Ik merk een verandering in mijn borsten

Synoniemen
Borst, knobbeltje

In het kort

  • Afwijkingen in de borsten zijn bijvoorbeeld een zwelling, pijn, een knobbeltje, afwijkingen van de huid of tepel.
  • De meeste veranderingen in de borsten zijn onschuldig.
  • Neem contact op met uw huisarts als de afwijkingen niet over gaan.

Wat is een verandering in de borst(en)?

Het kan voorkomen dat uw borst er anders uit ziet of anders aan voelt dan u gewend bent. Veel vrouwen maken zich dan zorgen. Ook bij mannen kan een verandering in de borst ontstaan, maar dit komt veel minder vaak voor. Hier leest u welke veranderingen kunnen optreden en wat daarvan de oorzaken kunnen zijn.

De meeste veranderingen zijn onschuldig en kunnen geen kwaad. Maar omdat veranderingen soms door kanker worden veroorzaakt, gaan we daar ook op in.

U kunt de volgende veranderingen in de borst(en) zien of voelen:

  • een zwelling;
  • pijn;
  • een knobbeltje;
  • deukjes of kuiltjes in de huid;
  • een wondje dat slecht geneest;
  • roodheid, schilfering of intrekking van een tepel;
  • vocht of bloed uit een tepel.

Waardoor ontstaan veranderingen in de borsten?

Zwelling

Uw borsten kunnen opzwellen als de hoeveelheid vrouwelijk hormoon in uw bloed verandert. Bijvoorbeeld tijdens de menstruatie, bij zwangerschap of door medicijnen die vrouwelijke hormonen bevatten, zoals de anticonceptiepil.

Een zwelling in de borst die pijn doet en warm aanvoelt, wijst op een ontsteking (mastitis).

Bij jongens kunnen in het begin van de puberteit soms de klierschijven achter de tepels gaan zwellen. Soms gebeurt dit eerst aan één kant. Dit kan geen kwaad.

Pijn

Opgezwollen borsten kunnen pijnlijk zijn, bijvoorbeeld door hormonale veranderingen vóór de menstruatie. Zwelling en gevoeligheid van de borsten die meestal vóór de menstruatie optreedt en na de menstruatie afneemt, noemen we mastopathie.

Een gevoelige zwelling kan ook door een ontsteking (mastitis) worden veroorzaakt. Pijn die na de menstruatie aanhoudt, wijst heel soms op een kwaadaardige afwijking. Maar als pijn het eerste en enige verschijnsel is, dan is er zelden sprake van kanker.

Vocht uit de tepel

Heldere of witte vloeistof uit uw tepel kan ontstaan door hormonale veranderingen. Bijvoorbeeld tijdens de menstruatie of de zwangerschap. Ook bij massage van de borst kan er vocht uit de tepel komen.

Bloed, bruin vocht of pus uit de tepel komt meestal door een ontsteking. Uw borst kan dan warm aanvoelen.

Bij een op de tien vrouwen met bloed of bruin vocht uit de tepel, is borstkanker de oorzaak.

Knobbeltje

U zult altijd wel wat onregelmatigheden voelen in uw borsten. Dat zijn de vele melkkliertjes waar bindweefsel omheen zit.

Een knobbeltje voelt anders aan dan de onregelmatigheden die u normaal voelt. Het gaat dan om een stuggere of hardere verdikking dan in de rest van uw borst. De verdikking is rond of onregelmatig, als een schijfje of strengetje. Meestal doet een knobbel geen pijn.

Een knobbel die aanvoelt als een knikker kan een goedaardige cyste zijn. Een cyste is een holte met vocht. Dit komt vooral voor bij jongere vrouwen. Waardoor een cyste ontstaat is niet bekend.

Soms wordt een knobbel door kanker veroorzaakt. Bij jongere vrouwen is die kans kleiner dan bij vrouwen boven de vijftig jaar.

Verandering van de huid of tepel

Deukjes of kuiltjes in de huid kunnen ook wijzen op een verandering in uw borst. Een ingetrokken tepel kan door kanker worden veroorzaakt. Roodheid en schilfering van de tepel komen bijvoorbeeld door eczeem, maar soms door kanker. Ook een wondje dat niet goed geneest is soms kwaadaardig.

Zwelling in de oksel

Bij een ontsteking, maar ook bij borstkanker kunnen de klieren in uw oksel opzwellen.

Zelfonderzoek van uw borsten

In het algemeen is het goed om vertrouwd te zijn met uw eigen lichaam. Zo herkent u veranderingen gemakkelijker. Zelfonderzoek van uw borsten hoort daar ook bij. U weet daardoor hoe uw borsten er uitzien en hoe ze aanvoelen. U zult ook merken dat uw borsten tijdens de menstruatie anders aanvoelen dan twee weken erna.

  • Vrouwen bij wie geen borstkanker in de familie voorkomt, hoeven hun borsten niet maandelijks te controleren. Wetenschappelijk onderzoek bij grote groepen vrouwen heeft aangetoond dat maandelijks zelfonderzoek bij hen de kans op overleving van borstkanker niet groter maakt.
  • Vrouwen bij wie wel borstkanker in de familie voorkomt, krijgen wel het advies de borsten maandelijks zelf te controleren.

Wilt u af en toe borstzelfonderzoek doen? Doe dat dan bij voorkeur een week na de menstruatie. Het klierweefsel is dan het best te onderzoeken, want het is dan minder gevoelig en minder knobbelig. Zelfonderzoek kunt u staand of liggend doen, onder de douche of voor de spiegel. Zorg dat er tussen de momenten waarop u zelfonderzoek doet twee tot drie maanden zit. Doet u vaker zelfonderzoek dan is de kans dat u veranderingen ontdekt kleiner.

Adviezen bij veranderingen aan de borsten

  • Wanneer er iets verandert in uw borst(en), kunt u eerst afwachten wat er na de volgende menstruatie gebeurt. Verdwijnen de veranderingen niet of menstrueert u niet meer, ga dan naar uw huisarts. Zeg duidelijk wat u heeft gezien of gevoeld en waar u zich zorgen over maakt.
  • Uw huisarts bekijkt en bevoelt uw borsten, en bespreekt met u of verder onderzoek nodig is. Bijvoorbeeld een echo of een borstfoto. Het kan zijn dat u voor verder onderzoek naar de ‘mammapoli’ (borstpoli) van een ziekenhuis bij u in de buurt moet gaan.
  • Bent u boven de 50 jaar, dan is het verstandig elke twee jaar mee te doen aan het bevolkingsonderzoek om borstkanker vroegtijdig op te sporen. Voelt u in de tussentijd een verandering? Wacht dan niet af, maar maak direct een afspraak bij uw huisarts.
  • Als iemand in uw familie borstkanker heeft, meld dat dan altijd bij uw huisarts. Dit is soms een reden om verder onderzoek te doen. Afhankelijk van de uitslag van dit onderzoek krijgt u het advies om zelf regelmatig de borsten te controleren of om regelmatig een borstfoto (mammografie) te laten maken.

Hoe gaat het verder?

Maak een afspraak bij uw huisarts:

  • Bij tekenen van een ontsteking, zoals roodheid, een warme huid en een gezwollen borst of tepel.
  • Bij pijn in een borst. Als u jonger dan vijftig bent, kunt u eerst afwachten of de pijn na drie menstruaties verdwijnt.
  • Bij een knobbeltje in de borst.
  • Bij een of meer deukjes in de huid van de borst.
  • Bij bloederig of bruin vocht uit een tepel.
  • Bij intrekking van de tepel.
  • Bij eczeem op of rond de tepel.
  • Als u de lymfeklieren in de oksel of bij de sleutelbeenderen kunt voelen.

Afhankelijk van de klacht bespreken we of verder onderzoek (bijvoorbeeld een echo of een borstfoto) nodig is. Bij vrouwen onder de dertig jaar is het klierweefsel van de borst beter met een echo te bekijken dan met een foto.

Als u naar de borst-polikliniek (‘mammapoli’) van een ziekenhuis wordt verwezen, kunt u daar meestal snel terecht.

Meer informatie over borstkanker

Kijk voor meer informatie op de website van het RIVM over het bevolkingsonderzoek borstkanker.

De informatie over borstzelfonderzoek en borstkanker is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Diagnostiek van mammacarcinoom.

Meer informatie over borstkanker vindt u op kanker.nl

Deze tekst is voor het laatst herzien op 1 nov 2011