Ik heb jicht

Onderwerp
Synoniemen
Artritis urica

In het kort

  • Jicht is een pijnlijke ontsteking in een gewricht, meestal de grote teen of voet.
  • Het gewricht wordt dik, rood en warm.
  • Neem eerst rust en koel het gewricht, daarna kunt u geleidelijk weer bewegen.
  • Medicijnen kunnen de ontsteking en de pijn verminderen.
  • Na 3 weken gaat de ‘jichtaanval’ vanzelf over.
  • Neem meteen contact op met uw huisarts als u koorts krijgt of ziek wordt.

Wat is jicht?

Jicht is een pijnlijke ontsteking in een gewricht veroorzaakt door urinezuurkristallen. Het geneest meestal binnen een tot drie weken, maar kan na verloop van tijd weer terugkomen.

Een gewricht is het ‘scharnier’ tussen twee botten. Het gladde kraakbeenoppervlak zorgt ervoor dat de botuiteinden gemakkelijk over elkaar heen glijden. Gewrichtsvloeistof ‘smeert’ het gewricht zodat het soepel beweegt. Om het gewricht heen zit een gewrichtskapsel. Het kraakbeen, bot of gewrichtskapsel kan geïrriteerd raken en klachten geven. Is het gewricht ook dik, warm of rood, dan is er een ontsteking.

Wat zijn de verschijnselen van jicht?

Jicht geeft pijn in een gewricht, meestal aan de basis van de grote teen, soms in de middenvoet, enkel, knie of pols. Wanneer de ontsteking opkomt, wordt het gewricht dik, rood en warm. Dit noemen we een jichtaanval.

Mensen met jicht hebben soms kleine knobbeltjes onder de huid. We noemen die tophi. Het zijn ophopingen van urinezuurkristallen. De tophi zitten bijvoorbeeld op de vingers, tenen, knie, elleboog, op de oorschelp of bij uw hiel.

Urinezuurkristallen kunnen ook nierstenen vormen.

Hoe ontstaat jicht?

Het ontstaan van jicht hangt samen met een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed. Het urinezuur vormt kristallen in het gewricht. Deze veroorzaken een ontsteking in het gewricht. Slechts één op de tien mensen met een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed krijgt jicht.

Sommige mensen hebben een grotere kans op jicht:

  • Als jicht in de familie voorkomt.
  • Mannen van middelbare leeftijd.
  • Mensen met een hoog lichaamsgewicht .
  • Mensen met hoge bloeddruk.
  • Mensen met hart- en vaatziekten.

Voeding en alcohol lijken geen rol te spelen bij het ontstaan van jichtaanvallen.

Adviezen bij jicht

  • Als een gewricht dik, rood, warm en pijnlijk is, moet u het een tijdje ontzien. Leg het gewricht hoog en koel het met een natte omslag of ijs. Wikkel het ijs in een theedoek, zodat de huid niet bevriest.
  • Zodra de klachten minder hevig zijn, is het juist belangrijk om weer regelmatig te gaan bewegen. Dat voorkomt stijfheid en kan op den duur de pijn verminderen. Zware of langdurige belasting kunt u de eerste tijd beter vermijden.

Medicijnen bij jicht

  • Bij een aanval van jicht helpen NSAID’s zoals diclofenac, naproxen of ibuprofen. Deze middelen kunnen de pijn binnen een of twee dagen verminderen. NSAID's kunnen maagklachten geven en de werking van sommige andere medicijnen beïnvloeden. Mensen met hart-, vaat- en nierproblemen en mensen boven de 70 jaar moeten extra voorzichtig zijn met het gebruik van NSAID’s.
  • Als NSAID’s te veel bijwerkingen geven, kunt u in plaats daarvan prednisolon gebruiken. Bij zowel NSAID’s als prednisolon krijgt u soms ook een maagbeschermend middel.
  • Als NSAID’s of prednisolon niet binnen drie tot vijf dagen helpen, kan eventueel colchicine de pijn verminderen en de ontsteking remmen. U krijgt dan 2 tot 3 keer per dag een tablet colchicine tot de pijn verdwenen is. Stop met het middel als de klachten na 3 dagen nog niet verminderd zijn. Stop direct met colchicine als u klachten krijgt zoals een branderig gevoel in de keel, misselijkheid, buikkrampen of diarree. Dat zijn tekenen dat uw lichaam colchicine niet verdraagt.
  • Als bovenstaande tabletten niet helpen, kunt u een injectie met corticosteroïden in het gewricht krijgen om de ontsteking te remmen. Dit helpt meestal binnen 24 uur. De werking kan ongeveer drie maanden aanhouden. Soms kunnen de klachten gedurende 48 uur na de prik kortdurend verergeren. Dit gaat vanzelf over.

Naproxen is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht. Bovendien bij hoofdpijn, migraine en menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.


Bron: Apotheek.nl

Diclofenac is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID's genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht.

Bovendien bij koliekpijn, menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies, migraine en hoofdpijn. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose (versleten gewrichten), spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

Bron: Apotheek.nl

Prednisolon is een bijnierschorshormonen, ook wel corticosteroïd genoemd. Natuurlijke bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties en zijn nodig voor het vrijmaken en opslaan van energie, mineralen en zouten.

Prednisolon wordt toegepast bij zeer veel aandoeningen, waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen, zoals astma, chronisch obstructieve longziekten, reuma, multiple sclerose (MS), lupus erythematodes (LE), bepaalde bloedziekten, de darmziekten colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, allergische reacties en lepra. Verder werkt het tegen sommige vormen van kanker en tegen de ernstige misselijkheid die kan ontstaan bij chemotherapie.

In combinatie met andere geneesmiddelen wordt het ook vaak toegepast bij het voorkomen van afstotingsreacties na orgaantransplantaties.

Ook wordt het gebruikt als substitutietherapie om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen te vervangen, zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom.

Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.

Stootkuur
Een stootkuur is een behandeling van enkele dagen tot twee weken met een hoeveelheid van 30 tot 80 mg prednisolon per dag. Dit is een wat grotere hoeveelheid dan bij de meeste langdurige behandelingen. Bij een stootkuur treden meestal geen ernstige bijwerkingen van prednisolon op.

In een enkel geval schrijft de arts geen tabletten of capsules voor, maar krijgt u injecties met prednisolon. Soms krijgt u één injectie, die dan gedurende enkele dagen blijft werken.

Een stootkuur wordt toegepast bij plotselinge verergeringen van bepaalde aandoeningen. Meestal zijn dit chronische aandoeningen waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen. Prednisolon geneest de aandoening niet, maar onderdrukt de ziekteverschijnselen, zodat uw lichaam zich makkelijker kan herstellen. Ook is er meer effect van andere geneesmiddelen als uw conditie beter is.

Meestal merkt u de werking binnen enkele uren. Soms is de stootkuur bedoeld om de periode te overbruggen tot u de werking merkt van een ander middel, waarvan het effect langzamer intreedt.

Langdurige behandeling
Een langdurige behandeling duurt enkele maanden of langer en bestaat uit een hoeveelheid van ongeveer 10 mg tot 20 mg prednisolon per dag. U start deze behandeling meestal met een stootkuur van een grote hoeveelheid prednisolon per dag, waarna u de hoeveelheid in enkele dagen tot weken afbouwt tot de onderhoudsdosering. Gedurende de hele behandeling bepaalt uw arts samen met u of de hoeveelheid prednisolon bijgesteld moet worden, zodat u de laagst mogelijk dosering gebruikt die nog goed werkt.

Deze langdurige behandeling wordt toegepast bij ernstige ziekten waarbij ontstekingsverschijnselen een rol spelen in het geval dat andere geneesmiddelen niet of onvoldoende helpen.

Het kan bij deze aandoeningen enkele weken duren voor u het effect van prednisolon merkt.

Onderdeel van een behandeling tegen kanker
In dit geval is er meestal sprake van een dosering prednisolon van 60 mg of meer per dag, in een combinatie met andere medicijnen tegen kanker. U slikt de combinatie dan gedurende enkele dagen, bijvoorbeeld vijf. Enkele weken daarna start u opnieuw met een periode van enkele dagen slikken. Op deze manier wordt prednisolon vaak toegepast bij verschillende soorten kanker, zoals lymfeklierkanker, leukemie, een hersentumor, borstkanker en de ziekte van Kahler.

De werking van prednisolon bij deze aandoeningen is divers. Het verbetert de eetlust, vermindert vermoeidheid en zorgt er vaak voor dat u zich beter gaat voelen. Verder gaat prednisolon de zwelling van tumoren tegen. Het kan daardoor bij tumoren die tegen zenuwen aandrukken de pijn verminderen. Bij de ziekte van Kahler verlaagt prednisolon de hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed, dat bij deze ziekte is verhoogd.

Veel medicijnen tegen kanker veroorzaken ernstige misselijkheid. Prednisolon kan deze vorm van misselijkheid verminderen, vooral omdat het uw stemming en eetlust verbetert. U gebruikt het dan vaak samen met een ander middel tegen misselijkheid, zoals metoclopramide, ondansetron, granisetron of domperidon.

Substitutietherapie
Substitutietherapie betekent dat men een tekort aan een lichaamseigen stof aanvult met een medicijn. In dit geval betreft het een tekort aan het lichaamseigen bijnierschorshormoon.

Bij onder andere de volgende aandoeningen wordt prednisolon gebruikt:

Bron: Apotheek.nl

Colchicine remt ontstekingsreacties die optreden bij jicht en pseudo-jicht.

Colchicine wordt in zeldzame gevallen ook bij andere, zeldzame, aandoeningen gebruikt, zoals bij familiaire mediterrane koorts. Deze tekst gaat alleen over de toepassing bij jicht.

Bron: Apotheek.nl

Hoe gaat het verder bij jicht?

Een aanval van jicht kan een tot drie weken duren, waarna het gewricht volledig herstelt.

Als u meer dan drie aanvallen per jaar heeft, kunt u overwegen een middel te slikken om de hoeveelheid urinezuur in uw bloed te verlagen. Dit middel heet allopurinol. Als u dit dagelijks inneemt, krijgt u minder of geen jichtaanvallen. De jichtknobbeltjes verdwijnen dan vaak na een half jaar tot een jaar. Allopurinol kunt u jaren of zelfs levenslang blijven slikken om jichtaanvallen te voorkomen. Bespreek dit met uw huisarts.

Allopurinol remt de omzetting van purine naar urinezuur. Purine komt voor in eiwitrijke voeding. Door de omzetting te remmen, verlaagt allopurinol de hoeveelheid urinezuur in het bloed.

Artsen schrijven allopurinol voor bij jicht, nierstenen en bij kanker. Verder wordt het ook gebruikt bij enkele andere zeldzame aandoeningen waarbij de urinezuurproductie te hoog is. Bron: Apotheek.nl

Wanneer contact opnemen bij jicht?

Maak een afspraak op de huisartspraktijk als de klachten met bovengenoemde medicijnen onvoldoende verminderen.

Neem meteen contact op met de huisartspraktijk als u zich ziek gaat voelen of als u koorts krijgt.

Meer informatie over jicht

Voor meer informatie over jicht kunt u terecht bij het Reumafonds. U vindt hier informatie over allerlei gewrichtsklachten, onder meer jicht.

De informatie over jicht is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Artritis.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 1 nov 2011