltje wilt laten inbrengen
  • u een spiraaltje heeft gekregen en denkt dat u toch zwanger bent geworden
  • u het spiraaltje wilt vervangen door een nieuwe
  • u het spiraaltje wilt laten verwijderen, bijvoorbeeld omdat u zwanger wilt worden.

Meer informatie over anticonceptie

Meer informatie over voorbehoedmiddelen en veilig vrijen vindt u op:

De informatie over anticonceptie is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Anticonceptie.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 4 dec 2014