Mijn kind heeft ADHD

In het kort

In het kort

  • Kinderen met ADHD zijn sneller afgeleid, drukker en/of doen vaker dingen zonder na te denken dan leeftijdgenootjes.
  • Thuis, op school en in het omgaan met andere kinderen geeft dit gedrag problemen. 
  • De aanpak bestaat uit
    • goed leren omgaan met de kenmerken van ADHD
    • training van ouders en/of van de leerkracht.
  • Medicijnen zijn niet meteen nodig bij ADHD.
Video's

Video's

Beschrijving

Wat is ADHD?

In het Nederlands betekent ADHD: Aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (in het Engels: Attention Deficit / Hyperactivity Disorder).

Dit zijn de belangrijkste kenmerken van ADHD:

  • Kinderen zijn erg druk (hyperactief), snel afgeleid en/of ze doen dingen zonder na te denken (impulsief).
  • Het gedrag past niet bij de leeftijd en ontwikkeling.  
  • Door het gedrag zijn er problemen op meerdere plaatsen, zoals thuis, op school, op clubjes en/of in het omgaan met andere kinderen.
  • De problemen duren langer dan een half jaar.
  • Het gedrag en de problemen zijn er voordat een kind 12 jaar is.

Bij jongens wordt ADHD vaker vastgesteld dan bij meisjes. Of ADHD ook echt meer voorkomt bij jongens, is niet duidelijk.

Soorten ADHD

Verschillende vormen van ADHD

  • Het onoplettende soort ADHD (ook wel ADD genoemd).
    Kinderen en volwassenen met deze vorm vinden het wel moeilijk om hun aandacht ergens bij te houden, maar zijn niet erg druk. Vaak zijn ze juist stil en dromerig. 
  • Het hyperactieve/impulsieve soort ADHD.
    Kinderen en volwassenen met deze vorm doen dingen zonder na te denken (impulsief) en/of zijn erg druk (hyperactief). De aandachtsproblemen zijn minder erg. 
  • Het gecombineerde soort ADHD.
    Deze vorm komt het meeste voor. Aandachtsproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit komen alledrie voor.
Verschijnselen

Wat zijn de kenmerken van ADHD bij kinderen?

Kenmerken van ADHD zijn onoplettend, erg druk (hyperactief) en impulsief zijn (niet denken maar doen). Dit gedrag zorgt voor problemen, bijvoorbeeld een gespannen sfeer in het gezin, op school gaat het niet goed en een kind heeft weinig vriendjes. Bij ADHD zijn er problemen op meerdere plaatsen: thuis, op school, in clubjes en in het omgaan met andere kinderen.

Wat betekent onoplettend?

  • vaak niet genoeg aandacht geven aan iets en zo makkelijk fouten maken, bijvoorbeeld bij het werk op school
  • vaak moeite om de aandacht bij een spel of taak te houden
  • het lijkt alsof een kind vaak niet luistert
  • vaak niet doen wat anderen vragen
  • het lukt vaak niet om iets af te maken
  • vaak moeite met het bedenken en uitvoeren van een opdracht, bijvoorbeeld de eigen kamer opruimen
  • vaak iets kwijt zijn
  • snel afgeleid zijn
  • vaak iets vergeten

Wat betekent hyperactief en impulsief?

  • vaak onrustig bewegen met handen en voeten, en bijvoorbeeld veel draaien op de stoel
  • niet kunnen blijven zitten
  • rondrennen en overal opklimmen als dit niet de bedoeling is
  • steeds bezig blijven, geen rust nemen (doordraven)
  • bij oudere kinderen: een gevoel van onrust, moeilijk kunnen ontspannen
  • moeilijk rustig kunnen spelen
  • erg veel praten
  • vaak al antwoord geven voordat iemand klaar is met de vraag
  • vaak moeite om op de beurt te wachten
  • anderen vaak storen
Oorzaken

Hoe ontstaat ADHD?

We denken dat ADHD komt door een verstoring in de ontwikkeling van de hersenen. De aanleg voor die verstoring is vaak erfelijk en zit in de familie.

Andere omstandigheden die bij de verstoring een rol kunnen spelen zijn bijvoorbeeld:

  • een laag geboortegewicht
  • problemen tijdens de geboorte
  • nare ervaringen op jonge leeftijd
  • problemen in het gezin
  • bepaalde voedingsmiddelen en kunstmatige kleurstoffen

Bij veel van deze factoren is nog niet duidelijk hoeveel en op welke manier ze precies met ADHD te maken hebben.

    Behandeling

    Behandeling van ADHD bij kinderen

    De eerste stap in de behandeling van ADHD is een combinatie van:

    • alles zo duidelijk mogelijk maken voor uw kind (zie Adviezen voor hoe u dit doet)
    • begeleiding van u als ouder: oudertraining
    • zo nodig begeleiding van de leerkracht: leerkrachttraining
    • zo nodig ook therapie voor uw kind

    Als deze behandeling niet genoeg werkt, kunt u eventueel kiezen voor medicijnen. 

    Bij de start van een behandeling bespreekt de huisarts met u en uw kind wat u wilt bereiken met de behandeling. Wat verwacht u van de behandeling? Wanneer is de behandeling geslaagd? Voorbeelden zijn: mijn kind is rustiger, mijn kind kan zich beter concentreren, mijn kind doet het beter op school of mijn kind gaat beter met vriendjes om. 

    Training voor ouders

    In een oudertraining leert u hoe u het gedrag van uw kind kunt veranderen. U leert duidelijk te zijn naar uw kind. U gaat het leven van uw kind op zo'n manier organiseren dat uw kind beter begrijpt wat er van hem/haar verwacht wordt. Verder leert u hoe u het beste op het gedrag van uw kind kunt reageren. U leert uw verwachtingen en eisen aan te passen aan wat uw kind kan.
    Een psycholoog, orthopedagoog of praktijkondersteuner GGZ begeleidt u.

    Training voor de leerkracht

    De leerkracht leert hoe hij/zij het in de klas zo duidelijk mogelijk kan maken voor uw kind.
    Leerkrachttraining wordt gegeven door een opvoedkundige (orthopedagoog) of psycholoog.

    Gedragstherapie voor het kind

    Soms krijgt een kind met ADHD zelf therapie (naast de training voor u en/of de leerkracht). Kinderen leren in deze therapie manieren om zelf problemen op te lossen en meer controle te krijgen over hun gedrag.
    Gedragstherapie wordt gegeven door een psycholoog, een opvoedkundige of een praktijkondersteuner GGZ Jeugd. 

    Adviezen

    Adviezen voor ouders bij ADHD

    • Maak de regels en de planning van de dag zo duidelijk mogelijk voor uw kind.
    • Zorg dat u altijd dezelfde regels heeft voor uw kind.
    • Vertel elke ochtend aan uw kind wat u gaat doen en wat uw kind gaat doen. Gebruik hierbij plaatjes, een schrift of schrijfbord.
    • Laat uw kind op vaste tijden naar bed gaan en opstaan, op een vaste tijd eten, aan tafel.
    • Zeg dingen op een duidelijke manier: gebruik korte, duidelijke zinnen en woorden.
    • Zorg dat alle spullen een vaste plaats hebben.
    • Beloon goed gedrag direct. Doe dit meerdere keren op een dag. Belonen werkt beter dan straffen. Belonen kan met een compliment, een knuffel of door iets te geven wat uw kind leuk vindt: een sticker, een verhaal voorlezen, een spelletje doen of even televisie kijken.
    • Bespreek met uw kind wat niet mag en wat er gebeurt als uw kind het toch doet. Doet uw kind iets wat niet mag? Zeg dan meteen wat het gevolg is.
    • Praat met uw kind over hoe u omgaat met het gedrag van uw kind. Maak afspraken en zet ze op papier. Maar maak er niet te veel tegelijk, begin met de belangrijkste.
    • Ga op een positieve manier met elkaar om. Kinderen vinden het fijn om te horen wat ze goed doen en om aangemoedigd te worden. Dat geeft uw kind zelfvertrouwen. 
    • Soms kan het lijken alsof uw kind expres iets doet wat niet mag of expres niet luistert. Het is belangrijk om te beseffen dat uw kind het waarschijnlijk niet expres doet. Dus zeg niet dat uw kind het expres doet. Ga ervan uit dat de ADHD zorgt voor het moeilijke gedrag. Als u uw kind beschuldigt van iets dat uw kind niet met opzet heeft gedaan, zal uw kind boos en teleurgesteld reageren, want uw kind doet zijn best om iets wel goed te doen. Boos gedrag kan weer voor negatieve reacties bij u zorgen. En dat lokt weer boosheid en teleurstelling uit bij het kind, enzovoort.
    • Als uw kind iets moeilijk vindt (bijvoorbeeld rekenen), zal het lastiger zijn om de aandacht erbij te houden. Ook bij opdrachten die juist te makkelijk zijn, kan uw kind sneller afgeleid zijn. Het is belangrijk om hier rekening mee te houden. 
    • Laat uw kind veel bewegen: laat uw kind klusjes doen waarbij het kan bewegen, zoek een sport of activiteit met veel beweging.
    • Niet alles gaat meteen goed. Houd daar rekening mee. Kinderen met ADHD hebben vaker uitleg en meer herhaling nodig dan anderen.
    • Kijk naar de dingen die goed gaan bij uw kind en bij u zelf.
    • Zorg dat u en uw partner het eens zijn over de regels en hoe u uw kind behandelt. Bespreek met uw partner of u dezelfde regels heeft voor uw kind.

    Kijk verder op opvoeden.nl voor tips over:

    Medicijnen

    Medicijnen bij ADHD?

    Vaak zijn medicijnen niet nodig bij ADHD. Het lukt dan om problemen te verminderen doordat u en uw kind leren omgaan met de kenmerken van ADHD, door de oudertraining die u volgt en eventueel de training die uw kind krijgt. 

    Alleen als deze behandeling niet genoeg heeft geholpen, kunt u met uw huisarts overleggen over medicijnen.

    Medicijnen hebben een aantal nadelen:

    • Het lijkt erop dat medicijnen de kenmerken van ADHD vooral op korte termijn (weken tot maanden) verminderen: een deel van de kinderen die medicijnen slikken, wordt minder druk en kan zich beter concentreren. 
      Op de lange termijn maakt het, bijvoorbeeld voor de schoolresultaten, weinig uit of een kind wel of geen medicijnen heeft gebruikt.
    • Het is onbekend of de medicijnen veilig zijn op lange termijn. 
    • De medicijnen hebben bijwerkingen. De belangrijkste bijwerkingen zijn dat een kind minder zin heeft in eten, minder goed kan slapen en somber kan worden. De meeste bijwerkingen zijn tijdelijk, maar ze kunnen zo ernstig zijn dat uw kind moet stoppen met de medicijnen.
    Voeding

    ADHD en voeding

    Er is een klein onderzoek gedaan naar een speciaal dieet voor kinderen met ADHD. Daar kwam uit dat het dieet de verschijnselen van ADHD kan verminderen. Er is meer onderzoek nodig om zeker te weten of het dieet echt helpt bij ADHD. Daarom raden we het dieet niet aan. 

    Gezond eten is voor elk kind belangrijk. Geef uw kind gezonde voeding, dus

    • veel fruit, groenten, brood, aardappelen, rijst en pasta
    • weinig snoep, frisdrank, limonade, koekjes, chips en andere snacks (bijvoorbeeld alleen in het weekend, of op feestjes).

    In felgekleurd snoep en frisdranken kunnen kunstmatige kleurstoffen zitten. Bij een klein deel van de kinderen met ADHD kan het gedrag te maken hebben met deze kunstmatige kleurstoffen. Als zo'n kleurstof in een product zit, staat dat op deze manier op het etiket: '[naam of E-nummer van de kleurstof] kan de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig beïnvloeden.' 

    Gaat ADHD over?

    Gaat ADHD over?

    ADHD kan minder worden bij het ouder worden.

    • Bij 1 op de 3 mensen met ADHD verdwijnen de verschijnselen helemaal. 
    • Bij 1 op de 3 mensen met ADHD worden de verschijnselen minder.
    • Bij 1 op de 3 mensen met ADHD blijven de klachten helemaal. 
    Hoe gaat het verder?

    Hoe gaat het verder bij een kind met ADHD?

    Uw huisarts bespreekt regelmatig met u en uw kind hoe het gaat met uw kind.

    Is er niet genoeg verbetering na een half jaar? Dan kunt u met uw huisarts overleggen over starten met medicijnen.

    Vanaf de puberteit gaan kinderen met ADHD vaker dan andere pubers meer risico's nemen. Zij roken bijvoorbeeld vaker en gebruiken meer alcohol of drugs. Vraag zo nodig advies hoe u hier het beste mee om kunt gaan, bijvoorbeeld bij het Centrum voor Jeugd en Gezin of ga naar uw huisarts. 

    Kinderen met ADHD hebben vaak ook andere psychische problemen, zoals veel bang zijn, depressief zijn of agressief. Als u dit merkt bij uw kind, ga dan ook naar uw huisarts. 

    Bij ADHD gaan gedachten vaak snel: uw kind denkt aan iets en meteen zijn er 5 andere dingen in zijn hoofd die ermee te maken hebben. Dit heet ‘associëren’. Dat kan lastig zijn, maar kan ook voordelen hebben. Iemand die goed is in associëren, kan dingen bedenken waar anderen niet zo snel opkomen. Misschien is uw kind daardoor heel creatief en origineel. Dit zijn sterke eigenschappen van kinderen met ADHD die ook belangrijk zijn.

    Bij ongeveer 3 van de 10 kinderen verdwijnt ADHD. Bij de andere kinderen met ADHD verminderen de kenmerken vaak als ze volwassen worden: ze hebben minder verschijnselen en de verschijnselen worden minder erg.

    Wanneer contact?

    Wanneer contact opnemen als uw kind ADHD heeft?

    Neem contact op met uw huisarts in deze situaties:

    • U merkt dat uw kind met ADHD andere psychische klachten heeft, zoals:
      • vaak bang zijn
      • somber zijn
      • vaak erg boos worden
      • agressief reageren
    • Uw kind gebruikt medicijnen bij ADHD en heeft last van:

      • slecht slapen
      • vaak geen zin in eten
      • somber zijn
      • hoofdpijn
      • buikpijn
      • zenuwachtig zijn
    • U kunt het niet goed meer aan thuis.
    • U maakt zich zorgen over uw kind of uw gezin.
    Meer informatie
    Laatst herzien op

    Vond u deze informatie nuttig?

    Vond u deze informatie nuttig?
    Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
    Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.