Ik wil meer weten over botbreuken en botontkalking

In het kort

In het kort

  • Wanneer u ouder bent dan 50 jaar en u breekt een bot, dan is de kans op een nieuwe botbreuk groot.
  • De kans op een botbreuk is ook groter wanneer u osteoporose heeft.
  • Osteoporose is botontkalking: de botten worden erg broos.
  • Osteoporose geeft zelf geen klachten, maar vergroot wel de kans dat u een bot of wervel breekt.
  • Wanneer u gezond eet, dagelijks extra beweegt en veel buiten bent, blijven/worden uw botten sterker.
  • Probeer op oudere leeftijd vallen te voorkomen, gebruik de tips.
  • In sommige situaties kan het zinvol zijn kalk, vitamine D en eventueel andere medicijnen te gebruiken.

vitamine D

Vitamine D (colecalciferol) zorgt voor de opname van kalk en fosfaat uit het voedsel. Kalk en fosfaat zijn nodig voor een goede opbouw van botten en gebit.

Het is te gebruiken bij vitaminegebrek en bij botontkalking.

Bron: Apotheek.nl
Wat is het

Botbreuken en botontkalking

  • Wanneer u ouder bent dan 50 jaar is de kans op een botbreuk groter nadat u eerder iets gebroken heeft of wanneer u botontkalking (osteoporose) heeft.
  • Met het ouder worden, worden uw botten brozer. Bij sommige mensen worden de botten erg breekbaar. We noemen dat botontkalking of osteoporose.
  • Ieder jaar krijgen ongeveer 80.000 mensen die ouder zijn dan 50 jaar een botbreuk. Vaak komt die botbreuk door botontkalking.
  • Botbreuken en botontkalking komen bij vrouwen vaker voor dan bij mannen. Vooral boven de 65 jaar neemt de kans op botontkalking en botbreuken sterk toe.
  • Toch komen de meeste botbreuken voor bij mensen die geen botontkalking hebben. Het gaat dan vaak om sport- of verkeersongevallen met zo’n kracht dat ook een gezond en stevig bot kan breken.
Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen bij botontkalking?

  • Botontkalking geeft zelf geen klachten. U heeft wel meer kans dat u iets breekt.
  • Botbreuken door botontkalking komen meestal pas voor op hogere leeftijd.
  • Zo kan er een ruggenwervel breken en/of inzakken, waardoor u krommer of kleiner wordt.
  • Een ingezakte wervel geeft zelden pijn. Een gebroken wervel kan wel pijn doen. Soms kunt u daardoor tijdelijk minder doen.
  • Lagerugpijn wordt zelden door botontkalking veroorzaakt.
Oorzaken

Hoe ontstaat botontkalking?

Normale botgroei

In uw botten wordt voortdurend nieuw botweefsel aangemaakt en oud botweefsel afgebroken. Het is als een muur waarin telkens oude stenen worden vervangen door nieuwe. Bij een kind in de groei wordt meer botweefsel aangemaakt dan afgebroken. Op oudere leeftijd wordt meer botweefsel afgebroken. Voor de stevigheid van uw botten blijft het gedurende uw hele leven belangrijk dat u:

  • veel beweegt (ten minste een halfuur per dag);
  • goede voeding heeft (met bijvoorbeeld 4 eenheden zuivel per dag om voldoende kalk binnen te krijgen);
  • dagelijks een kwartier tot een halfuur naar buiten gaat en in het daglicht komt (met tenminste het gezicht en de handen onbedekt) zodat uw huid voldoende vitamine D kan aanmaken.

Botontkalking

Botontkalking (osteoporose) ontstaat als er meer bot wordt afgebroken dan wordt aangemaakt.

Mogelijke oorzaken zijn:

  • onvoldoende lichaamsbeweging;
  • te weinig kalk (calcium) in de voeding;
  • te weinig buitenkomen overdag (zonlicht);
  • hormonale veranderingen bij vrouwen in de overgang (het bot wordt sneller afgebroken);
  • bepaalde ziekten (bijvoorbeeld van de schildklier);
  • medicijnen (langdurig dagelijks gebruik van prednison ).

vitamine D

Vitamine D (colecalciferol) zorgt voor de opname van kalk en fosfaat uit het voedsel. Kalk en fosfaat zijn nodig voor een goede opbouw van botten en gebit.

Het is te gebruiken bij vitaminegebrek en bij botontkalking.

Bron: Apotheek.nl

prednison

Prednison is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednison voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose) , reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), de ziekte van Duchenne (spierziekte), Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming), bij nierziektes, zoals het nefrotisch syndroom en bij netelroos.
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednison wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednison wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl
Risicogroepen

Hoe groot is de kans op een botbreuk?

Wanneer u ouder bent dan 50 jaar en ooit een wervel heeft gebroken of korter dan 2 jaar geleden een ander bot heeft gebroken, dan is de kans op een volgende botbreuk groter.

Zo heeft bijvoorbeeld iemand met een gebroken wervel die ouder is dan 50 jaar, 5 keer zoveel kans op een volgende gebroken wervel als iemand zonder botbreuk.

U heeft ook meer kans op een botbreuk:

  • bij het ouder worden,
  • bij een lage botdichtheid (botontkalking of osteoporose),
  • als u mager bent (ondergewicht),
  • als u gemakkelijk valt (bijvoorbeeld als u het afgelopen jaar 2 keer gevallen bent, als u gewrichtsklachten heeft, minder goed ziet, verward, duizelig, suf of slaperig bent bijvoorbeeld door gebruik van bepaalde medicijnen),
  • als u een vader of moeder heeft die ooit een heup heeft gebroken,
  • als u rookt,
  • als u veel alcohol drinkt (meer dan 2 glazen per dag).
Onderzoeken

Botdichtheid meten?

Het is niet altijd nodig om uw botdichtheid (stevigheid van het bot) te meten. Alleen wanneer u een grotere kans (of risico) heeft op een botbreuk, is het nuttig om de botdichtheid te meten.

Een speciaal röntgenapparaat meet de stevigheid van uw botten. U heeft osteoporose als de 'botdichtheid' veel minder is dan men bij iemand van uw leeftijd zou verwachten. Osteoporose kan niet met een gewone röntgenfoto worden aangetoond.

De botdichtheid kan bijvoorbeeld worden gemeten als u ouder bent dan 50 jaar en:

  • u een wervel heeft gebroken;
  • u (in de afgelopen twee jaar) een bot heeft gebroken;
  • u een grotere kans heeft op een botbreuk. (zie boven: ‘Hoe groot is de kans op een botbreuk?)

Als de botdichtheid te laag is, kan het nuttig zijn (naast het opvolgen van de adviezen) medicijnen te gebruiken die de kans op een botbreuk verminderen.

Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder bij botbreuken en botontkalking?

  • Als u boven de 50 bent kan de huisarts een inschatting maken hoe groot de kans is dat u een bot breekt.
  • Als de huisarts denkt dat u een ruggenwervel heeft gebroken, zal hij een röntgenfoto laten maken. Meestal wordt er aan een gebroken/ingezakte ruggenwervel niets gedaan. Als u een gebroken ruggenwervel heeft, is dat wel een reden om ook een botdichtheidsmeting te doen.
  • Wanneer u een botbreuk heeft of de kans erop is groot, dan zal de huisarts soms bloedonderzoek doen.
  • Valt u gemakkelijk, dan is het goed om samen met uw huisarts te kijken of er misschien medicijnen moeten worden gestopt, aangepast of veranderd. Het kan helpen om oefeningen te doen die u meer spierkracht en een beter evenwichtsgevoel geven. Een fysiotherapeut of oefentherapeut kan u daarbij helpen.
  • Naast leefstijladviezen (bewegen, dagelijks naar buiten gaan en gezond eten) krijgt u soms ook vitamine D en kalk voorgeschreven. Bij een zeer lage botdichtheid of een wervelinzakking krijgt u eventueel ook andere medicijnen (bisfosfonaten) voorgeschreven om osteoporose tegen te gaan.

vitamine D

Vitamine D (colecalciferol) zorgt voor de opname van kalk en fosfaat uit het voedsel. Kalk en fosfaat zijn nodig voor een goede opbouw van botten en gebit.

Het is te gebruiken bij vitaminegebrek en bij botontkalking.

Bron: Apotheek.nl
Meer informatie

Meer informatie over botbreuken en botontkalking

De informatie over osteoporose is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Fractuurpreventie.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.