Ik heb baarmoederhalskanker

In het kort

In het kort

  • Baarmoederhalskanker komt vooral voor bij vrouwen tussen 35 en 55 jaar.
  • Het wordt veroorzaakt door een jarenlange infectie met een virus. 
  • Mogelijke klachten zijn donkerrode/bruine afscheiding of onverwacht bloedverlies. Maar meestal merkt u lange tijd niets.
  • Baarmoederhalskanker is goed te genezen als de ziekte op tijd wordt ontdekt.
  • Behandelmogelijkheden zijn: een operatie, bestraling, chemotherapie en warmtebehandeling.
Beschrijving

Wat is baarmoederhalskanker?

Bij baarmoederhalskanker groeien er kwaadaardige cellen in uw baarmoederhals.

Baarmoederhalskanker komt vooral voor bij vrouwen tussen 35 en 55 jaar. Het is een ernstige ziekte waar u aan kunt overlijden. Elk jaar krijgen in Nederland ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Per jaar overlijden hieraan 200 tot 250 vrouwen.

Baarmoederhalskanker is goed te genezen als de ziekte op tijd wordt ontdekt.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen van baarmoederhalskanker?

Vaak geeft baarmoederhalskanker helemaal geen klachten, zeker in het begin.

De klachten bij baarmoederhalskanker kunnen zijn:

  • vaginaal bloedverlies, juist als u niet ongesteld bent
  • bruine of donkere, zwart-rode afscheiding
  • contactbloeding: bloedverlies tijdens of na de seks
  • seks kan ook opeens gevoelig worden of pijnlijk zijn 
  • vaginaal bloedverlies na de overgang als u al een jaar of langer geen menstruatie meer heeft gehad.

Oorzaken

Waardoor ontstaat baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker komt door een virus: het humaan papillomavirus (HPV).

De besmetting met HPV gaat via seks. HPV is erg besmettelijk, waardoor zelfs condooms niet altijd helpen. Bijna iedereen die seks heeft (gehad), heeft wel eens een infectie gehad met HPV. Dat is dus eigenlijk heel normaal. Als u besmet bent met HPV, merkt u dat niet. Het virus verdwijnt meestal weer vanzelf.

Soms kan het lichaam het HPV niet opruimen. Het virus blijft dan jaren aanwezig in en om de baarmoedermond. In dat geval kan er heel soms baarmoederhalskanker ontstaan.

  • De verandering van gezonde baarmoederhals tot (mogelijk) baarmoederhalskanker duurt meestal minimaal 15 jaar.
  • Van de 100 vrouwen die zijn besmet met HPV krijgt hooguit 1 vrouw baarmoederhalskanker.
  • Er bestaan wel 100 soorten HPV. Van die 100 soorten kunnen er ongeveer 12 baarmoederhalskanker geven.
  • 70% van de baarmoederhalskankers wordt veroorzaakt door 2 soorten HPV. Die noemen we HPV 16 en HPV 18.
Indeling ernst

Hoe ernstig is de baarmoederhalskanker?

De ernst van baarmoederhalskanker wordt bepaald door:

  • welke soort baarmoederhalskanker u heeft
  • hoe kwaadaardig de kankercellen zijn 
  • hoever de baarmoederhalskanker is doorgegroeid
  • of de baarmoederhalskanker is uitgezaaid

Er zijn 2 soorten baarmoederhalskanker:

  • Plaveiselcelcarcinoom. Deze komt het meest voor.
  • Adenocarcinoom. Deze komt minder voor, maar zaait sneller uit.

Om aan te geven hoever baarmoederhalskanker zich in uw lichaam heeft uitgebreid, hebben artsen de uitbreiding van baarmoederhalskanker ingedeeld in 4 stadia:

  • Stadium 1: De kanker zit alleen in de baarmoederhals.
  • Stadium 2: De kankercellen groeien door naar het gebied vlak buiten de baarmoederhals. Het zit dan in de top van de vaginawand vlakbij de baarmoederhals. En het kan ook al een beetje zijn doorgegroeid naar de weefsels daar vlak omheen.
  • Stadium 3: Hierbij groeien de kankercellen door tot aan het begin van de vagina bij de vagina-opening. Het kan ook doorgroeien naar de spieren en banden van de bekkenwand.
  • Stadium 4: Hierbij zijn de kankercellen helemaal doorgegroeid tot in de endeldarm of tot in de blaas. Er kunnen ook uitzaaiingen zijn in de botten, de longen of in de lever.
Behandeling

Behandeling van baarmoederhalskanker

Bij baarmoederhalskanker zijn verschillende behandelingen mogelijk. U kunt ook meer behandelingen tegelijk krijgen of na elkaar.

Welke behandeling het beste is voor u hangt onder meer af van:

  • het soort baarmoederhalskanker
  • of er al doorgroei is in de weefsels eromheen
  • of er uitzaaiingen zijn
  • waar die uitzaaiingen zitten.

Mogelijke behandelingen zijn:

  • operatie
  • bestraling
  • chemotherapie
  • warmtebehandeling

Ook als genezing niet meer mogelijk is, kunt u behandeld worden. We noemen dit palliatieve behandeling. De behandeling kan dan de klachten als pijn verminderen en de groei van kankercellen remmen.

Operatie

Operatie bij baarmoederhalskanker

Bij een operatie haalt de gynaecoloog de kwaadaardige cellen weg. Hoe groot de operatie is, hangt af van hoever de kankercellen zijn doorgegroeid. Uw arts bespreekt dit vooraf met u. 

  • Zitten de kwaadaardige cellen alleen in de baarmoederhals, dan wordt meestal alleen daar een stukje weefsel weggehaald. Het zieke weefsel wordt dan rondom weggesneden tot in het gezonde weefsel. Deze operatie heet conisatie.
  • Zijn de kankercellen verder doorgegroeid, dan wordt de hele baarmoeder verwijderd, met het bovenste, diepste deel van de vagina en delen van de spieren en pezen eromheen. Ook de lymfeklieren in het bekken worden weggehaald.

Vaak krijgt u behalve een operatie ook nog bestraling of chemotherapie.

Bestraling

Bestraling bij baarmoederhalskanker

Bij bestraling (radiotherapie) worden met röntgenstralen zoveel mogelijk kankercellen vernietigd. De bestraling wordt zo precies mogelijk gemikt op de kankercellen, maar de cellen eromheen worden voor een deel wel meebestraald.

Meestal wordt u bestraald van maandag tot en met vrijdag. Zo heeft u na 5 bestralingsdagen even rust. Een behandeling duurt vaak 4 tot 6 weken. Steeds 5 dagen bestralen, 2 dagen niet, 5 dagen bestralen, 2 dagen niet, enzovoort.

U kunt alleen bestraling krijgen, maar het kan ook dat u bestraald wordt voor of na een operatie. De meeste vrouwen worden bestraald om te genezen.
Soms kan genezen niet meer. Dan kan bestraling de baarmoederhalskanker remmen of klachten verminderen.

Vaak krijgt u samen met de bestraling ook chemotherapie of warmtebehandeling.

Inwendige bestraling

Bij inwendige bestraling (brachytherapie) brengt de arts de stralingsbron zo dicht mogelijk bij de kankercellen.
Om dit te doen wordt er een dun metalen buisje (soms meerdere) tot diep in de vagina of tot in de baarmoeder geschoven. Via zo'n buisje schuift de arts de stralingsbron naar de goede plek.

Vooraf bespreekt de arts met u of het onder plaatselijke verdoving gebeurt of onder narcose. 

Tijdens de behandeling ligt u in een speciale stralingskamer.

Inwendige bestraling gaat vaak samen met uitwendige bestraling.

Inwendige bestraling kan klachten geven, zoals: een paar dagen gevoeligheid met plassen, vaginale afscheiding of juist een droge vagina bij het vrijen en gedurende een paar dagen regelmatig het gevoel dat u moet poepen. 

Chemotherapie

Chemotherapie bij baarmoederhalskanker

Chemotherapie gebeurt met medicijnen die met het bloed bij de kankercellen komen.

U krijgt de medicijnen meestal via een infuus. Soms kan chemotherapie ook met tabletten.

De medicijnen beschadigen de kankercellen. Ook gewone lichaamscellen kunnen tijdelijk beschadigen door chemotherapie. Daardoor kunt u bijvoorbeeld kaal worden of kan het aantal witte en rode bloedcellen tijdelijk verminderen. 
Bijwerkingen kunnen zijn: haaruitval, misselijkheid, darmklachten, vatbaarheid voor infecties en hevige vermoeidheid.

Chemotherapie is een zware behandeling waarvan u uitgeput kunt raken. Daarom krijgt u steeds na de periode waarin u chemotherapie krijgt (de chemokuur) een rustperiode van een of meer weken.

Chemotherapie kan voor of na een operatie gegeven worden.

Als genezen niet meer mogelijk is, kan chemotherapie gebruikt worden om de groei van de uitzaaiingen te remmen en eventuele (pijn)klachten te verminderen.

Warmtebehandeling

Warmtebehandeling bij baarmoederhalskanker

Bestraling of chemotherapie kan gecombineerd worden met behandeling met warmte. Dit heet warmtebehandeling of hyperthermie.

Bij warmtebehandeling wordt gebruik gemaakt van een soort 'zenders' die elektromagnetische golven uitstralen. Deze golven lijken veel op de elektrogolven in een gewone magnetron.
Met deze golven wordt geprobeerd de kankercellen tot 43 graden te verwarmen. Gewone lichaamscellen kunnen daar nog net tegen. Maar de kans is groot dat de kankercellen bij die temperatuur afsterven.

Warmtebehandeling kan het effect van bestraling vergroten.

Hoe gaat het verder?

Vooruitzichten bij baarmoederhalskanker

Vrouwen die voor stadium 1 baarmoederhalskanker behandeld zijn, leven na een jaar bijna allemaal nog. Na 3 jaar leeft ongeveer 95% van hen nog. 

Met stadium 4 is minder dan de helft van de vrouwen na 1 jaar nog in leven. Na 3 jaar leeft 25% nog.

Meer informatie

Meer informatie over baarmoederhalskanker

  • Meer informatie over baarmoederhalskanker vindt u bij het Rivm of op kanker.nl.
  • Netwerk voor vrouwen met gynaecologische kanker: Stichting Olijf.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.