Ik ben in de overgang

Onderwerp
Synoniemen
Menopauze, Climacterium

In het kort

  • De overgang is een natuurlijke fase in uw leven.
  • De menstruaties worden onregelmatig en blijven uiteindelijk helemaal weg.
  • U kunt opvliegers en zweetaanvallen krijgen.
  • De vagina wordt droger, waardoor vrijen een onaangenaam gevoel kan geven.
  • De overgang begint meestal tussen de 45 en 55 jaar.
  • Voor veel vrouwen is dit een lastige periode.

Wat is de overgang?

De overgang is een fase in uw leven waarin uw menstruaties onregelmatig worden en uiteindelijk helemaal wegblijven.
De overgang is heel natuurlijk, maar voor veel vrouwen is het een lastige periode.

  • Gemiddeld duurt het vier jaar voor de menstruatie definitief wegblijft. U bent dan in de menopauze.
  • De overgang vindt meestal plaats ergens tussen de leeftijd van 45 en 60 jaar.
  • Op vijftigjarige leeftijd heeft ongeveer de helft van de vrouwen de menopauze bereikt.
  • Vrouwen die roken bereiken de menopauze eerder.

Wat zijn de verschijnselen in de overgang?

Typische overgangsverschijnselen zijn:

Menstruatieveranderingen

  • De menstruatie komt onregelmatig, met kortere of langere tussenpozen, en verandert.
  • Uw ongesteldheid kan opeens veel langer of juist korter duren.
  • Het bloedverlies kan zeer hevig zijn of juist veel minder.
  • Verschijnselen die samen kunnen gaan met menstruatie (buikpijn, rugpijn), kunnen voor het eerst optreden, erger of juist minder worden dan u gewend was.

Opvliegers

  • Opvliegers zijn plotselinge, korte, hevige warmte-aanvallen.
  • Uw gezicht, hals en/of borst worden rood.
  • U kunt opeens heftig gaan transpireren. Ook 's nachts kunt u een zweetaanval krijgen.

Vaginale klachten

  • Het slijmvlies aan de binnenkant van de vagina wordt dunner (kwetsbaar) en droger.
  • Vrijen kan daardoor een onaangenaam branderig gevoel geven of pijn doen.

Overgangsverschijnselen kunnen weer andere klachten veroorzaken:

  • Als u veel bloed verliest kan bloedarmoede ontstaan. Bloedarmoede kan onder andere moeheid, duizelingen en hoofdpijn geven.
  • Door het nachtzweten kunt u slecht gaan slapen. Slaapgebrek kan tot vermoeidheid en prikkelbaarheid leiden.
  • Door de onverwachte opvliegers kunt u zich onzeker en angstig voelen. Dit kan leiden tot slapeloosheid en somberheid.
  • Door de vaginale klachten heeft u misschien geen zin in vrijen.

Hoe ontstaat de overgang?

  • De voorraad eicellen in uw eierstokken raakt op tussen de leeftijd van 45 en 60 jaar.
  • Als er geen eitje meer vrijkomt, daalt ook de aanmaak van oestradiol, een vrouwelijk hormoon.
  • De opbouw van uw baarmoederslijmvlies raakt ontregeld. De menstruatie verandert en blijft uiteindelijk weg. 
  • Hoe opvliegers ontstaan is niet precies bekend. 

Wat kunt u zelf doen bij klachten in de overgang?

Adviezen bij menstruatieveranderingen

Het is belangrijk dat u in een goede conditie bent, vooral wanneer u veel bloed verliest omdat de menstruatie vaker komt, heftiger is en/of langer duurt. Zorg voor:

  • Gezonde voeding met voldoende ijzer. IJzerrijke voedingsmiddelen zijn vlees, volkorenproducten, bladgroenten en gedroogde vruchten.
  • Een halfuur per dag actief bewegen, zoals flink wandelen, fietsen, joggen, zwemmen of dansen.
  • Voldoende (nacht-)rust. Ga op tijd naar bed, zorg voor een rustige slaapkamer en neem geen werk mee naar bed.

Adviezen bij opvliegers

  • Draag kleding die vocht goed opneemt en waardoor vocht verdampt: bijvoorbeeld katoen, zijde of wol. Als u meerdere dunne lagen over elkaar draagt, kunt u gemakkelijk iets uit doen.
  • Slaap onder katoenen lakens en (meerdere dunne) wollen dekens in plaats van onder een synthetisch dekbed.
  • Alcohol, warme dranken zoals koffie en thee, en gekruid eten kunnen soms opvliegers uitlokken. Als u dat merkt, kunt u deze vermijden.
  • Bespreek eventuele onzekerheden met een vriendin of maak een afspraak op het spreekuur.

Adviezen bij vaginale droogte

Als u bij het vrijen last heeft van een droge vagina, maak dan duidelijke afspraken met uw partner:

  • Bespreek samen uw lichamelijke veranderingen.
  • Neem veel tijd bij het voorspel, vaak duurt het langer voordat uw vagina vochtig wordt. Het is nu extra belangrijk om aan te geven wat prettig is en wat onprettig of zelfs pijnlijk is. Gebruik zo nodig speeksel of een glijmiddel. Een glijmiddel kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen. Breng dit aan rondom de vaginale opening en op de penis (of dildo). De meeste glijmiddelen zijn vrij lang werkzaam. Desgewenst kunt u ze al enige tijd voor het vrijen aanbrengen.
  • Spreek af om ook eens te vrijen zonder geslachtsgemeenschap.

Anticonceptie in de overgang

Ook als u onregelmatig menstrueert, is er nog een kans op zwangerschap. Als u dat niet wilt riskeren, is het verstandig om tot een jaar na de laatste menstruatie een voorbehoedmiddel te blijven gebruiken, bijvoorbeeld condooms of een spiraal. Meestal kunt u met 52 jarige leeftijd met anticonceptie stoppen. De kans op zwangerschap is dan zeer klein.  

Overgang en de pil

Gebruikt u de pil, dan kunt u daar eventueel mee doorgaan, maar langdurig gebruik van de pil wordt rond deze leeftijd niet aangeraden vanwege het toenemende risico op hart- en vaatziekten en borstkanker. 

U stelt met de pil de overgang niet uit, dit proces gaat gewoon door. Maar omdat de pil de maandelijks bloedingen kunstmatig in stand houdt, merkt u minder goed wanneer u in de overgang bent en de menopauze heeft bereikt.

Het valt niet te zeggen wanneer u het beste met de anticonceptiepil kunt stoppen. Dit is een persoonlijke keuze. U weet pas zeker dat u de menopauze heeft bereikt, wanneer u na stoppen met de pil een jaar niet meer heeft gemenstrueerd. Gedurende dit jaar kunt u een ander voorbehoedmiddel gebruiken (bijvoorbeeld condooms of een spiraal). 

In de pil zitten de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron. Deze hormonen helpen ook tegen overgangsklachten zoals heftige of onregelmatige menstruaties, opvliegers en (nachtelijke) zweetaanvallen.

In de week dat u geen pil slikt (de stopweek), kunt u wel last hebben van opvliegers en nachtelijke zweetaanvallen.

Progesteron is een vrouwelijk geslachtshormoon, namelijk een progestageenhormoon. Het speelt een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

Artsen schrijven dit medicijn voor bij verminderde vruchtbaarheid, abnormaal vaginaal bloedverlies, stoornissen tijdens de menstruatiecyclus en overgangsklachten. Soms schrijven artsen het voor om vroeggeboorte te voorkomen en bij dreigende vroeggeboorte.Bron: Apotheek.nl

Medicijnen in de overgang

Als u veel last heeft van overgangsklachten en deze uw nachtrust of dagelijkse bezigheden verstoren, kunt overwegen medicijnen te nemen om deze te verminderen.

Hoe gaat het verder in de overgang?

Het duurt gemiddeld vier jaar voor de menstruatie definitief wegblijft. De opvliegers kunnen tot enkele jaren na de menopauze voorkomen. 30 tot 40 procent van de vrouwen heeft ruim vijf jaar na hun allerlaatste menstruatie nog opvliegers. Wel blijkt dat de opvliegers in de loop van de tijd minder last geven.

Bloedonderzoek om na te gaan of u in de overgang bent wordt niet aanbevolen. Een bloeduitslag die wijst op de overgang sluit de kans op zwangerschap niet uit.

Vaginale klachten (droogheid) blijven vaak bestaan. Bij jeuk, irritatie en extra afscheiding is het goed om een afspraak te maken voor controle. 

Meer informatie over de overgang

De informatie over overgang is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijnen voor huisartsen, de NHG-Standaard Amenorroe en de NHG-Standaard De overgang.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 1 apr 2012