Ik wil tetanus voorkomen

In het kort

In het kort

  • Tetanus is een ernstige ziekte die wordt veroorzaakt door de tetanusbacterie.
  • Besmetting gaat via dierenbeten en wonden waar straatvuil, aarde of mest in komt.
  • Bijna alle mensen in Nederland zijn als kind tegen tetanus ingeënt. Daardoor komt het hier bijna niet meer voor.
  • Heeft u een diepe of vuile wond? En heeft u (meer dan) 10 jaar geleden voor het laatst een tetanusprik gehad? Dan heeft u mogelijk een of meer nieuwe prikken nodig.
  • Neem contact op met de GGD of uw huisarts als u een verre reis gaat maken en u uw laatste tetanusinjectie (meer dan) 10 jaar geleden gehad heeft.
  • Een nieuwe vaccinatie geeft weer 10 jaar lang bescherming tegen tetanus.
  • Voor dierenartsen, boeren en vuilnisophaalmedewerkers is het verstandig om zich elke 10 jaar te laten inenten.
Wat is tetanus?

Wat is tetanus?

Tetanus (wondkramp) is een besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door de tetanusbacterie. De bacterie kan in het lichaam komen via een wond waar vuil in is gekomen, zoals straatvuil, mest of aarde. U kunt de bacterie ook oplopen via een brandwond of een dierenbeet.

Mensen kunnen elkaar niet besmetten.

Tetanus is een ernstige ziekte, waar vroeger veel mensen aan stierven. Omdat in Nederland bijna alle mensen als kind tegen tetanus worden ingeënt, komt het hier gelukkig bijna niet meer voor. In landen met slechte medische voorzieningen komt tetanus vaker voor. 

Bent u niet (volledig) ingeënt en heeft u de tetanusbacterie opgelopen? Dan wordt u meestal binnen 3 weken ziek. Van tetanus kunt u ernstige spierkrampen, slikklachten en ademhalingsproblemen krijgen. U moet zo snel mogelijk behandeld worden.

Zonder behandeling kunt u door tetanus overlijden.

Vaccinatie bij kinderen

Vaccinatie tegen tetanus bij kinderen

Kinderen worden in het eerste levensjaar vier keer tegen tetanus ingeënt, de eerste keer als ze twee maanden zijn. De prik tegen tetanus (T) zit samen met de prik tegen difterie (D), kinkhoest (K) en polio (P) in de DKTP-prik. Deze prikken worden op het consultatiebureau gegeven.

Elke prik helpt uw kind aan een betere bescherming. Na 3 prikken (gegeven bij 2, 3 en 4 maanden) zijn kinderen beschermd tegen tetanus. De vervolgprikken (11 maanden, 4 jaar en 9 jaar) zorgen voor een langere bescherming. De prik tegen tetanus bij 9 jaar zit samen met de prik tegen difterie en polio in de DTP-prik.

Als u als kind alle prikken tegen tetanus volgens het schema gekregen heeft, geeft dit een zeer goede bescherming van zeker 10 jaar. De vaccinaties beschermen dus niet de rest van uw leven.

Kans op tetanus

Wanneer heb ik kans op tetanus?

Wonden

U heeft kans op tetanus, als u een wond heeft opgelopen waar (mogelijk) vuil in zit. Het gaat om deze wonden:

  • snij- of schaafwond waar straatvuil, aarde of mest in kan zitten
  • dierenbeet
  • diepe brandwond (tweede- of derdegraads)

Verre reis

Gaat u een verre reis maken en is het langer dan 10 jaar geleden dat u bent ingeënt tegen tetanus? Dan kan het verstandig zijn om opnieuw een prik te laten zetten. Neem hierover contact op met de GGD of uw huisarts.

Werk

Er zijn beroepen met een grotere kans op besmetting met tetanus. Voor mensen met zo'n beroep is het verstandig om zich elke 10 jaar opnieuw te laten inenten. Het gaat om deze beroepen:

  • dierenartsen en vee-artsen
  • hoveniers
  • land- en tuinbouwers
  • veetelers
  • vuilnisophaalmedewerkers
  • mensen die veel met paarden werken
Adviezen bij een wond

Adviezen bij een wond

Schoonmaken van de wond

Heeft u een schaaf- of snijwond waar aarde, straatvuil of mest in is gekomen? Spoel de wond dan goed schoon met kraanwater. Gebruik betadine of alcohol 70% om erna de wond te ontsmetten.

Bent u gebeten door een dier of mens? Spoel de bijtwond goed uit onder de kraan met lauw water. Dek een grote wond na het uitwassen af, bijvoorbeeld met een schoon verband of een schone doek.

Heeft u een brandwond? Koel dan direct 10 tot 20 minuten met lauw stromend kraanwater. Laat kleding, die aan de wond kleeft, gewoon zitten.

Tetanusprik nodig?

Neem contact op met de huisarts om uw wond te laten bekijken. De arts zal dan ook nagaan of en wanneer u tegen tetanus bent ingeënt. 

U heeft geen prik tegen tetanus nodig:

  • als u als kind alle prikken tegen tetanus heeft gehad én
    • jonger bent dan 20 jaar óf
    • minder dan 10 jaar geleden nog eens tegen tetanus bent ingeënt.

U heeft ook geen prik tegen tetanus nodig bij:

  • een schone wond
  • een eerstegraads brandwond (zonder blaren)
  • een klein tweede- of derdegraads brandwondje

In andere gevallen: bel uw huisarts. U heeft mogelijk een of meer prikken nodig. 

Het is het beste als u de inenting(en) zo snel mogelijk na de verwonding krijgt, maar het kan nog tot uiterlijk 3 weken erna. 

Het vaccin

Het tetanusvaccin

Kinderen

Kinderen krijgen de tetanusinenting in een combinatieprik: de eerste inentingen zijn met de DKTP-prik, op oudere leeftijd krijgen ze de DTP-prik.

Wonden, verre reis, werk

Als u een opnieuw een tetanusprik nodig heeft, kan weer de DTP-prik gegeven worden of een 'los' tetanusvaccin . Er wordt het liefst gekozen voor de DTP-prik. Deze prik biedt ook meteen bescherming tegen difterie (D) en polio (P). Verder zit er in de DTP-prik geen thiomersal en in het losse tetanusvaccin wel. Thiomersal is een conserveermiddel waar kwik in zit. Zwangeren die tegen tetanus moeten worden ingeënt krijgen daarom altijd de DTP-prik.

tetanusvaccin

Het tetanusvaccin bevat onschadelijk gemaakte gifstoffen van tetanusbacteriën. Het beschermt tegen infecties met de tetanus-bacterie.

Het wordt gegeven als vaccinatie aan mensen die meer kans hebben op een tetanus-infectie.

Bron: Apotheek.nl
Wanneer contact?

Wanneer contact opnemen?

Wonden

Neem contact op met uw huisarts als u een snij- of schaafwond heeft waar (mogelijk) vuil in zit én

  • het (meer dan) 10 jaar geleden is dat u voor het laatst tegen tetanus bent ingeënt;
  • u nog nooit tegen tetanus bent ingeënt;
  • u niet weet of u ooit tegen tetanus bent ingeënt;
  • uw afweer verminderd is door bijvoorbeeld medicijnen (bijvoorbeeld prednison ) of chemotherapie of doordat uw milt is verwijderd.

Neem bij een bijtwond altijd even contact op met uw huisarts. Het kan zijn dat u een tetanusinjectie of antibiotica nodig heeft. Kijk voor meer informatie bij Ik heb een bijtwond.

Bij verbranding is direct en 10 tot 20 minuten koelen met lauw water het allerbelangrijkst.

Bel na koeling de huisarts

  • bij een blaar in gezicht, op handen, voeten of geslachtsdelen
  • als de brandwond groter is dan de helft van de hand van degene die zich heeft verbrand
  • als de verbrande plek geelwit, bruin of zwart is en juist geen pijn doet

Heeft een baby of kleuter een brandwond? Bel na koeling altijd de huisarts. 

Verre reis

Neem contact op met de GGD of uw huisarts als u een verre reis gaat maken en u uw laatste tetanusinjectie (meer dan) 10 jaar geleden gehad heeft.

Werk

Heeft u een beroep met een grote kans op wondjes én contact met aarde, straatvuil of mest? Zorg er dan voor dat u elke 10 jaar opnieuw tegen tetanus wordt ingeënt.

prednison

Prednison is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednison voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose) , reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), de ziekte van Duchenne (spierziekte), Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming), bij nierziektes, zoals het nefrotisch syndroom en bij netelroos.
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednison wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednison wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl
Meer informatie
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.