Ik heb syfilis

In het kort

In het kort

  • Syfilis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa).
  • Syfilis begint met een infectie van de penis, de vagina, de anus of (minder vaak) de mond.
  • Uiteindelijk kunnen ook andere organen geïnfecteerd en beschadigd raken.
  • Syfilis wordt aangetoond met bloedonderzoek.
  • Behandeling met antibiotica is nodig.
  • Iemand met een soa kan gemakkelijk nog een andere soa hebben.
  • Vrij veilig. Stel het aanschaffen van condooms niet uit. Zorg dat je altijd een condoom bij je hebt.
Video's

Video's

Wat is het

Wat is syfilis?

Syfilis is een seksueel overdraagbare aandoening (soa) die wordt veroorzaakt door een bacterie (Treponema pallidum).

De ziekte begint met een infectie van de penis, de vagina, de anus of (minder vaak) de mond. Uiteindelijk kunnen ook andere organen geïnfecteerd en beschadigd raken.

Wat merk ik

Wat zijn de verschijnselen van syfilis?

Syfilis ontwikkelt zich in stappen. Per stap (of stadium) krijg je soms andere verschijnelen. In het eerste en tweede stadium zijn er soms helemaal geen verschijnselen. 

Eerste stadium

Twee tot twaalf weken na besmetting ontstaat er op het slijmvlies een zweertje dat tot een centimeter kan groeien. De zweer is rood, voelt hard aan en doet weinig of geen pijn. Op de penis is de zweer duidelijk zichtbaar. Soms zit de zweer verscholen in de anus of vagina en merk je er niets van. Ook op andere plekken kan de huid geïnfecteerd raken, soms zelfs op de vingers, zeker als er kleine wondjes zitten.
Vaak zijn de lymfeklieren in de buurt van de zweer, bijvoorbeeld in de liezen, opgezet. Je voelt dan onderhuidse knobbels in je liezen. De zweer verdwijnt vanzelf binnen een tot drie maanden, maar de ziekte blijft sluimeren en je blijft besmettelijk.

Tweede stadium

Drie tot acht weken nadat de zweer is ontstaan, begint het tweede stadium. De zweer is dan vaak al weg. In het tweede stadium kun je de volgende verschijnselen en klachten krijgen:

  • gevoel van ziek zijn, met koorts, spier-, gewrichts-, hoofd- en keelpijn en moeheid;
  • vlekjes over je hele lichaam (soms heel licht), zelfs op je voetzolen en handpalmen. De vlekjes jeuken niet;
  • kale plekken tussen je haren;
  • ontsteking van de ogen en minder kunnen zien;
  • witgrijze, wratachtige bolletjes bij penis, anus of vagina.

Sluimerperiode

Wanneer syfilis niet is behandeld, komt de ziekte in een sluimerperiode. Je merkt dan niets, maar de bacteriën zitten nog steeds in je lichaam. Je blijft besmettelijk voor anderen.

Derde stadium

Zonder behandeling kan je na twee tot dertig jaar in het derde stadium van de ziekte komen. Hierbij ontstaan in vrijwel alle organen ontstekingen en beschadigingen, zelfs in je huid en botten. Er kan hersenvliesontsteking ontstaan en je kunt verward en verlamd raken.

Oorzaken

Hoe ontstaat syfilis?

De syfilis-bacterie nestelt zich in het slijmvlies van de penis, vagina, anus of mond en veroorzaakt daar een infectie. Tijdens onveilig vrijen kan iemand die besmet is de bacterie op een ander overdragen als de slijmvliezen van de penis, vagina, anus of mond met elkaar in aanraking komen. Syfilis kan je dus ook met zoenen overgedragen, maar alleen als er op de lippen of in de mond een syfiliszweer zit. Vanuit het slijmvlies komen de bacteriën uiteindelijk in het bloed en verspreiden zich naar andere organen.

Als je zwanger bent kan je de infectie op je baby overdragen.

Onderzoeken

Hoe wordt syfilis aangetoond?

Syfilis kan drie maanden na besmetting met bloedonderzoek worden aangetoond.
Heb je al klachten, dan kan de infectie soms al eerder worden aangetoond met een uitstrijkje van de zweer.

Als je zwanger bent, krijg je bij een van je eerste zwangerschapscontroles een bloedonderzoek. Daarbij word je ook op syfilis getest.

Na ongeveer een week is de uitslag bekend.

Uitvoering

Wanneer gaat syfilis over?

Syfilis verdwijnt waarschijnlijk een paar dagen na de behandeling. Zorg dat u de eerste week na de behandeling geen seksueel contact heeft. Zorg dat uw seksuele partners behandeld worden en blijf daarna veilig vrijen. Heeft u vaste partner(s), stel de seks dan uit tot een week na de behandeling van de laatste die wordt behandeld. Start pas weer met onbeschermde seks als uit onderzoek blijkt dat u en de andere(n) geen soa meer heeft of hebben.

De eerste twee jaar na behandeling tegen syfilis wordt uw bloed om de paar maanden gecontroleerd.

Adviezen

Testen op andere soa?

Mensen met syfilis kunnen tegelijk ook andere soa's hebben. Wanneer je een soa hebt, loop je gemakkelijker andere soa's op. Daarom is het verstandig dat jij en je partner(s) zich ook op andere soa's laten onderzoeken.

Veilig vrijen

Veilig vrijen om soa's te voorkomen

Veilig vrijen is de beste manier om soa's te voorkomen. Het gaat erom contact tussen de slijmvliezen van de penis, vagina, anus en mond te vermijden.

  • Tongzoenen en elkaar met de vingers bevredigen is over het algemeen veilig. 
  • Zorg dat er geen bloed, sperma, voorvocht (vocht dat voor het klaarkomen uit de penis komt) of vaginaal vocht op het slijmvlies van de ander komt. Dat verhoogt de kans op overdracht van soa's.
  • Zit je bijvoorbeeld met je vingers in de vagina van je partner en daarna direct in je eigen vagina, dan kan dat wel soa overdragen.
  • Gebruik bij penis-vagina-seks en penis-anus-seks altijd steeds een nieuw condoom.
  • Als je tijdens het vrijen een dildo (of kunstpenis) uitwisselt doe er dan bij de wissel een nieuwe condoom omheen of gebruik ieder een eigen dildo.
  • Bij orale seks (contact tussen mond en geslachtsdelen: pijpen of beffen) geeft een condoom of een beflapje bescherming.
  • Neem geen risico's omdat een sekspartner dat graag wil. Kies je eigen weg.
  • Laat je niet overrompelen door je eigen geilheid. Denk er vooraf over na en zorg altijd voor condooms.
  • Lees van te voren hoe je een condoom op de juiste manier gebruikt.

Zorg dat je altijd veilig vrijt. Vind je dit lastig? Probeer dan bij jezelf na te gaan hoe dat komt. Hoe denk je over het gebruik van condooms? Wat is je gevoel daarbij? Bijvoorbeeld:

  • ik heb geen zin om te praten over condoomgebruik.
  • ik durf geen condooms te kopen.
  • ik heb geen ervaring met condooms.
  • seks voelt anders met een condoom.
  • ik schaam me voor het gehannes met een condoom.
  • het is de verantwoordelijkheid van hem.
  • het is de verantwoordelijkheid van haar.
  • ik ga toch niet met condooms op zak lopen.
  • als ik geil ben denk ik verder nergens meer aan.

Praat er van tevoren samen over. Dat maakt het meestal gemakkelijker om samen toch veilig te vrijen.

Heb je een nieuwe vaste relatie? Gebruik minstens 3 maanden condooms. Willen jij en je partner na die 3 maanden zonder condooms verder? Laat je dan allebei testen op soa.

Medicijnen

Medicijnen bij syfilis

Syfilis is goed te behandelen met medicijnen. Behandeling is nodig om uitbreiding van de infectie te voorkomen.

  • Je krijgt antibiotica, meestal in de vorm van penicilline-injecties (benzathinebenzylpenicilline). In een vroeg stadium van syfilis geeft de huisarts je een penicilline-injectie. Als je syfilis in een laat stadium hebt of als niet bekend is hoelang je het al hebt, dan stuurt de huisarts je door naar een soa-polikliniek. Meestal krijg je dan in ieder geval drie penicilline-injecties. Tussen de injecties zit steeds een week.  
  • Ben je allergisch voor penicilline? Dan krijg je twee maal per dag doxycycline 100 mg, gedurende twee weken.
  • Als je zwanger bent stuurt de huisarts je naar een soa-kliniek. Je krijgt dan drie injecties benzathinebenzylpenicilline: een direct, een na een week en een na nog eens een week.
  • Als je ook met het aids-virus (hiv) bent besmet, dan stuurt de huisarts je door naar een soa-polikliniek.

Meer informatie over medicijnen vind je op apotheek.nl. Bespreek je medicijngebruik met je huisarts en/of apotheker.

benzylpenicilline

Benzylpenicilline behoort tot de penicilline-antibiotica. Het werkt tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, zoals luchtweginfecties (keelpijn door keelontsteking, longontsteking), hersenvliesontsteking, syfilis, ziekte van Lyme en huidinfecties, zoals wondroos.

Artsen schrijven het ook voor uit voorzorg om complicaties door een infectie te voorkomen.

Bron: Apotheek.nl

doxycycline

Doxycycline behoort tot de tetracycline-antibiotica. Tetracycline-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën. Doxycycline bestrijdt ook de malariaparasiet.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, zoals:

  • luchtweginfecties (longontsteking, acute bronchitis, longinfecties bij cystische fibrose, middenoorontsteking, bijholteontsteking en keelpijn door keelontsteking);
  • huidinfecties en infecties diep in de huid (ernstige acne, anthrax, hazenpest (tularemie), infecties door bijtwonden, ernstige kaakontsteking, infecties rond of onder de nagels);
  • infecties van het maagdarmkanaal (cholera);
  • geslachtsziekten (SOA) (chlamydia, gonorroe, syfilis),
  • Lymeziekte;
  • ziekte van Weil (leptospirose);
  • Q-koorts.

Doxycycline wordt ook gebruikt bij malaria en in een lage sterkte gebruikt bij de huidaandoening rosacea.

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder met syfilis?

Als je behandeld bent voor syfilis, moet je zes en twaalf maanden na de behandeling op controle komen.

Omdat syfilis door seksueel contact wordt overgedragen, moet je aan je (voormalige) partner(s) laten weten dat je syfilis hebt.

  • In  het eerste stadium van syfilis is het belangrijk dat je seksuele partners van de afgelopen drie maanden zich op syfilis laten onderzoeken.
  • In  het tweede stadium moeten de seksuele partners van de afgelopen zes maanden zich laten onderzoeken.
  • In de sluimerperiode is het belangrijk dat de seksuele partners van de afgelopen 12 maanden zich laten onderzoeken.
  • Ben je een vrouw en in het derde stadium van syfilis? Dan kan het ook nodig zijn om je kinderen te laten onderzoeken.

Dit is erg belangrijk om:

  • alle seksuele partners met syfilis en ook hun partners (en eventuele kinderen) zo (snel) mogelijk te behandelen/genezen;
  • uitbreiding van de ziekte te voorkomen;
  • te zorgen dat jezelf niet voor een tweede keer besmet wordt.

Als je er tegen opziet om eventueel besmette partner(s) zelf te waarschuwen, dan kan je de GGD vragen dit anoniem te doen.

Wanneer je geen vaste partner hebt, blijf dan veilig vrijen met een condoom. Heb je wel een vaste partner(s), blijf dan veilig vrijen totdat:

  • jij en je partner(s) helemaal zijn behandeld en niet meer besmettelijk zijn, en
  • tests geen andere soa's hebben aangetoond.
Meer informatie

Meer informatie over syfilis

Voor meer informatie over syfilis kun je ook terecht bij Soa Aids Nederland.

De informatie over Soa's is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Het SOA-consult.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.