Ik heb constitutioneel eczeem

Onderwerp
Synoniemen
Huiduitslag

In het kort

  • Constitutioneel eczeem is een jeukende huiduitslag met roodheid, zwelling, schilfers, bultjes, blaasjes, kloofjes of korstjes.
  • Constitutioneel eczeem gaat vaak samen met aanleg voor allergie (astma, hooikoorts).
  • Het is belangrijk om uitdrogen van de huid te voorkomen.
  • Douchen of baden: doe het niet te vaak, niet te warm en niet te lang. Hooguit 5 minuten.
  • Gebruik geen of zo min mogelijk zeep, shampoo of badschuim.
  • Gebruik dagelijks een neutrale zalf of crème.
  • Bij hardnekkige klachten kan de huisarts tijdelijk een corticosteroïdzalf of -crème voorschrijven.
  • Constitutioneel eczeem is niet vies of besmettelijk. Elkaar aanraken kan geen kwaad.

Wat is constitutioneel eczeem?

Constitutioneel eczeem is een jeukende huiduitslag met roodheid, zwelling, schilfers, bultjes, blaasjes, kloofjes of korstjes. Het eczeem is niet vies of besmettelijk. Elkaar aanraken kan geen kwaad.

Constitutioneel eczeem heeft vaak te maken met een aanleg voor allergie. De allergie kan zich ook uiten in de vorm van hooikoorts of astma. Vaak zijn er ook andere familieleden met constitutioneel eczeem, hooikoorts of astma.

Mensen met constitutioneel eczeem hebben vaak als kind al eczeem gehad. De klachten beginnen soms al 3 tot 4 maanden na de geboorte. De klachten kunnen gedurende perioden verergeren en weer verdwijnen.

Wat zijn de verschijnselen van constitutioneel eczeem?

Constitutioneel eczeem is een jeukende huiduitslag met verschijnselen als roodheid, zwelling, schilfers, bultjes, blaasjes, kloofjes of korstjes.  

Het eczeem zit meestal aan de binnenkant van de ellebogen, in de knieholten, op de voorkant van de enkels, in de nek en rond de ogen.

Hoe ontstaat constitutioneel eczeem?

De precieze oorzaak van constitutioneel eczeem is onbekend. Aanleg speelt een belangrijke rol.

Waarschijnlijk is er een erfelijke afwijking (van een eiwit in de huid) waardoor de huid minder bescherming geeft. De huid kan minder goed vocht vasthouden en droogt sneller uit.

Meestal gaat constitutioneel eczeem samen met een aanleg voor allergie. Allergie wil zeggen dat het lichaam overgevoelig is voor bepaalde stoffen of prikkels uit de omgeving.

Constitutioneel eczeem kan van verschillende dingen erger worden:

  • vaak wassen met zeep of shampoo: dit verstoort de beschermende werking van de huid, de huid droogt uit
  • lang douchen of baden met te warm water droogt de huid ook uit
  • zweten
  • warm weer of juist koud weer (vorst)
  • kleding met ruwe vezels, zoals wol
  • krabben
  • stress
  • ziekte (infecties), zoals keelpijn, verkoudheid en griep 
  • schoonmaakmiddelen

Het is niet aangetoond dat constitutioneel eczeem erger wordt door prikkels uit de lucht (bijvoorbeeld huisstofmijt) of door bepaalde voeding.
Alleen bij een acute allergische reactie op voedsel kan constitutioneel eczeem soms erger worden, maar dit is heel zeldzaam.

Onderzoek bij constitutioneel eczeem

Bloedonderzoek of huidtesten naar allergie hebben bij constitutioneel eczeem geen zin.

Adviezen bij constitutioneel eczeem

Voorkom krabben. Door krabben verergert eczeem en wordt de jeuk heviger. 

  • Houd daarom de nagels kort.
  • Zoek afleiding op het moment dat u jeuk krijgt.

Voorkom dat de huid uitdroogt. Een droge huid is gevoeliger voor prikkels en geeft meer jeuk. De volgende leefregels kunnen hierbij helpen:

  • Ga niet te vaak in bad of onder de douche. Zo mogelijk slechts om de dag.
  • Blijf niet te lang in bad of onder de douche. Hooguit 5 minuten.
  • Zorg dat het douche- of badwater niet te warm is. Handwarm (37 graden) is prima.
  • Gebruik geen of zo min mogelijk zeep, shampoo of badschuim.
  • U kunt enkele druppels olie in het badwater doen (sojaolie, arachideolie of een andere olie zonder parfum).
  • Na het wassen smeert u de huid direct in met een vetcrème of zalf.
  • Kies voor luchtig zittende kleding, bij voorkeur van katoen. Warmte of wol kan de huid irriteren.
  • Heeft u last van eczeem bij uw werk? Neem dan contact op met de bedrijfsarts voor preventieve maatregelen.

Maatregelen tegen huisstofmijt, huisdieren en stuifmeel (pollen) hebben geen invloed op constitutioneel eczeem en hebben dus geen zin.

Constitutioneel eczeem is niet besmettelijk. U mag elkaar dus gerust aanraken.

Behandeling van constitutioneel eczeem

Gebruik 1 of 2 keer (of vaker) per dag een neutrale zalf of crème om uitdrogen van de huid te voorkomen. 'Neutraal' wil zeggen dat er geen medicijnen in zitten. Voorbeelden zijn:

  • cetomacrogol zalf of crème
  • lanette zalf of crème
  • vaselinecetomacrogolcrème
  • vaselinelanettecrème
  • koelzalf (unguentum leniens)
  • paraffinevaseline

Het is goed om een aantal middelen te proberen en te kijken welke het beste bij u past. De huisarts of apotheker geeft u advies. Kijk of het middel goed werkt en fijn smeert. Ook kunt u een combinatie van middelen gebruiken, bijvoorbeeld voor de nacht een vet middel (zalf) en overdag een minder vet middel (crème) dat sneller intrekt. 

Neutrale zalven of crèmes zorgen dat de huid meer vocht vasthoudt. Ze beschermen de huid en verminderen de jeuk en de irritatie.

Daarnaast kan de huisarts een zalf, crème of vaselinecrème met corticosteroïden voorschrijven. Corticosteroïden remmen de ontstekingsreactie in de huid en helpen ook goed tegen de jeuk. Voorbeelden zijn:

  • hydrocortisonacetaat (licht)
  • triamcinolonacetaat (sterker)
  • betamethasonvaleraat (sterk)

Als u corticosteroïden heeft gesmeerd, wacht dan minstens 1 uur voordat u de neutrale zalf of crème aanbrengt.

Bijwerkingen treden zelden op als u corticosteroïden kortdurend dagelijks smeert, zoals voorgeschreven. Bijwerkingen kunnen zijn: een dunne huid, kleine zichtbare bloedvaatjes en streperigheid van de huid.

Verminderen uw klachten en wilt u het gebruik van de corticosteroïden weer stoppen? Bouw het gebruik dan geleidelijk af. Bij abrupt stoppen kunnen er onttrekkingsverschijnselen optreden, waardoor het lijkt alsof oude klachten weer terugkeren. 

Hoe gaat het verder met constitutioneel eczeem?

Bij constitutioneel eczeem kunnen de klachten in perioden verergeren of juist verdwijnen. Een zalf kan het eczeem verminderen, maar niet blijvend genezen.

Bij mensen boven de 30 jaar komt constitutioneel eczeem weinig voor.

Meer informatie over constitutioneel eczeem

Meer informatie over constitutioneel eczeem vindt u op de site van de beroepsvereniging van Nederlandse dermatologen.

De informatie over eczeem is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Eczeem.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 28 apr 2014