Ik verzorg iemand met decubitus

In het kort

In het kort

  • Doorligplekken (decubitus) zijn rode plekken, blaren en wonden door druk op de huid.
  • Ze kunnen ontstaan op het stuitje, de hielen, schouderbladen, heupen, enkels of billen.
  • Voorkom dat doorligplekken ontstaan of erger worden:
    • Zorg dat de patiënt regelmatig van houding verandert.
    • Voorkom dat de patiënt onderuitzakt of schuift.
    • Gebruik een speciaal zitkussen of matras.
    • Verzorg de huid goed en controleer de huid elke dag. 
  • Neem contact op met de huisarts:
    • als iemand op bed ligt (of in een rolstoel zit) en moeilijk zelf van houding kan veranderen
    • bij de eerste tekenen van een doorligplek: een lichtrode plek waarvan de rode kleur niet weggaat als u erop drukt
    • bij een getinte huid: als een drukplek warm en gevoelig is
    • als een doorligwond dieper of groter wordt of sterk ruikt
    • bij koorts.
Wat is het

Wat is decubitus?

Decubitus is een beschadiging van de huid door druk.

Decubitus komt vooral voor bij mensen die lang op bed liggen (of in een rolstoel zitten) en moeilijk zelf van houding kunnen veranderen. Op de plekken van de huid waar het lichaam op rust, knelt de huid. Als de druk lang duurt kunnen er rode plekken, blaren en wonden ontstaan. Dit noemen we doorligplekken.

Decubitus kan veel ongemak en pijn veroorzaken. Doorligplekken hebben veel verzorging nodig. Het herstel duurt soms lang. Probeer daarom alles te doen om doorliggen te voorkomen.

Laat uw partner of verzorger deze informatie lezen. Dan kan hij of zij u hierbij helpen.  

Hiel met decubitus

Wat merk ik

Wat zijn de verschijnselen van decubitus?

Doorligplekken ontstaan op de plekken van de huid waar het lichaam op rust. Bijvoorbeeld 

  • op en rond het stuitje, de hielen, schouderbladen, heupen en enkels (als u ligt)
  • op de billen (als u in een rolstoel zit)

Decubitus begint met een lichtrode plek waarvan de rode kleur niet weggaat als u erop drukt. De plek wordt roder, er ontstaan blaren en de huid kan stuk gaan. Dit geeft veel ongemak en pijn.

Bij een getinte of donkere huid is een rode verkleuring minder goed te zien. Let dan op andere tekenen zoals een warme, gevoelige plek of een zwelling of verharding onder de huid.

Als er niets aan gedaan wordt, kan er een wond ontstaan die groter en dieper wordt.

Oorzaken

Hoe ontstaat decubitus?

Decubitus ontstaat door druk op de huid. Gewoonlijk veranderen we bij liggen of zitten regelmatig van houding zodat hetzelfde stuk huid nooit lang bekneld raakt. Dat doen we ongemerkt, ook in onze slaap. 

Maar als u bij liggen of zitten moeilijk zelf van houding kunt veranderen, dan raakt de huid te lang bekneld. Op de plekken van de huid waar het lichaam op rust, worden de kleine bloedvaten dichtgedrukt. De huid en/of de lagen onder de huid (vet, spieren, pezen, bot) gaan stuk en sterven af.

Decubitus kan op iedere leeftijd ontstaan. De kans op doorliggen is groter:

  • op oudere leeftijd, vooral boven de 65 jaar
  • als u op bed moet liggen (of in een rolstoel zit) door een ziekte, operatie of ongeval
  • als u moeilijk zelf van houding kunt veranderen door pijn, zwakte, verlamming of coma
  • als u niet kunt voelen dat uw huid bekneld raakt
  • als uw lichaam schuift of onderuitzakt (de huid raakt dan bekneld)
  • als uw huid dun en droog is (de huid is dan extra kwetsbaar)
  • als uw huid doorweekt is met zweet, urine en/of ontlasting (bij warmte, koorts, of niet kunnen ophouden van de urine of ontlasting)
  • als u weinig vet of spieren heeft (door ondervoeding of ziekte)
  • bij een slechtere gezondheid (bij ziekten zoals diabetes, hartfalen of COPD)
Adviezen

Adviezen als iemand decubitus heeft

U kunt veel doen om te voorkomen dat doorligplekken ontstaan of erger worden. Lees de adviezen in Ik wil decubitus voorkomen. Deze adviezen blijven belangrijk, ook als iemand al een doorligplek heeft. Zo voorkomt u te veel druk op de huid en kan de huid beter herstellen.

Verzorgt u iemand die op bed ligt (of in een rolstoel zit) en moeilijk zelfstandig van houding kan veranderen? Neem dan contact op met de huisarts. De huisarts kan een ergotherapeut of verpleegkundig specialist wondzorg vragen om u persoonlijk advies te geven. Bijvoorbeeld over verschillende houdingen en hulpmiddelen om doorliggen te voorkomen.

Behandeling

Behandeling als iemand decubitus heeft

Neem bij de eerste tekenen van een doorligplek contact op met de huisarts. Dan kunt u samen afspraken maken voor de verdere behandeling. Als er een wond is ontstaan, dan vraagt de huisarts of de wijkverpleegkundige de wond kan controleren en verzorgen.

De huisarts, wijk- of wondverpleegkundige komt regelmatig op bezoek. Zij zorgen dat de wond schoon blijft en goed wordt afgedekt. Zij kijken welk verband nodig is en hoe vaak dit moet worden verwisseld. Ook letten zij op tekenen van een infectie zoals roodheid, warmte en pijn, pus of een sterke geur.  

Behandeling bij pijn

Doet het verzorgen van de wond veel pijn? Dan kan de patiënt een halfuur van tevoren een pijnstiller nemen (bijvoorbeeld paracetamol ).
Als dat onvoldoende helpt kan de huisarts lidocaïne/prilocaïnecrème voorschrijven. Dit is een verdovende crème die de wondverpleegkundige 30 tot 60 minuten voor de wondverzorging rond de wondranden aanbrengt om de huid te verdoven.

Behandeling bij infectie van een doorligwond

Een infectie van de wond moet meteen worden behandeld. De wondverpleegkundige maakt de wond schoon en dekt deze af met een verband.
Als dat onvoldoende helpt en de infectie breidt zich uit of de patiënt krijgt koorts, dan schrijft de huisarts antibiotica pillen voor (meestal flucloxacilline ). Als de wond in de buurt van de anus zit dan krijgt de patiënt een ander antibioticum (amoxicilline -met-clavulaanzuur" tabindex="0">amoxicilline met clavulaanzuur ).

amoxicilline met clavulaanzuur

Amoxicilline behoort tot de penicilline-antibiotica. Penicilline-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën. Sommige bacteriën kunnen amoxicilline afbreken, zodat het zijn werking niet meer kan doen. Clavulaanzuur gaat dit tegen en verbetert zo het effect van amoxicilline. Amoxicilline met clavulaanzuur doodt daardoor meer soorten bacteriën dan amoxicilline alleen.

Artsen schrijven de combinatie voor bij infecties met bacteriën, zoals:

  • luchtweginfecties (longontsteking, acute bronchitis, middenoorontsteking, bijholteontsteking, keelpijn door keelontsteking);
  • huidinfecties en infecties diep in de huid, zoals wondroos, infecties door bijtwonden en infecties van het nagelbed;
  • blaasontsteking en nierbekkenontsteking;
  • infecties in botten en gewrichten zoals beenmergontsteking.
Bron: Apotheek.nl

flucloxacilline

Flucloxacilline behoort tot de penicilline-antibiotica. Penicilline-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, vooral huidinfecties, zoals ontstoken eczeem, krentenbaard, steenpuisten, gehoorgangontsteking en wondroos. Verder ook bij problemen met borstvoeding geven door een melkklierontsteking, bij ernstige reacties van het lichaam op infecties (sepsis), luchtweginfecties en hersenvliesontsteking.

Bron: Apotheek.nl

paracetamol

Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij verschillende soorten pijn zoals, hoofdpijn, migraine, koorts, griep, verkoudheid, keelpijn, bijholteontsteking, middenoorontsteking, oorpijn door gehoorgangontsteking, artrose, spierpijn, gewrichtspijn en menstruatieklachten.

Bron: Apotheek.nl

amoxicilline

Amoxicilline behoort tot de penicilline-antibiotica. Het werkt tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij veel soorten infecties met bacteriën, zoals:

  • luchtweginfecties (longontsteking, acute bronchitis, middenoorontsteking, bijholteontsteking, keelpijn door keelontsteking);
  • blaasontsteking, ook nierbekkenontsteking;
  • geslachtsziekten (SOA), namelijk chlamydia en gonorroe;
  • Lymeziekte;
  • maag- of darmzweer;
  • huidontsteking;
  • hersenvliesontsteking.
Bron: Apotheek.nl

ORS

ORS is een oplossing van zouten en glucose (druivensuiker) in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken (overgeven).

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder als iemand decubitus heeft?

  • Na 2 weken behandeling beginnen de wondranden meestal te genezen. De wond wordt kleiner of er komt minder vocht uit.
  • Bij ondervoeding, een slechte doorbloeding of ziekten zoals diabetes, hartfalen of COPD kan het herstel weken tot maanden duren.
  • De huisarts, wijk- of wondverpleegkundige spreken af hoe vaak zij de wond controleren. Afhankelijk van de wond is dit ongeveer eens in de 2 weken.
  • Blijf ook andere (druk)plekken van de huid dagelijks controleren, bijvoorbeeld bij het aan- en uitkleden. Let op lichtrode plekken, waarvan de rode kleur niet weggaat als u erop drukt.
  • Het is belangrijk dat u de plekken controleert die de patiënt zelf niet goed kan zien (billen, stuit, hielen, schouderbladen).
  • Neem bij de eerste tekenen van decubitus contact op met de huisarts of de wijkverpleging. Verander de ligging of houding nog vaker dan u al deed, totdat de roodheid verdwijnt. Ook hierbij kan uw hulp nodig zijn.
Wanneer bellen

Wanneer contact opnemen bij iemand met decubitus?

Neem contact op met de huisarts:

  • als iemand die op bed ligt (of in een rolstoel zit) moeilijk zelf van houding kan veranderen;
  • als u de eerste tekenen van een doorligplek ontdekt:
    • een lichtrode plek waarvan de rode kleur niet weggaat als u erop drukt;
    • bij een getinte huid: als een drukplek warm of gevoelig is;
  • als er na 2 weken behandeling geen verbetering is;
  • als er op een drukplek een blaar of wond ontstaat;
  • als een doorligwond dieper of groter wordt of onaangenaam ruikt;
  • als de wond veel pijn doet;
  • bij koorts. 
Meer informatie

Meer informatie over decubitus

De informatie over decubitus is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Decubitus.

Hulp regelen

Meer informatie over zorg en ondersteuning

Een overzicht van hulpmiddelen voor dagelijkse activiteiten, lopen, fietsen of de persoonlijke verzorging vindt u op Hulpmiddelenwijzer.

Regelhulp.nl biedt u informatie over zorg regelen, mantelzorg en hulp in het dagelijks leven. Regelhulp.nl is een digitale wegwijzer van de overheid.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.