Ik heb een steenpuist

In het kort

In het kort

  • Een steenpuist is een rode zwelling waar een puskop opkomt.
  • Het komt door een ontsteking van een haarzakje, diep in de huid.
  • Laat de steenpuist met rust.
  • Was uw handen regelmatig om verspreiding van bacteriën te voorkomen.
  • De puist breekt meestal vanzelf open en geneest dan binnen een week. 
  • Soms moet de huisarts een sneetje in de puist maken.
  • Soms zijn antibiotica nodig, zoals bij koorts of weinig weerstand. 
Beschrijving

Wat is een steenpuist?

Een steenpuist (furunkel) is een diepe ontsteking van een haarzakje in uw huid.
Er ontstaat een rode gevoelige zwelling met een puskop.

Drie steenpuisten

Afbeelding: 3 steenpuisten.

Soms ontstaan verschillende steenpuisten tegelijk, in een groepje bij elkaar. Dit heet een negenoog (karbunkel).

Steenpuisten zitten vooral in de oksel of de lies, op de bil, in de nek, in het gezicht of in de neus.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen van een steenpuist?

Een steenpuist begint als een rode plek op uw huid. De plek wordt dikker en doet pijn. Middenin de rode zwelling ontstaat een gele puskop. U kunt ook een zwart puntje zien.

Meestal breekt de steenpuist binnen een week open. Dan komt de pus er vanzelf uit en kan de huid genezen.

Oorzaken

Hoe ontstaat een steenpuist?

Een steenpuist kan ontstaan als een haarzakje verstopt raakt. Of als de huid beschadigd is, bijvoorbeeld door strakke, schurende kleding.

Bacteriën die in het haarzakje komen, kunnen daar een ontsteking veroorzaken. Bij een steenpuist zit de ontsteking onderin het haarzakje. Daar verzamelt zich dan pus.

Meestal zijn stafylokokken (staphylococcus aureus) de oorzaak, soms andere bacteriën zoals streptokokken. Iedereen kan deze bacteriën bij zich dragen. Normaal geven ze geen klachten. Maar als de huid beschadigd raakt, kan er door deze bacteriën een ontsteking ontstaan.

Mensen die regelmatig een steenpuist hebben, kunnen ‘drager’ zijn van de stafylokok. Er is dan een plek op het lichaam waar veel van deze bacteriën zitten, bijvoorbeeld in de neus, de oren of het gebied rond de anus. U hoeft geen last te hebben van de bacteriën op die plek. Maar de bacteriën kunnen zich vanuit die plek wel telkens over de huid verspreiden en ontstekingen geven.

Ongeveer 1 op de 4 mensen (25%) is drager van de stafylokok. 

Kan het kwaad?

Kan een steenpuist kwaad?

Een steenpuist kan meestal geen kwaad en geneest vaak binnen enkele weken.

Er is een zeer kleine kans dat u ernstig ziek wordt door een steenpuist als:

  • Een steenpuist in het gezicht zit, met name op of in de neus;
  • U een verminderde weerstand heeft, door ziekte (bijvoorbeeld kanker) of medicijnen (zoals prednison of chemotherapie);
  • U een aangeboren hartklepafwijking of kunstklep heeft, of als u eerder een ontsteking aan uw hart heeft gehad;
  • U een kunstgewricht heeft.

prednison

Prednison is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednison voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose) , reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), de ziekte van Duchenne (spierziekte), Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming), bij nierziektes, zoals het nefrotisch syndroom en bij netelroos.
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednison wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednison wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl
Onderzoeken

Onderzoek bij een steenpuist

Bij een steenpuist is meestal geen verder onderzoek nodig.

In sommige gevallen zal de huisarts wél verder onderzoek willen doen, bijvoorbeeld om te kijken of u drager bent van de stafylokok. Dit kan het geval zijn:

  • als u steeds weer een steenpuist krijgt of
  • als u in de voedingsindustrie, in de horeca of in de zorg werkt.

Dan gebruikt de huisarts een droog wattenstaafje om wat slijm uit uw neus af te nemen. De neus is namelijk vaak de plek waar mensen de stafylokok bij zich kunnen dragen. Het slijm wordt onderzocht in het laboratorium (kweek). 

Adviezen

Wat kunt u zelf doen bij een steenpuist?

  • Laat een steenpuist met rust. Raak hem niet aan en smeer er niets op, ook geen trekzalf. 
  • Baden of een nat verband wordt niet aangeraden. 
  • Als een puskop openbreekt, kunt u de huid met lauwwarm water afspoelen en het wondje met een pleister afdekken.
  • Blijft er (veel) pus uit het wondje komen? Dek de wond dan af met een verbandje. 
  • Draag liever geen kleding die strak zit of tegen de huid schuurt (om nieuwe beschadigingen van de huid te voorkomen).

Neem de volgende maatregelen om te voorkomen dat u de bacteriën verspreidt naar andere mensen of naar andere plekken op uw eigen huid.

  • Raak de steenpuist niet aan (dus ook niet uitknijpen of krabben).
  • Was regelmatig uw handen met zeep en droog ze goed af.
  • Gebruik uw eigen handdoek en neem elke dag een nieuwe handdoek.
  • Knip uw nagels kort.

Heeft u vaak steenpuisten? Dan zijn de hygiënische maatregelen extra belangrijk. U kunt dan ook uw lichaam 2 tot 3 keer per week wassen met een zeep of shampoo met chloorhexidine. Dit kunt u bij de drogist of apotheek kopen.

Werk

Werkt u in de voedingsindustrie, in de horeca of in de zorg, bijvoorbeeld in een keuken of in een ziekenhuis of verpleeghuis? Neem dan contact op met uw bedrijfsarts voordat u aan het werk gaat. De bedrijfsarts kan u vertellen of u extra maatregelen moet nemen om te voorkomen dat u bacteriën verspreidt.  

Medicijnen

Medicijnen bij een steenpuist

Bij steenpuisten zijn medicijnen zelden nodig. U kunt afwachten of de steenpuist vanzelf geneest.

Zalf erop smeren heeft geen zin. Trekzalf kan zelfs schadelijk zijn, dus gebruik dit niet.

Tegen de pijn kunt u paracetamol nemen. 

In sommige gevallen schrijft de huisarts een antibioticum voor:

  • als de steenpuist na 10 dagen nog niet is genezen
  • als de steenpuist in uw gezicht zit
  • als u ook ziek wordt en koorts krijgt
  • als u een grotere kans heeft op een ernstige infectie, bijvoorbeeld:
    • als uw afweer sterk verminderd is door een ziekte, bijvoorbeeld kanker
    • als uw afweer sterk verminderd is door medicijnen, bijvoorbeeld prednison of chemotherapie
    • als u eerder een ontsteking aan uw hart heeft gehad of een kunstklep of aangeboren hartklepafwijking heeft
    • als u een kunstgewricht heeft (in sommige gevallen)

U krijgt dan een antibioticumkuur van 7 dagen. Voorbeelden van antibiotica zijn: flucloxacilline , claritromycine en clindamycine. Maak de kuur altijd af (dus 7 dagen volhouden).

flucloxacilline

Flucloxacilline behoort tot de penicilline-antibiotica. Penicilline-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, vooral huidinfecties, zoals ontstoken eczeem, krentenbaard, steenpuisten, gehoorgangontsteking en wondroos. Verder ook bij problemen met borstvoeding geven door een melkklierontsteking, bij ernstige reacties van het lichaam op infecties (sepsis), luchtweginfecties en hersenvliesontsteking.

Bron: Apotheek.nl

prednison

Prednison is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednison voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose) , reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), de ziekte van Duchenne (spierziekte), Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming), bij nierziektes, zoals het nefrotisch syndroom en bij netelroos.
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednison wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednison wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl

paracetamol

Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij verschillende soorten pijn zoals, hoofdpijn, migraine, koorts, griep, verkoudheid, keelpijn, bijholteontsteking, middenoorontsteking, oorpijn, artrose, spierpijn, gewrichtspijn en menstruatieklachten.

Bron: Apotheek.nl

claritromycine

Claritromycine is een macrolide-antibioticum. Macrolide-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, zoals luchtweginfecties (longontsteking, acute bronchitis, infecties bij cystische fibrose, legionella, keelpijn, bijholteontsteking), huidinfecties en bij een maag- en darmzweer.

Bron: Apotheek.nl
Operatie

Operatie bij een steenpuist

De steenpuist kan een abces worden. Dat is een zwelling gevuld met pus. Een abces kan erg pijnlijk zijn. Een sneetje in de zwelling kan nodig zijn om de pus eruit te laten. Dit moet u door uw huisarts laten doen. Ga er niet zelf in prikken of op drukken, omdat dit de ontsteking juist erger kan maken.

Heeft u een verhoogde kans op een ernstige infectie? Dan krijgt u een halfuur tot een uur vóór de ingreep eenmalig antibiotica (tabletten), om een infectie te voorkómen. 

Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder met een steenpuist?

Vaak geneest een steenpuist vanzelf. Soms moet de puist eerst ‘rijpen’ tot de huid vanzelf opengaat en de pus eruit komt. Bijna elke steenpuist geneest binnen een week, als de pus er eenmaal uit is.
Ook als de puist niet openbreekt, geneest deze meestal binnen enkele weken.

Heeft uw huisarts een sneetje in de steenpuist gemaakt om de pus eruit te laten?

  • Spoel de wond dan daarna elke dag met lauwwarm water uit de kraan of de douche.
  • Doe er na het spoelen een nieuw verband op.

Geneest de huid niet goed? Of zitten er meerdere steenpuisten bij elkaar (negenoog)? Dan zit de ontsteking waarschijnlijk dieper. De huisarts verwijst u dan naar de chirurg in het ziekenhuis voor behandeling.

Komen de steenpuisten steeds terug (meer dan 2 keer per jaar) en bent u drager van een stafylokok?

  • Dan kunt u gedurende 1 week 3 keer per dag antibioticumzalf in uw neus smeren, om te voorkomen dat u weer een steenpuist krijgt. U krijgt van uw huisarts een recept voor deze zalf.
    Wanneer contact?

    Wanneer contact opnemen bij een steenpuist?

    Neem contact op met uw huisarts als u een steenpuist heeft en:

    • de steenpuist zit in uw gezicht;
    • de steenpuist geneest niet binnen 10 dagen;
    • u krijgt koorts of voelt zich ziek;
    • u heeft een sterk verminderde weerstand (door medicijnen of een ernstige ziekte);
    • u heeft een aangeboren hartklepafwijking, een kunstklep of u heeft eerder een ontsteking aan uw hart gehad;
    • u heeft een kunstgewricht. 
    Meer informatie
    Laatst herzien op

    Vond u deze informatie nuttig?

    Vond u deze informatie nuttig?
    Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
    Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.