Ik overweeg hormonen te gebruiken voor klachten door de overgang

Onderwerp
Synoniemen
Menopauze, Climacterium

In het kort

  • Behandeling met hormonen vermindert opvliegers en nachtelijke zweetaanvallen.
  • U kunt dit overwegen als u door de overgangsklachten niet meer normaal kunt functioneren.
  • In hormoontabletten (of hormoonpleisters) zit het vrouwelijk hormoon oestrogeen.
  • De behandeling verhoogt de kans op trombose, borstkanker en een beroerte (CVA).
  • Bespreek met uw huisarts de voor- en nadelen van hormoonbehandeling. 

Wat zijn klachten door de overgang?

Tijdens de overgang vermindert de hoeveelheid vrouwelijke hormonen (oestrogeen en progesteron) in uw lichaam. Daardoor kunnen klachten ontstaan.

  • De menstruatie kan eerst heviger worden en vaker komen. De menstruatie komt onregelmatig en stopt uiteindelijk helemaal.
  • U kunt opvliegers krijgen. Dit zijn korte, hevige warmteaanvallen, waarbij uw gezicht, hals en borst rood worden. Ook komen (nachtelijke) zweetaanvallen voor.
  • Omdat de vagina droger wordt, kan vrijen een onaangenaam, branderig gevoel geven of pijn doen.

Deze overgangsklachten kunnen weer andere klachten veroorzaken, zoals bloedarmoede, slaapproblemen, moeheid, onzekerheid, en geen zin in vrijen.

Progesteron is een vrouwelijk geslachtshormoon, namelijk een progestageenhormoon. Het speelt een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

Artsen schrijven dit medicijn voor bij verminderde vruchtbaarheid, abnormaal vaginaal bloedverlies, stoornissen tijdens de menstruatiecyclus en overgangsklachten. Soms schrijven artsen het voor om vroeggeboorte te voorkomen en bij dreigende vroeggeboorte.Bron: Apotheek.nl

Wanneer hormonen voor klachten door de overgang?

U kunt overwegen in de overgang hormonen te gebruiken:

  • als u zo veel last heeft van opvliegers dat u uw normale bezigheden niet kunt voortzetten.
  • als u door de nachtelijke zweetaanvallen niet kunt slapen.

In hormoontabletten (of hormoonpleisters) zit het vrouwelijk hormoon oestrogeen (net als in de pil maar in kleinere hoeveelheden). Met oestrogeen krijgt u minder opvliegers en zjn ze minder hevig. Klachten van een droge vagina worden hierdoor ook minder.

Er bestaan strips met hormoontabletten voor achtentwintig dagen. Wanneer een strip op is gaat u zonder stopweek verder met een volgende strip.

Maar hormoontabletten tegen overgangsklachten hebben ook bijwerkingen en risico's. Daarom is het belangrijk eerst de voor- en nadelen van deze middelen goed af te wegen. U kunt dit met uw huisarts bespreken.

Overgangsmedicijnen met oestrogeen en progesteron

Bijwerkingen en risico's:

  • U krijgt weer een maandelijkse bloeding of u kunt weer onregelmatig bloedverlies krijgen. Het bloedverlies is afhankelijk van het soort hormoontabletten. Bespreek dit met uw huisarts.
  • De kans op trombose neemt toe. Bij trombose ontstaat er een bloedstolsel in een bloedvat. Voorbeelden zijn een trombosebeen of een longembolie. Door het gebruik van de hormoontabletten stijgt de kans op trombose met ongeveer 4 extra gevallen per 1000 vrouwen per jaar.
  • De kans dat u borstkanker krijgt neemt toe. Naarmate u deze medicijnen langer gebruikt wordt het risico groter. Normaal krijgen per jaar ongeveer 2-3 op de 1000 vrouwen van rond de vijftig jaar borstkanker. Door deze medicijnen stijgt de kans geleidelijk met ongeveer 1 tot 4 extra gevallen van borstkanker per 1000 vrouwen per 3 jaar.
  • De kans op een hartinfarct neemt toe. Gebruikt u deze medicijnen, dan stijgt die kans in het eerste jaar met 1 extra geval van een hartinfarct per 1000 vrouwen per jaar. Als u rookt, een hoge bloeddruk heeft of een verhoogd cholesterolgehalte in uw bloed, dan kan het risico veel hoger zijn.
  • De kans op een beroerte (CVA) neemt toe. Gebruikt u 3 jaar hormonen dan vergroot de kans op een beroerte met ongeveer twee extra gevallen per 1000 vrouwen per drie jaar.

Zodra u stopt met de hormoontabletten, wordt het risico langzaam kleiner. Wanneer u twee jaar bent gestopt, is het risico weer net als wanneer u geen hormoontabletten voor de overgang had gebruikt.

Overgangsmedicijnen met alleen oestrogeen

Overgangsmedicijnen (tabletten of pleisters) die alleen oestrogeen bevatten, zijn alleen geschikt voor vrouwen die geen baarmoeder meer hebben. Oestrogeen, zonder toevoeging van progesteron, vergroot namelijk de kans op kanker van het baarmoederslijmvlies. Ook als u alleen oestrogeen gebruikt, zijn er bijwerkingen en risico's:

  • De kans op kanker van het baarmoederslijmvlies is vergroot.
  • De kans op trombose is vergroot.
  • De kans op borstkanker is vergroot, zij het in mindere mate dan bij de tabletten met oestrogeen en progesteron.
  • De kans op een beroerte (CVA) is vergroot. (De kans op een hartinfarct is niet vergroot). 

Zetpillen en crèmes met oestrogeen voor in de vagina (tegen vaginale droogte) geven waarschijnlijk bij kortdurend gebruik geen bijwerkingen.

Progesteron is een vrouwelijk geslachtshormoon, namelijk een progestageenhormoon. Het speelt een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

Artsen schrijven dit medicijn voor bij verminderde vruchtbaarheid, abnormaal vaginaal bloedverlies, stoornissen tijdens de menstruatiecyclus en overgangsklachten. Soms schrijven artsen het voor om vroeggeboorte te voorkomen en bij dreigende vroeggeboorte.Bron: Apotheek.nl

Medicijnen bij vaginale klachten door de overgang

Bij alleen vaginale klachten door de overgang, kunt u overwegen een speciale crème (of zetpillen) met oestrogeen te gebruiken. Deze kunt u in de vagina aanbrengen. Dit helpt om het vaginaslijmvlies te herstellen en droogte van de vagina te verminderen.  

Voor zover bekend gelden de genoemde risico's van oestrogeen niet bij kortdurend gebruik als vaginale crème of vaginale zetpillen.

Hoe verder als u een hormoonbehandeling overweegt in de overgang?

Als u veel last heeft van overgangsklachten is het goed om naar uw huisarts te gaan. Dan kunt u samen bespreken wat u daaraan kunt doen. Het is goed om samen eerst de voor- en nadelen van de verschillende behandelingen af te wegen.  
Wanneer u de risico’s van hormoongebruik op een rij ziet, lijkt het verstandig deze medicijnen alleen te overwegen als opvliegers en zweetaanvallen u voortdurend veel last bezorgen.

Als u besluit hiervoor hormoontabletten (of -pleisters) te gebruiken, neem ze dan voor een korte periode, bijvoorbeeld een halfjaar. Als u samen met uw huisarts besluit om hormoontabletten (of pleisters) te gaan gebruiken, maak dan na één maand weer een afspraak op de praktijk voor controle. Dan kunt u vertellen of de behandeling werkt. Als u tevreden bent, kunt u overwegen nog een aantal maanden door te gaan. Probeer in elk geval na een halfjaar te stoppen.

Als de overgangsklachten terugkomen en uw dagelijks leven verstoren, is het goed om opnieuw een keuze te maken. Zet de voor- en nadelen nog eens naast elkaar. Bedenk daarbij dat allerlei andere klachten als moeheid, somberheid, spierpijn en gewrichtsklachten niet direct worden veroorzaakt door de overgang. Voor die klachten moet u dan ook geen hormoontabletten (of -pleisters) nemen. Op het spreekuur kunt u dit verder met uw huisarts bespreken.

Meer informatie over de overgang

De informatie over overgang is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard De overgang.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 1 apr 2012