Ik wil tekenbeten voorkomen

In het kort

In het kort

  • Een teek is klein (1-3 millimeter), grijs of bruinzwart en lijkt op een spinnetje.
    Als het zich vastbijt wordt het een bolletje van 1 centimeter.
  • Teken kunnen ziektes overbrengen. Probeer daarom tekenbeten te voorkomen.
  • Vermijd hoog gras en struiken. Blijf in de natuur op de paden.
  • Draag kleding met lange mouwen en broekspijpen in de sokken. Laat kleine kinderen ook een hoed of pet dragen.
  • U kunt de huid insmeren met DEET tegen insecten.
  • Controleer het hele lichaam als u in de natuur bent geweest, vooral oksels, liezen, knieholtes en bilspleet. Bij kinderen ook op het hoofd, in de nek en achter de oren. 
  • Ziet u een teek? Verwijder die dan direct. Kijk of u nog andere teken vindt.
  • Schud kleren, pet, sokken en schoenen buiten uit. Was kleren op 60 graden.

DEET

DEET houdt insecten, zoals muggen, teken, stekende vliegen, bloedzuigers, vlooien en mijten, op een afstand.

Het is te gebruiken bij insecten die het op mensenbloed hebben gemunt.

  • Gewone muggen en de muggen die malaria of infecties met virussen, zoals gele koorts of dengue (knokkelkoorts), kunnen verspreiden.
  • Teken, de verspreiders van de ziekte van Lyme.
  • Andere insecten, zoals steekvliegen en bloedzuigers.
Bron: Apotheek.nl
Wat is het

Teek en tekenbeet

Tegen klok in: vrouwtje (grootst), mannetje, larf, nimf    (foto rivm)
 

  • Een teek is klein (1 tot 3 millimeter), bruinzwart en lijkt op een spinnetje. Teken kruipen. Ze kunnen niet springen of vliegen. Teken leven vooral in struiken en hoog gras, in bossen, heide, duinen, parken en tuinen. Ze houden van een vochtige omgeving. Ze zijn vooral actief van maart tot november, zodra het warmer is dan 7 graden. In Nederland worden 1 miljoen mensen per jaar door een teek gebeten. Ook in het buitenland komen teken voor.
  • Teken kruipen op mensen en dieren en bijten zich vast in de huid. Je ziet dan een zwart puntje op de huid.
  • De teek zuigt zich langzaam vol met bloed. De teek ziet er dan uit als een grijs of bruinzwart bolletje van ongeveer 1 centimeter (zo groot als een erwt). Na enkele dagen laat de teek vanzelf los.

Een tekenbeet kan overal op het lichaam voorkomen. Vooral op warme vochtige plekken zoals de oksels, de liezen, de knieholtes en de bilspleet. Bij kinderen vaak ook op het hoofd, in de nek (op de haargrens) en achter de oren.

Kan het kwaad?

Kan een tekenbeet kwaad?

Sommige teken hebben de Lyme-bacterie bij zich. Bij een tekenbeet kan die bacterie door uw huid naar binnen gaan. U kunt dan de ziekte van Lyme krijgen.

In Nederland is gemiddeld 1 op de 5 teken drager van de Lyme-bacterie. In sommige delen van het land heeft de helft van de teken de bacterie bij zich. In andere delen is er bijna niet een teek met die bacterie.

De kans dat u de ziekte van Lyme krijgt, is klein. Van de 100 mensen met een tekenbeet, krijgen er 2 of 3 de ziekte van Lyme.
Hoe langer een teek in de huid zit, hoe meer kans dat u de bacterie krijgt.
De kans is klein als de teek korter dan 24 uur in uw huid zit. 

Teken kunnen ook het TBE-virus (tick-borne-encephalitis-virus) bij zich hebben. Dit virus komt in Nederland bijna niet voor. Het komt meer voor in Scandinavië, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Tsjechië, Slowakije, Rusland en in Centraal-Azië.
Het virus kan een hersenontsteking of een hersenvliesontsteking veroorzaken. Er zijn in Nederland maar een paar mensen die dit virus van een teek hebben gekregen. Waarschijnlijk van een teek op Sallandse Heuvelrug of op de Utrechtse Heuvelrug.

Er zijn meer ziekten die u via teken kunt krijgen. Dit zijn meestal ziekten waar u weinig of niets van merkt. Ze gaan ook vanzelf over. 

Voorkomen

Hoe voorkom ik tekenbeten?

Dit helpt om tekenbeten te voorkomen:

  • Kom niet in hoog gras en struiken.
  • Blijf in de natuur op wandelpaden.
  • Draag goed sluitende kleding (met lange mouwen en broekspijpen in de sokken).
  • Laat kleine kinderen een hoedje of pet dragen om het hoofd tegen teken te beschermen.

In gebieden met veel teken kunt u zich extra beschermen:

  • Smeer uw huid in met DEET . Dit koopt u bij een drogist of apotheek. Voor volwassenen mag er maximaal 50% DEET in het middel zitten, voor kinderen maximaal 20%. Lees de informatie op de verpakking. Sommige mensen krijgen huidproblemen van DEET.

Werkt u of bent u veel in natuurgebieden met veel teken, bijvoorbeeld omdat u vaak kampeert, wandelt, fietst of omdat u boswachter bent? Dan kunt u zich extra beschermen:

  • Draag kleren waar een middel tegen insecten inzit (geïmpregneerd). Geïmpregneerde kleding kunt u kopen bij gespecialiseerde outdoor-zaken. Ook dan blijft het belangrijk elke dag goed op teken te controleren.

DEET

DEET houdt insecten, zoals muggen, teken, stekende vliegen, bloedzuigers, vlooien en mijten, op een afstand.

Het is te gebruiken bij insecten die het op mensenbloed hebben gemunt.

  • Gewone muggen en de muggen die malaria of infecties met virussen, zoals gele koorts of dengue (knokkelkoorts), kunnen verspreiden.
  • Teken, de verspreiders van de ziekte van Lyme.
  • Andere insecten, zoals steekvliegen en bloedzuigers.
Bron: Apotheek.nl
Controleren

Hoe controleer ik op teken?

Controleer uw huid zorgvuldig als u in de natuur bent geweest.

  • Kijk goed of u ergens een teek ziet.
    Teken zijn heel klein, in het begin zie je alleen een klein puntje op de huid (1-3 mm).
    Als ze langer op de huid zitten zie je een bruinzwart bolletje van bijna 1 cm (zo groot als een erwt).
  • Controleer met goed licht, zo nodig met een bril en een spiegel.
  • Laat moeilijk zichtbare plekken (achterhoofd, nek, rug en billen) door een ander controleren.
  • Controleer uw hele lichaam, vooral de warme vochtige plekken zoals de oksels, liezen, knieholtes en bilspleet.
  • Controleer vooral bij kinderen ook op het hoofd, in de nek (op de haargrens) en achter de oren. 
  • Ziet u een teek? Verwijder die dan direct. Hoe eerder hoe beter.
  • Zoek verder naar andere teken. Veel mensen krijgen meer teken tegelijk.

In een korte film ziet u hoe u kunt controleren op teken.

Na een dag in de natuur is dit ook belangrijk:

  • Uw kleren, pet, sokken en schoenen kunt u het beste meteen buiten uitschudden of uitkloppen om eventuele teken te verwijderen.
  • Was uw kleren tenminste 30 minuten, als dat kan op 60 graden,
  • Of stop de kleding in de wasdroger om eventuele teken te doden.
Verwijderen
Wanneer bellen?

Wanneer contact opnemen met uw huisarts na een tekenbeet?

Neem contact op met uw huisarts:

  • als het u niet lukt om een teek te verwijderen; ga dan dezelfde dag nog naar de praktijk of de huisartsenpost;
  • als u een teek heeft verwijderd die waarschijnlijk 24 uur of langer in de huid heeft vastgezeten;
  • na een tekenbeet in het buitenland.

Maak een afspraak bij uw huisarts (dit hoeft niet dezelfde dag):

  • als u verschijnselen krijgt die kunnen passen bij de ziekte van Lyme:
    • als er binnen enkele dagen tot 3 maanden - rond de tekenbeet - een rode of blauwrode vlek of ring ontstaat van 5 centimeter of groter; bij een donkere huid kan de vlek er gelig of blauwig uitzien; neem dan binnen 1 tot 2 dagen contact op.
    • als u ergens op uw lichaam een verkleuring, rode of blauwrode vlek of ring ontdekt die langzaam groter wordt (óók als u géén tekenbeet heeft opgemerkt).
    • als u enkele dagen tot maanden na een tekenbeet een of meer klachten krijgt zoals:
           - een gevoel alsof u griep heeft (koorts, hoofdpijn, spierpijn,
             moeheid)
           - een of meer dikke en pijnlijke gewrichten
           - uitstralende pijn, tintelingen of minder kracht in
             uw arm, been of romp
           - u ziet ineens dubbel of krijgt ineens een scheef gezicht.
Meer informatie

Meer informatie over tekenbeet en de ziekte van Lyme

Meer informatie over tekenbeten en de ziekte van Lyme vindt u bij:

Het RIVM ontwikkelde een gratis Tekenbeet-app. Met deze app kunt u opzoeken hoe een teek eruit ziet en hoe u een teek snel verwijdert. Deze app kunt u buiten gebruiken, zonder internetverbinding.

  • Android: U kunt de app hier downloaden.
  • iPhone/iOS: U kunt de app hier downloaden.

Informatie over tekenbeet en hersen(vlies)ontsteking vindt u ook bij het RIVM.

De informatie over tekenbeet en de ziekte van Lyme is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.