Ik heb een blaasontsteking (vrouw)

Onderwerp
Synoniemen
Cystitis, Urineweginfectie

In het kort

  • De klachten van blaasontsteking zijn: pijn bij het plassen, vaker kleine beetjes plassen, pijn in uw rug of onderbuik.
  • Laat uw ochtendurine nakijken bij uw huisarts.
  • Voorkom blaasontsteking door veel drinken, direct plassen bij aandrang en helemaal uitplassen.
  • Waarschijnlijk krijgt u antibiotica.
  • Wordt u zieker en krijgt u koorts? Neem contact op met uw huisarts.

Wat is een blaasontsteking?

Het slijmvlies van de blaas is ontstoken. Een blaasontsteking is niet besmettelijk maar kan af en toe terugkomen. 

Blaasontsteking komt veel voor, vooral bij vrouwen tussen de 15 en 24 jaar en bij vrouwen ouder dan 60 jaar.

Hoe ontstaat een blaasontsteking?

Een blaasontsteking wordt door bacteriën veroorzaakt. Vaak gaat het om een bacteriesoort die bij iedereen in de darm leeft, maar ook rond de plasbuis voorkomt. Het gaat meestal om de E.coli bacterie. Bacteriën komen via de plasbuis in de blaas. Ze hechten zich aan de blaaswand en die gaat ontsteken. Omdat bij vrouwen de plasbuis korter is en dichter bij de anus uitkomt, krijgen vrouwen gemakkelijker een blaasontsteking dan mannen.

Bij vrouwen kunnen tijdens het vrijen bacteriën in de plasbuis komen. Daarom krijgen vrouwen soms een blaasontsteking na het vrijen.

Vrouwen die condooms gebruiken met zaaddodend glijmiddel, hebben meer kans op een blaasontsteking.

Ook als u uw blaas niet helemaal leeg kunt plassen, is de kans op blaasontsteking groter. Dat speelt ook een rol bij vrouwen na de overgang.

U heeft verder meer kans op een blaasontsteking als u:

  • blaas- of nierstenen heeft;
  • verminderde weerstand heeft, zoals bij diabetes mellitus;
  • een urinekatheter heeft (een slangetje door de plasbuis naar uw blaas).

 

Urinewegen

Wat zijn de verschijnselen van een blaasontsteking?

U heeft sinds een of enkele dagen last van de volgende verschijnselen:
  • Het plassen doet pijn of geeft een branderig gevoel.
  • U voelt vaker aandrang om te plassen, maar per keer plast u minder. 
  • De aandrang op zich kan al pijn doen. 
  • U kunt ook pijn hebben in uw onderbuik of rug.
  • De plas kan troebel zijn of er kan bloed in zitten. 
  • Bij een gewone blaasontsteking heeft u geen koorts, hooguit wat verhoging.
  • Soms gaat een blaasontsteking over in een ontsteking van het nierbekken. U voelt zich dan zieker, met koorts en vaak ook pijn in uw flank of zij.

    Hoe wordt een blaasontsteking aangetoond?

    Een urineonderzoek op de huisartspraktijk is vaak voldoende om een blaasontsteking aan te tonen. De uitslag is meestal binnen een dag bekend.  

    Sommige vrouwen hebben bij een blaasontsteking meer kans op problemen (bijvoorbeeld een nierbekkenontsteking). Dan wil de huisarts ook weten door welke bacterie de ontsteking is veroorzaakt. Van de urine wordt dan ook een kweek gemaakt in het laboratorium. Bijvoorbeeld bij:

    • zwangere vrouwen,
    • vrouwen met een hardnekkige blaasontsteking,
    • vrouwen met verminderde weerstand (bijvoorbeeld door diabetes),
    • vrouwen met afwijkingen aan de urinewegen.

    De kweek toont aan welke bacterie de ontsteking veroorzaakt en welk medicijn daar goed tegen helpt. De uitslag van de kweek is binnen een week bekend.

    Is er bij u al eens eerder een blaasontsteking aangetoond? En herkent u de klachten? Dan is een urineonderzoek niet altijd nodig.

    Opvangen en bewaren van de urine

    • Vang de urine op in een schoon potje en sluit dit goed af.
    • Breng de urine binnen twee uur naar de praktijk.
    • Kunt u het pas later brengen? Zet het potje dan in de koelkast en breng het binnen 24 uur.

    Adviezen bij een blaasontsteking

    Zorg dat u veel drinkt (anderhalf tot twee liter per dag).

    Zo helpt u te voorkomen dat bacteriën zich in uw blaas ophopen en weer een blaasontsteking veroorzaken: 

    • Blijf veel drinken.
    • Stel het plassen niet onnodig uit, maar ga als u aandrang voelt naar het toilet.
    • Plas de blaas helemaal leeg.
    • Heeft u als vrouw vaak een blaasontsteking? Plas dan direct na het vrijen. Bacteriën die tijdens het vrijen in de plasbuis zijn gekomen, plast u dan snel weer uit.
    • Als u denkt dat condooms of zaaddodend glijmiddel u steeds een blaasontsteking geven, overweeg dan andere anticonceptie.
    • Cranberryproducten (bijvoorbeeld cranberrysap) eten/drinken helpt soms om een blaasontsteking te voorkomen.

    Medicijnen voor een blaasontsteking

    Vrouwen kunnen over het algemeen afwachten of de klachten vanzelf overgaan. Dat geeft zelden problemen. Zo nodig kunt u paracetamol tegen de pijn gebruiken.

    Als de klachten heftig zijn of langer dan een week duren, dan helpen antibiotica om de ontsteking snel te laten genezen. Ook is er dan minder kans dat de ontsteking zich uitbreidt naar het nierbekken.

    Maak de kuur altijd af, ook al heeft u geen klachten meer. Anders kunnen bacteriën in de blaas achterblijven en opnieuw een ontsteking veroorzaken. Soms houdt u nog klachten tot enkele dagen na afmaken van de kuur.

    Voorbeelden van antibiotica zijn:

    • Nitrofurantoïne: vijfdaagse kuur, tweemaal per dag 100 mg (eerste keus);
    • Fosfomycine: 3000 mg, hoeft u maar één keer in te nemen, 2 uur na de avondmaaltijd of voor de nacht (let op: niet als u borstvoeding geeft);
    • Trimethoprim: (driedaagse kuur, eenmaal per dag 300 mg voor de nacht).

    Soms zal uw huisarts u een zogenaamd ‘uitgesteld recept’ meegeven. U kunt dan eerst kijken of de blaasontsteking vanzelf overgaat. Blijven de klachten of worden ze erger dan neemt u alsnog het antibioticum.

    Heeft u heel vaak een blaasontsteking? Dan kunt u met uw huisarts bespreken of u dit kunt voorkomen door bijvoorbeeld voor een half jaar dagelijks antibiotica te nemen. 

    Denkt u dat de blaasontsteking komt van het vrijen? Dan kunt u eventueel steeds binnen twee uur na het vrijen een antibioticumpil nemen. Of u kunt afwachten en bij beginnende klachten antibiotica nemen. Dan krijgt u alvast een recept voor de antibiotica mee.

    Heeft u na de overgang vaak een blaasontsteking, dan kunt u eventueel estriol-crème of -vaginaal pillen gebruiken. U doet dat eenmaal per dag en bouwt na twee weken af naar tweemaal per week. Het slijmvlies rond de plasbuis wordt dan minder kwetsbaar, met minder kans op een ontsteking. Gebruik het een half jaar en stop dan.

    Sommige vrouwen met een blaasontsteking hebben meer kans op een nierbekkenontsteking. Bijvoorbeeld zwangere vrouwen, vrouwen met verminderde weerstand (bijvoorbeeld door diabetes mellitus) of vrouwen met afwijkingen aan de urinewegen. Zij starten altijd direct met antibiotica.   

    Meer informatie over medicijnen vindt u op apotheek.nl. Bespreek uw medicijngebruik met uw huisarts en/of apotheker.

    Hoe gaat het verder met een blaasontsteking?

    Een blaasontsteking kan binnen een week vanzelf overgaan. Afwachten geeft over het algemeen zelden problemen.

    Een onbehandelde blaasontsteking kan soms overgaan in een nierbekkenontsteking. Meestal krijgt u dan ook koorts en voelt u zich erg ziek.

    Als u met antibiotica start, zijn de klachten van een blaasontsteking meestal na enkele dagen verdwenen. Controle van de urine is alleen nodig als u klachten houdt.

    Meestal is het niet duidelijk waarom iemand (steeds) opnieuw een blaasontsteking krijgt. Soms kan met specialistisch onderzoek een oorzaak worden gevonden. Dit is echter zelden nodig.

    Wanneer contact opnemen bij een blaasontsteking?

    Neem contact op met uw huisarts als:

    • u koorts krijgt,
    • ziek wordt,
    • of de klachten 3-5 dagen na starten van de antibiotica nog niet duidelijk minder zijn.

    Neem dan weer urine mee. Als de bacteriën niet gevoelig zijn voor de antibiotica die u gebruikt, dan krijgt u een ander antibioticum.

    Meer informatie over blaasontsteking

    De informatie over blaasontsteking is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Urineweginfecties.

    Deze tekst is voor het laatst herzien op 28 mei 2013