Ik heb syfilis

In het kort

In het kort

  • Syfilis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa).
  • Het komt door een bacterie die je kunt krijgen door seks.
  • Het begint met een rood, hard plekje op je penis, vagina of anus. Soms ook in je mond.
  • Later krijg je griepachtige klachten.
  • Zonder behandeling kun je ook ontstekingen aan andere organen krijgen.
  • Behandeling met antibiotica is nodig.
  • Ga naar de huisarts als je denkt dat je (misschien) syfilis hebt.
Video's

Video's

Wat is het

Wat is syfilis?

Syfilis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa). Het is dus besmettelijk en je kunt het krijgen door seks met iemand die het heeft. De oorzaak is een bacterie. De bacterie heet Treponema pallidum.

Een andere naam voor syfilis is lues.

De ziekte begint met een rood, hard plekje op penis, vagina, anus of (soms) de mond. Als je het niet laat behandelen kun je ook ontstekingen in andere organen krijgen.

Mannen die seks hebben met mannen krijgen vaker syfilis.

Wat merk ik

Wat merk ik van syfilis?

Syfilis ontwikkelt zich in stappen (fases). Per fase kun je andere klachten hebben. In de 1e en 2e fase merk je soms helemaal niets.

1e fase

Syfilis is besmettelijk; je krijgt het dus van iemand anders die het al heeft. Tussen 2 en 12 weken nadat je bent besmet kun je dit merken:

  • Je ziet een zweertje op het slijmvlies van je penis, vagina of anus. Dat is een rood, hard plekje. Het kan tot een centimeter groot worden. Het doet weinig of geen pijn. Het zweertje kan ook op een plek zitten die je niet goed kunt zien, bijvoorbeeld diep in je anus of vagina. Dan merk je er misschien niks van.
  • Het plekje gaat vanzelf weg, binnen 1 tot 3 maanden. Maar de ziekte is dan niet weg en je blijft ook besmettelijk.
  • Soms komen er ook zweertjes op andere plekken, bijvoorbeeld in je mond of op je vingers. De zweertjes komen vaak op plekken waar al kleine wondjes zitten.
  • Je kunt ook dikke lymfeklieren hebben in de buurt van het harde plekje. Lymfeklieren zitten bijvoorbeeld in je liezen. Je voelt dan onder je huid knobbels in je liezen.

2e fase

3 tot 8 weken nadat het zweertje is ontstaan, krijg je meer klachten. Het harde plekje is dan vaak al weg. Je kunt last krijgen van:

  • Ziek gevoel, koorts, spierpijn, hoofdpijn, keelpijn, pijn in je gewrichten en moeheid.
  • Vlekjes over je hele lichaam (soms heel licht), zelfs op je voetzolen en handpalmen. De vlekjes jeuken niet.
  • Kale plekken tussen je haren.
  • Bolletjes bij je penis, anus of vagina die lijken op wratjes. Ze zijn witgrijs van kleur.
  • Oogontsteking, waardoor je slechter ziet.

Rustperiode

Als syfilis niet wordt behandeld, komt de ziekte in een rustperiode. De ziekte 'slaapt' dan. Dat betekent dat je er niks van merkt, maar de bacteriën zitten nog steeds in je lichaam. Je blijft besmettelijk voor anderen.

3e fase

Zonder behandeling kan de ziekte verder gaan en kun je ernstige klachten krijgen. Het kan 2 tot wel 30 jaar duren voordat dat gebeurt. Je kunt dan ontstekingen krijgen in bijna alle organen, zoals in je huid, botten, hart en hersenen. Welke klachten je krijgt, hangt af van waar de ontsteking zit. Je kunt bijvoorbeeld hersenvliesontsteking krijgen met verlamming of in de war zijn. De 3e fase komt bijna nooit voor in Nederland.

Oorzaken

Waardoor komt syfilis?

Als je onveilige seks hebt (zonder condoom) met iemand die besmet is, kan die de syfilis-bacterie aan je doorgeven. Dat gebeurt als de slijmvliezen van de penis, vagina, anus of mond elkaar aanraken. Vooral als je kleine wondjes hebt aan je slijmvlies of huid.

Syfilis kan je ook met zoenen overdragen, maar alleen als er op/in de mond een syfiliszweer zit.

De syfilis-bacterie gaat in het slijmvlies zitten van je penis, vagina, anus of mond. Daar krijg je een ontsteking: een hard, rood plekje.

Vanuit het slijmvlies komen de bacteriën uiteindelijk in je bloed. Zo verspreiden ze zich naar andere organen.

Als je zwanger bent kan je de ziekte op je baby overdragen. In Nederland komt dat bijna niet voor, omdat alle zwangere vrouwen worden getest op syfilis.

Onderzoeken

Hoe weet ik of ik syfilis heb?

Ga naar de huisarts bij een hard, rood plekje op je penis, vagina of anus. De huisarts haalt met een wattenstaafje wat slijm van het plekje (uitstrijkje). Dat wordt in het laboratorium onderzocht om te zien of het syfilis is.

Als je langer dan 3 maanden geleden besmet bent, zit syfilis ook in je bloed. Via de huisarts kun je je bloed (laten) onderzoeken (bloedprikken). Bij de GGD kan het ook.

Uitslag

De uitslag duurt ongeveer 1 week. Spreek met de huisarts of GGD af hoe je de uitslag krijgt.

Testen op andere soa’s

Als je syfilis hebt, is de kans groter dat je ook andere soa’s hebt. Daarom is het verstandig dat jij en je partner(s) zich ook op andere soa’s laten onderzoeken. Bespreek het met je huisarts (of GGD).

Zwanger

Als je zwanger bent, krijg je bij een van je eerste zwangerschapscontroles een bloedonderzoek. Daarbij word je ook op syfilis getest. De uitslag krijg je van je verloskundige of gynaecoloog.

Medicijnen

Medicijnen bij syfilis

Als je syfilis hebt, krijg je medicijnen die bacteriën dood maken (antibiotica).

  • Je krijgt de medicijnen (antibiotica) meestal via een prik. Het medicijn heet benzylpenicilline .
  • Als je nog niet lang besmet bent krijg je van de huisarts 1 keer zo'n prik.
  • De huisarts verwijst je voor behandeling naar de soa-poli of dermatoloog als
    • je al lang syfilis hebt
    • als het onduidelijk is hoe lang je syfilis hebt
    • als je zwanger bent
    • als je hiv hebt
  • Dan krijg je meestal minstens 3 keer een prik met antibiotica. Tussen de prikken zit steeds 1 week.
  • Ben je allergisch voor benzylpenicilline? Dan krijg je andere medicijnen (andere antibiotica). Dit medicijn heet doxycycline (100 mg). Slik deze medicijnen 2 keer per dag, 2 weken lang. Blijf de pillen slikken tot ze op zijn. Ook als u geen klachten meer heeft. Anders kunnen de bacteriën in uw lichaam blijven en kunt u weer ziek worden.

benzylpenicilline

Benzylpenicilline behoort tot de penicilline-antibiotica. Het werkt tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, zoals luchtweginfecties (keelpijn door keelontsteking, longontsteking), hersenvliesontsteking, syfilis, ziekte van Lyme en huidinfecties, zoals wondroos.

Artsen schrijven het ook voor uit voorzorg om complicaties door een infectie te voorkomen.

Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.

doxycycline

Doxycycline behoort tot de tetracycline-antibiotica. Tetracycline-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën. Doxycycline bestrijdt ook de malariaparasiet.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, zoals:

  • luchtweginfecties (longontsteking, acute ontsteking van een deel van de luchtwegen (bronchitis), longinfecties bij cystische fibrose, middenoorontsteking, bijholteontsteking en keelpijn door keelontsteking);
  • huidinfecties en infecties diep in de huid (ernstige acne (puistjes), anthrax, hazenpest (tularemie), infecties door bijtwonden, ernstige kaakontsteking, infecties rond of onder de nagels);
  • infecties van het maagdarmkanaal (cholera);
  • geslachtsziekten (SOA) (chlamydia, gonorroe, syfilis),
  • Lymeziekte;
  • ziekte van Weil (leptospirose);
  • Q-koorts.

Doxycycline wordt ook gebruikt bij malaria en in een lage sterkte gebruikt bij de huidziekte rosacea.

Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder na syfilis?

Weer vrijen
Als jij en je partner(s) klaar zijn met de behandeling, mag je nog een week geen seks hebben. Daarna ben je niet meer besmettelijk en kun je weer vrijen.
Let op: zie je nog plekjes (zweertjes) op je anus, penis, vagina of mond? Wacht dan met vrijen tot deze plekjes helemaal genezen zijn.

Als je geen vaste partner hebt, vrij dan altijd veilig. Dus met een condoom.
Heb je wel een vaste partner (en geen andere soa), dan kun je weer onbeschermde seks hebben (zonder condoom).

Controles
Als je behandeld bent voor syfilis, krijg je nog 2 controles: na 6 en na 12 maanden. Er wordt dan bloed geprikt, om zeker te weten dat de syfilis weg is.

Partner waarschuwen

Sekspartner(s) waarschuwen bij syfilis

Je krijgt syfilis door seks. Als jij het hebt, heb je het gekregen van iemand anders en kun jij ook weer anderen besmetten. Daarom moet je degenen met wie je seks hebt (gehad) laten weten dat je syfilis hebt. Zij moeten ook een soa-test doen en zich laten behandelen.

  • Heb je fase 1 van syfilis (zweertje), dan moeten je sekspartners van de afgelopen 3 maanden zich op syfilis laten onderzoeken.
  • Heb je fase 2 (ziek gevoel), dan moeten je sekspartners van de afgelopen 6 maanden zich laten onderzoeken.
  • Ben je in de rustperiode (geen klachten meer), dan moeten je sekspartners van de afgelopen 12 maanden zich laten onderzoeken.
  • Ben je een vrouw en heb je fase 3 van syfilis (ontstekingen), dan kunnen je kinderen het ook hebben. Zij moeten zich dan ook laten onderzoeken.

Je partners waarschuwen is belangrijk, want:

  • Jouw sekspartners die besmet zijn met syfilis hebben ook behandeling nodig.
  • Zij kunnen ook weer anderen besmetten als ze niet weten dat ze het hebben.
  • Je kunt zelf voor een tweede keer besmet worden als je sekspartner niet behandeld is.

Durf je je partner(s) niet zelf te waarschuwen, dan kan dat ook anoniem via partnerwaarschuwing.nl.

Veilig vrijen

Veilig vrijen om soa's te voorkomen

Veilig vrijen is de beste manier om soa's te voorkomen. Dat betekent:

  • Als je met verschillende partners seks hebt: altijd een condoom gebruiken. Dus bij:
    • vaginale seks (penis in vagina of vagina tegen vagina)
    • anale seks (penis in/tegen anus)
    • pijpen (penis in mond)
  • Als je een nieuwe vaste relatie hebt: gebruik minstens 3 maanden condooms.
  • Als je na die 3 maanden zonder condooms verder wilt: doe dan allebei een soa-test.
  • Zorg dat je condooms bij je hebt als je (misschien) seks gaat hebben. Denk niet: dat doet de ander wel. Doe het ook niet zonder, omdat je partner dat wil. Het is jouw lijf en jouw gezondheid.
  • Praat van tevoren samen over veilig vrijen. Dus niet pas als je geil bent.
  • Lees van te voren hoe je een condoom goed gebruikt.
  • Gebruik een beflapje bij beffen (mond tegen vagina) of rimmen (mond tegen anus). Een opengeknipt condoom kan ook.
  • Pak een nieuw condoom als je wisselt van standje. Dus bijvoorbeeld niet met hetzelfde condoom eerst in anus en dan in vagina.
Meer informatie
Deze tekst is aangepast op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u een tip hoe wij Thuisarts.nl kunnen verbeteren?