Ik heb een koortslip

In het kort

In het kort

  • Bij een koortslip krijgt u blaasjes, meestal op of rond de lippen. 
  • De blaasjes jeuken, branden, tintelen of doen pijn.
  • Een koortslip komt door het herpesvirus. Dit virus blijft altijd in het lichaam zitten.
  • Een koortslip gaat vanzelf over.
  • Raak de blaasjes niet aan. Was uw handen regelmatig.
  • Knuffel en verzorg geen pasgeboren baby's als u een koortslip heeft.
Beschrijving

Wat is een koortslip?

Een koortslip is een infectie van de huid op of rond de lippen. U krijgt pijnlijke of jeukende blaasjes.

Het komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 3 mensen krijgt in zijn leven wel eens een koortslip. En veel mensen krijgen vaker een koortslip, meestal op dezelfde plaats.

Een koortslip heet ook wel koortsuitslag of herpes labialis.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen van een koortslip?

  • Bij een koortslip krijgt u een rood plekje met blaasjes.
  • De blaasjes zijn gevuld met vocht.
  • Het plekje kan jeuken, tintelen, branden of pijn doen.
    Soms voelen mensen eerst een tintelend of branderige pijn en ontstaan daarna pas de blaasjes.
  • Na 1 tot 2 dagen drogen de blaasjes op. Er komen korstjes.
  • Het plekje gaat vanzelf weg, meestal binnen 10 dagen.

Meestal ontstaan de blaasjes op of rond de lippen. Vandaar de naam koorts'lip'. Maar u kunt het ook op andere plekken krijgen, zoals op uw neus, kin of ooglid.

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Oorzaken

Hoe ontstaat een koortslip?

Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpesvirus. Het virus zit in het vocht van de blaasjes. Via de handen, knuffelen en kussen verspreidt het virus zich. U kunt het virus ook krijgen door gebruik van voorwerpen van iemand met een koortslip, zoals bestek, kopjes, tandenborstel, handdoek of lippenbalsem. 

De meeste mensen krijgen het virus al als kleuter. Meestal merkt u daar niets van. Maar zo'n eerste infectie kan ook klachten geven:

  • Kinderen kunnen er ziek van worden, koorts hebben en een ontsteking van de mond krijgen. 
  • Bij tieners kan een ontsteking van de tong ontstaan.
  • Volwassenen kunnen keelpijn en opgezette klieren in de hals hebben.

Als u het virus eenmaal heeft, blijft het uw hele leven in uw lichaam. Het virus blijft zitten in de zenuwcellen van uw huid, maar is dan niet actief.  

Het kan zijn dat u het virus bij u draagt, maar nooit een koortslip krijgt. Bij anderen wordt het virus soms weer actief. U merkt dat door jeuk of een branderig gevoel op of rond de lippen. Het virus kan opnieuw actief worden door:

  • zonlicht of zonnebank
  • koorts
  • een operatie
  • verkoudheid of keelontsteking
  • medicijnen die uw afweer verminderen (bijvoorbeeld chemotherapie)
  • stress en vermoeidheid
  • menstruatie
  • stoten van de lippen en wondjes

Seksueel contact

U kunt het virus via seksueel contact met uw mond of handen overbrengen op de geslachtsdelen van iemand anders. Op de geslachtsdelen kunnen dan blaasjes (herpes genitalis) ontstaan.

Omgekeerd kan iemand met herpes genitalis het herpesvirus ook via de handen of via seksueel contact op uw lippen overbrengen. Zo kunt u een koortslip krijgen. 

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Kan het kwaad?

Kan een koortslip kwaad?

  • Een koortslip kan meestal geen kwaad. De blaasjes genezen meestal vanzelf binnen 10 dagen. Er ontstaat geen litteken.
  • Voor sommige mensen kan herpes wel gevaarlijk zijn. Hier leest u verderop in deze tekst meer over.
  • Een koortslip is besmettelijk. Vooral als u de blaasjes krijgt en als ze opengaan. U kunt het virus dan makkelijk aan andere mensen geven, en verspreiden over uw eigen lichaam.
    Zijn de blaasjes opgedroogd en komt er een korstje op? Dan bent u veel minder besmettelijk.

Oogontsteking door koortslip
Het kan gebeuren dat u het herpesvirus via uw handen in uw oog brengt. Dan kunt u een oogontsteking krijgen. Uw oog wordt dan rood en pijnlijk. Deze ontsteking kan schadelijk voor uw oog zijn.

  • Raak uw koortslip dus niet aan.
  • En wrijf niet in uw ogen.

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Risicogroepen

Risicogroepen voor ernstige klachten door een koortslip

Een infectie met het herpesvirus kan ernstige klachten geven. De infectie kan ernstig verlopen bij:

  • pasgeboren baby's;
  • mensen met een verminderde afweer;
  • mensen met uitgebreid eczeem.

Pasgeboren baby's jonger dan 1 maand

Pasgeboren baby's kunnen ernstig ziek worden na contact met het herpesvirus. Ze kunnen een ontsteking van de hersenen krijgen. De baby kan hieraan overlijden.

De meeste moeders hebben ooit in hun leven wel een keer een herpesinfectie gehad. Zij geven tijdens de zwangerschap via het bloed beschermende antistoffen aan de baby mee. Moeders die zelf nooit een herpesvirusinfectie hebben gehad, geven hun baby geen beschermende antistoffen tegen het herpesvirus mee.

Baby's zonder antistoffen zijn na de geboorte extra kwetsbaar voor een herpesinfectie door een koortslip. De baby kan het virus ook tijdens de geboorte krijgen, als de moeder aan het eind van de zwangerschap voor het eerst een herpesinfectie van de schaamlippen of vagina heeft. Ook hiervan kan de baby ernstig ziek worden.

Mensen met verminderde afweer

Heeft u een sterk verminderde afweer? Dan heeft u een grotere kans dat u vaak een koortslip heeft. En u heeft een grotere kans dat een infectie door het herpesvirus ernstig verloopt. U kunt een sterk verminderde afweer hebben door:

  • ziekten, zoals kanker;
  • medicijnen, zoals chemotherapie of prednison .

Mensen met uitgebreid eczeem

Heeft u uitgebreid constitutioneel eczeem? Heel soms leidt een koortslip dan tot een ernstig ziektebeeld. Hierbij ontstaan er door verspreiding van het virus blaasjes in een eczeemplek. Daarna breiden de blaasjes zich uit over de rest van uw huid. Hierbij heeft u koorts en wordt u ernstig ziek. Dit heet eczema herpeticum. Het komt heel zelden voor.

prednison

Prednison is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednison voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose) , reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), de ziekte van Duchenne (spierziekte), Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming), bij nierziektes, zoals het nefrotisch syndroom en bij netelroos.
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednison wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednison wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl
Adviezen

Hoe voorkomt u verspreiding van het herpesvirus?

U kunt het herpesvirus uit de blaasjes overdragen op andere mensen of verspreiden over andere delen van uw eigen lichaam. De volgende maatregelen helpen om dit te voorkomen:

  • Raak de koortslip niet aan.
  • Was uw handen regelmatig met water en zeep, zeker als u de blaasjes toch per ongeluk heeft aangeraakt. Droog uw handen erna goed af.
  • Maak uw kopjes, glazen en bestek goed schoon en laat ze niet door anderen gebruiken.
  • Gebruik een handdoek en een tandenborstel die anderen niet gebruiken.
  • Zoen en knuffel niet.
  • Vermijd orale seks om herpes genitalis te voorkómen.
  • Krab niet aan korstjes, maar wacht tot ze er vanzelf afvallen. Zo voorkomt u littekens.

Contact met baby's en mensen met verminderde afweer

  • Knuffel, kus en verzorg een pasgeboren baby niet als u een koortslip heeft.
  • Heeft u een koortslip en geeft u borstvoeding aan uw pasgeboren baby? Was dan uw handen goed met water en zeep voordat u gaat voeden. En bedek uw koortslip met een pleister of mondmasker tijdens het voeden.
  • Werkt u met pasgeboren baby's of met mensen met een verminderde afweer, bijvoorbeeld als verpleegkundige? Bedek uw koortslip dan met een mondmasker en was uw handen regelmatig met handen en zeep.

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Behandeling

Hoe wordt een koortslip behandeld?

Een koortslip gaat vanzelf over. U heeft geen behandeling nodig en kunt dus afwachten.

Heeft u veel last van uw koortslip? Dan kunt u wel proberen er iets aan te doen. Er zijn veel producten bij drogist en apotheek te koop. De werking van deze middelen is vaak beperkt.

Branderig of tintelend gevoel

Voelt u dat u een koortslip gaat krijgen? Bijvoorbeeld omdat u een branderig gevoel in uw lip heeft? Dan kunt u het volgende gebruiken:

  • Aciclovircrème
    Dit is een antivirale crème. U smeert dit 5 keer per dag op uw lip. Hierdoor kan uw koortslip iets sneller overgaan.
    Heeft u al blaasjes of korstjes? Dan heeft het geen zin meer om aciclovircrème te smeren. U kunt dan een neutrale crème gebruiken.

Blaasjes

Heeft u blaasjes, maar nog geen korstjes? Dan kunt u de volgende middelen gebruiken:

  • Zinkoxide of zinksulfaat
    Hierdoor kunnen de blaasjes iets sneller opdrogen. Zinkoxide is wit, zinksulfaat is kleurloos. U kunt dit zo vaak smeren als u wilt.
  • Lidocaïne/zinkoxide smeersel of lidocaïnevaselinecrème
    Hierdoor kan de pijn verminderen en de blaasjes drogen mogelijk iets sneller in.
  • Een hydrocolloïdpleister

Korstjes

Heeft u opgedroogde blaasjes met korstjes? Dan kunt u het volgende gebruiken:

  • Een neutrale crème, zoals vaselinecetomacrogolcrème
    Hierin zit geen geneesmiddel, maar de crème verzacht de korstjes. U kunt dit zo vaak smeren als u wilt.

Voor alle crèmes geldt: breng het voorzichtig aan. Smeer de crème niet uit. Zo voorkomt u verspreiding van het virus. Was na het aanbrengen uw handen goed met water en zeep en droog ze goed af.

Hitte-apparaatjes

Er zijn hitte-apparaatjes tegen een koortslip te koop. De werking hiervan is niet aangetoond.

Ernstige klachten

Had u bij eerdere koortslippen zeer ernstige klachten, zoals veel blaasjes of veel pijn? En hielpen crèmes of gels niet? Dan kan uw huisarts u bij een nieuwe koortslip behandelen met antivirale tabletten: valaciclovir of aciclovir. U krijgt dan een korte kuur. Het is het beste om met de kuur te beginnen bij de eerste klachten van een koortslip.

macrogol

Macrogol is een laxeermiddel.

Het is te gebruiken bij verstopping, of om het laatste deel van de darm leeg te maken voor een darmonderzoek of darmoperatie. Het wordt soms gebruikt bij vergiftiging, om de darmen snel leeg te maken.

Bron: Apotheek.nl

valaciclovir

Valaciclovir is een virusremmer.

Artsen schrijven het voor bij herpes genitalis, gordelroos, een koortslip en andere virusinfecties.

Bron: Apotheek.nl

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder bij een koortslip?

Een koortslip geneest bijna altijd vanzelf, zonder littekens.

U kunt vaker een koortslip krijgen. Dit komt doordat het herpesvirus altijd in uw lichaam blijft zitten. Daar is niets tegen te doen. U kunt wel proberen te voorkómen dat het virus weer actief wordt en u opnieuw een koortslip krijgt:

  • Vermijd factoren die een nieuwe koortslip kunnen uitlokken, zoals zonlicht, stress en vermoeidheid.
  • Gaat u de zon in? Gebruik dan een beschermend zonnebrandmiddel voor uw lippen en gezicht. Of draag een pet of hoed.

Het heeft waarschijnlijk geen zin om te proberen een koortslip te voorkómen met antivirale crème, lasertherapie, lysine, levamisole of vitaminepreparaten.

Vaak ernstige klachten

Heeft u vaak een koortslip met ernstige klachten? Dan kan uw huisarts eventueel een lange kuur van antivirale tabletten voorschrijven. Hiermee krijgt u mogelijk iets minder vaak een koortslip.

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Wanneer contact?

Wanneer contact opnemen met een koortslip?

Heeft u een koortslip waar u weinig last van heeft? Dan hoeft u geen contact op te nemen met uw huisarts. 

Neem wél contact op met uw huisarts in de volgende situaties:

  • De blaasjes zijn na twee weken nog niet weg.
  • De koortslip ziet er anders of erger uit dan normaal.
  • U krijgt blaasjes op of rond uw ooglid.
  • U krijgt een pijnlijk, rood oog dat gevoelig is voor licht.
  • U krijgt blaasjes op uw geslachtsdelen.
  • U heeft eczeem en u krijgt blaasjes in een eczeemplek, die zich uitbreiden over de rest van uw huid.
  • Uw afweer is sterk verminderd, bijvoorbeeld door een ernstige ziekte, chemotherapie of medicijnen die uw afweer onderdrukken.
  • U bent zwanger en krijgt in de laatste weken voor de bevalling blaasjes op de schaamlippen of in de vagina.
  • Uw pasgeboren baby krijgt blaasjes.
  • Uw pasgeboren baby wordt ziek enkele dagen tot weken na contact met iemand met een koortslip.

Heeft u bij eerdere koortslippen zeer ernstige klachten gehad? En hielp een crème niet? Bespreek dan eens met uw huisarts of u bij een nieuwe koortslip een behandeling met tabletten kan proberen.

Meer informatie
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.