Ik heb COPD

Onderwerp
Synoniemen
Longemfyseem, Chronische bronchitis

In het kort

  • COPD is een ongeneeslijke longziekte. 
  • Roken is bijna altijd de oorzaak. 
  • De luchtwegen zijn blijvend vernauwd en werken steeds minder goed.
  • Klachten zijn hoesten, slijm opgeven, benauwdheid en snel kortademig en moe zijn.
  • Stoppen met roken, bewegen en gezond eten zijn belangrijk bij COPD.    
  • Medicijnen die u inademt kunnen helpen tegen de klachten.

    Wat is COPD?

    COPD is een ongeneeslijke longziekte. De luchtwegen zijn blijvend vernauwd. Daardoor werken de longen steeds minder goed. U krijgt vaak last van hoesten, benauwdheid en slijm in de luchtwegen. Met de jaren wordt het moeilijker om genoeg lucht te krijgen. Een stukje wandelen bijvoorbeeld kost dan steeds meer moeite.

    COPD

    De vernauwing van de luchtwegen komt door een blijvende ontsteking, bijna altijd door jarenlang roken. De schade is onherstelbaar.

    COPD is een afkorting voor het Engelse Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Vroeger werd dit vaak chronische bronchitis of longemfyseem genoemd.

    Wat zijn de verschijnselen bij COPD?

    De eerste klachten van COPD ontstaan vaak pas na uw 40ste.

    • U krijgt last van hoesten en opgeven van slijm.
    • Ademen geeft een piepend en brommend geluid.
    • U wordt sneller kortademig en moe, vooral bij inspanning zoals traplopen.
    • Verkoudheid, griep en longontsteking geven extra veel klachten en gaan langzamer over.
    • Bij (ernstige) COPD kan uw conditie snel achteruit gaan. U valt dan af, uw spieren worden slapper en dunner en kleine stukjes lopen wordt dan erg vermoeiend. 

    Het kan zijn dat klachten als benauwdheid, hoesten en slijm opgeven opeens veel erger worden in de volgende omstandigheden:

    • bij verkoudheid, griep en andere luchtweginfecties (bij griep kunt u ernstig ziek worden);
    • in prikkelende lucht, zoals rook;
    • bij lichamelijke inspanning.

    Het is overigens niet altijd duidelijk waarom de klachten soms verergeren.

    Sommige mensen met COPD zijn bang om het benauwd te krijgen en durven zich haast niet meer in te spannen. Toch is het goed om te blijven bewegen en uw conditie zo goed mogelijk te houden.

    Hoe ontstaat COPD?

    COPD komt bijna altijd door roken.

    Heel soms komt het doordat mensen lange tijd in een omgeving met bepaalde stoffen in de lucht hebben gewerkt, bijvoorbeeld fijnstof, gassen, dampen of rook. 

    De rook of prikkelende stofdeeltjes veroorzaken een chronische ontsteking van het slijmvlies in de luchtwegen. Vooral de kleine vertakkingen van de luchtwegen en de longblaasjes raken hierdoor steeds meer beschadigd. De schade is blijvend: het slijmvlies herstelt zich niet meer.

    COPD komt niet door een allergie.

    See video

    Leefregels in de behandeling van COPD

    Door gezond te leven kunt u uw conditie verbeteren en ervoor zorgen dat u zich fitter voelt.

    Stoppen met roken

    Stoppen met roken is de belangrijkste stap in de behandeling van COPD, in elk stadium van de ziekte. U voorkomt zo nog ergere beschadiging. U merkt niet meteen verbetering. Het kan enkele maanden duren voordat u minder gaat hoesten en minder slijm opgeeft. Verkoudheden en luchtweginfecties zullen dan ook minder klachten geven. Hierdoor verslechtert de conditie van uw longen minder gauw.
    Dat ziet u ook in het plaatje hieronder: hoe eerder u stopt met roken, hoe langzamer COPD verergert.

    Afbeelding COPD

    Voldoende bewegen

    Bewegen is heel belangrijk voor mensen met COPD.

    • Beweeg minimaal een half uur per dag. Ga bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen. 
    • Wordt u van de inspanning kortademig? Laat u niet tegenhouden, blijf voorzichtig door oefenen. Uw conditie zal altijd verbeteren. 
    • Als de inspanning u erg veel moeite kost, kan de fysio- of oefentherapeut u adviezen geven om makkelijker te kunnen bewegen en minder snel benauwd te worden. 

    Gezond eten

    Zorg ervoor dat u gezond eet.

    • Als u mager bent of wordt, moet u opletten dat u gedurende de dag genoeg eet. Neem minstens 3 keer per dag een gezonde maaltijd. Op de huisartsenpraktijk kunt u bespreken wat u het beste kunt doen om aan te sterken of een gezond gewicht te houden. Een diĆ«tiste kan u er goed mee helpen.
    • Als u overgewicht heeft, is het belangrijk om gezond te eten en meer te bewegen. Met een gezond gewicht voelt u zich fitter en heeft u meer energie. Dat kan enorm schelen bij kortademigheid.

    Uitlokkende prikkels vermijden

    Vermijd prikkels die u benauwd maken, zoals fijnstof, verf-, bak- en braadlucht. Een goede ventilatie van uw woon-, slaap- en werkruimte kan helpen. Zorg ook voor een goede afzuiginstallatie in de keuken of zet het raam open tijdens het koken. Soms kan het helpen van werk of hobby te veranderen om bepaalde prikkels te vermijden.
    De belangrijkste prikkel die u moet vermijden blijft natuurlijk tabaksrook.

    Behandeling van COPD

    Er is geen behandeling waardoor COPD over gaat. U kunt wel uw klachten verminderen door u te houden aan de leefregels bij COPD:

    • stoppen met roken: dit is de belangrijkste stap in de behandeling van COPD 
    • gezond eten
    • dagelijks bewegen

    Daarnaast kunnen medicijnen uw klachten iets verminderen. Kijk voor gebruik van medicijnen bij Ik neem medicijnen voor COPD

    Ook ademhalingsoefeningen kunnen helpen tegen kortademigheid en moeite om slijm weg te krijgen. Een oefen- of fysiotherapeut kan u de oefeningen leren.  

    Griepprik bij COPD

    Mensen met COPD kunnen ernstig ziek worden door een virusinfectie van de luchtwegen, zoals griep. Door infecties kan de conditie van de luchtwegen verslechteren.

    Haal daarom ieder najaar de griepprik. Dat helpt om ernstige gevolgen van de griep te voorkomen.

    Wanneer contact opnemen met de huisarts bij COPD?

    Bel uw huisarts in deze situaties:

    • Uw klachten worden steeds erger.
    • De medicijnen helpen onvoldoende.
    • De medicijnen zijn vaker nodig dan met u is afgesproken.
    • De klachten worden erger bij ziekte of koorts.
    • Eten lukt niet goed.
    • U merkt dat u magerder wordt.
    • U heeft behoefte aan begeleiding bij bewegen.
    • U heeft behoefte aan begeleiding bij stoppen met roken. Met ondersteuning lukt het vaak beter de adviezen op te volgen.
    • U bent gestopt met roken, maar bang dat u weer gaat roken.

    Meer informatie over COPD

    Voor meer informatie:

    De informatie over COPD is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard COPD.

    Deze tekst is voor het laatst herzien op 31 mar 2015