Heb ik een soa?

In het kort

In het kort

  • Soa betekent seksueel overdraagbare aandoening. Dus: een ziekte die je kunt krijgen door (onveilige) seks.
  • Je kunt een soa hebben zonder dat je het merkt.
  • Soms merk je wél iets. Bijvoorbeeld wratjes, blaasjes of wondjes op penis, vagina, anus (poepgat) of in je mond. Of pijn bij het plassen.
  • Je kunt ook (meer) vocht uit je vagina of penis hebben.
  • Denk je dat je (misschien) een soa hebt? Laat je dan testen. Ook als je twijfelt.
  • De meeste soa’s zijn goed te behandelen.
Videos

Videos

Wat is het

Wat is een soa?

Een soa is een seksueel overdraagbare aandoening. Dat betekent: een ziekte die je kunt krijgen door seks. En die je ook weer kunt doorgeven aan een ander. Dat kan gebeuren als je onveilig vrijt, dus zonder condoom.

Je kunt een soa hebben zonder dat je het merkt. Je kunt dus ook zonder het te merken iemand anders besmetten.

Om zeker te weten of je een soa hebt ga je naar de huisarts of GGD voor een soa-test.

Een soa gaat niet vanzelf over. De meeste soa's zijn wel goed te behandelen. Dat is belangrijk, want van sommige soa's kun je problemen houden, bijvoorbeeld onvruchtbaarheid.

Dit zijn de meest voorkomende soa’s:

  • chlamydia
  • gonorroe
  • herpes genitalis
  • genitale wratten
  • trichomonas
  • schaamluis

Deze soa's komen minder vaak voor:

  • syfilis
  • hiv
  • hepatitis B
Wat merk ik

Wat merk ik van een soa?

Soms merk je helemaal niks van een soa. Soms wel, bijvoorbeeld:

Bij mannen én vrouwen

  • wratten, blaasjes of wondjes bij je anus (poepgat)
  • pijn of een branderig gevoel bij het plassen
  • pijn aan je anus
  • vocht uit je anus
  • gele huid en geel oogwit
  • opgezette klieren in je liezen (pijnlijke knobbels)
  • jeuk in het haar rond je vagina of penis en in je bilspleet
  • koorts

Bij vrouwen:

  • vaginale afscheiding die ander is dan normaal (meer dan anders, een andere kleur of het ruikt meer)
  • wondjes, wratten of blaasjes op je schaamlippen en/of vagina
  • vaginaal bloedverlies na de seks
  • vaginaal bloedverlies in een week dat je normaal niet ongesteld bent
  • pijn onder in je buik

Bij mannen:

  • wondjes, wratten of blaasjes op je penis of eikel
  • pus of waterig vocht uit je penis (‘druiper’)
  • pijn aan je balzak, soms is je balzak ook rood en opgezwollen
Oorzaken

Hoe kun je een soa krijgen?

Een soa krijg je meestal door onveilige seks

Je kunt een soa krijgen door onveilige seks met iemand die al besmet is.

De oorzaak van een soa is meestal een bacterie of een virus. Die zit dan in je vaginavocht, sperma en het vocht dat al voor het klaarkomen uit de penis komt (voorvocht). En ook in je ongesteldheids-bloed. Het zit ook in de slijmvliezen van je mond, vagina, penis en anus (poepgat).

Andere manieren om een soa te krijgen

Sommige soa’s kun je, behalve door seks, ook krijgen door:

  • Contact van je bloed met besmet bloed van een ander (hepatitis B, hepatitis C en hiv). Besmetting komt dan door bijvoorbeeld:
    • een tatoeage of piercing zetten met spullen die besmet zijn
    • het scheermesje gebruiken van iemand die besmet is
    • naalden of spuiten gebruiken van iemand die besmet is (bijvoorbeeld bij drugs inspuiten)
  • Het gebruiken van kopjes, glazen of bestek van iemand die besmet is (herpes).
  • Via kleding of handdoeken van iemand die besmet is (genitale wratten en schaamluis).
  • Door dicht tegen iemand aan te liggen (schaamluis).

Soa tijdens zwangerschap of bevalling

Sommige soa’s kunnen tijdens de zwangerschap of bevalling van moeder naar kind gaan.
Tijdens de zwangerschap: hepatitis B, syfilis en hiv.
Tijdens de bevalling bijvoorbeeld chlamydia, gonorroe en herpes.

    Onveilige seks

    Wat is onveilige seks?

    Onveilige seks betekent seks waarvan je een soa kunt krijgen. Dat kan als er direct contact is tussen de slijmvliezen van jou en je partner. Slijmvlies zit in/aan je penis, vagina, anus, keel en mond. Onveilig is dus seks zonder condoom of beflapje. Bijvoorbeeld:

    • vaginale seks (penis in vagina of vagina tegen vagina)
    • anale seks (penis in/tegen anus)
    • pijpen (penis in mond)
    • beffen (mond tegen vagina)
    • een vibrator of dildo direct na iemand anders gebruiken
    • met je vingers je penis/vagina aanraken en direct daarna die van de ander.
    Geen oorzaak

    Waarvan krijg je geen soa?

    Een soa krijg je niet:

    • via hoesten of niezen
    • van iemand een hand geven
    • van knuffelen met kleren aan
    • door een insectenbeet
    • in een zwembad of sauna
    • door uit het kopje van een ander te drinken (behalve herpes)
    Risicogroepen

    Wie heeft meer kans op soa’s?

    Soa’s komen bij sommige groepen mensen vaker voor dan bij andere. Dit noemen we risicogroepen.

    Dit zijn risicogroepen voor soa's:

    • Jongeren onder de 25 jaar.
    • Mensen die in de afgelopen 6 maanden met 3 of meer verschillende mensen seks hebben gehad.
    • Mannen die (ook) seks hebben met mannen.
    • Mensen die in de prostitutie werken (sekswerkers).
    • Klanten van sekswerkers.
    • Mensen die uit landen of gebieden komen waar soa’s veel voorkomen:
      Suriname, de voormalige Nederlandse Antillen, Turkije, Marokko, Afrika, Zuid-Amerika, Azië en Oost-Europa.
    • Mensen van wie de ouders uit een van de landen hierboven komen.
    • Mensen die seks hebben met iemand uit een van de groepen hierboven.
    • Mensen die al een soa hebben of hebben gehad.

    Als jij bij zo’n groep hoort, betekent het nog niet dat je echt een soa krijgt, alleen de kans is groter.

    Laten testen?

    Op soa’s laten testen: ja of nee?

    Denk je dat je misschien een soa hebt? En wil je het zeker weten? Laat je dan testen. Dit kan bij de huisarts of GGD.

    Een goede reden om je te laten testen kan zijn:

    • Je zit in een risicogroep.
    • Je hebt klachten van een soa, ook al heb je een condoom gebruikt.
    • Je hebt onveilige seks gehad, dus zonder condoom of beflapje.
    • Je begint een nieuwe relatie.

    Als je een soa hebt is het goed om dat zo snel mogelijk te weten, want:

    • Een soa gaat niet vanzelf over. Je moet het dus laten behandelen. En hoe eerder je een soa behandelt, hoe beter.
    • Als je een soa hebt, heb je meer kans om ook een andere soa te krijgen.
    • Als je een soa hebt kun je anderen besmetten.

    Heb je nooit onveilige seks gehad? En heb je ook geen klachten van een soa? Dan hoef je je niet te laten testen.

    Hoe gaat het verder?
    Wanneer bellen?

    Contact met de huisarts bij een soa

    Bel de huisarts:

    • Als je denkt dat je een soa hebt.
    • Als je je wilt laten testen op soa.
    • Om te bespreken of je meteen kunt beginnen met de behandeling als dat nodig is.

    Als je onveilige seks hebt gehad met iemand die (waarschijnlijk) hepatitis B of hiv heeft:

    • Bel zo snel mogelijk de huisarts of GGD.
    • In de avond of het weekend: bel zo snel mogelijk de huisartsenpost of de eerste hulp van het ziekenhuis.
    • Als de arts denkt dat je besmet kunt zijn met hiv, dan krijg je medicijnen (PEP). Als je op tijd bent kunnen die ervoor zorgen dat je toch niet besmet wordt.
    Meer informatie
    Laatst herzien op

    Vond u deze informatie nuttig?

    Vond u deze informatie nuttig?
    Heeft u een tip hoe wij Thuisarts.nl kunnen verbeteren?