Ik wil een delier bij mezelf voorkomen

In het kort

  • Veel dingen geven een grotere kans op een delier. Bijvoorbeeld geheugenproblemen, hoge leeftijd, een bot breken, meer ziektes tegelijk en als je eerder een delier hebt gehad. 
  • Zo maak je de kans op een delier kleiner:
    • genoeg eten en drinken
    • je bril en gehoorapparaten dragen
  • Moet je naar het ziekenhuis? Vertel het de arts als je al een keer een delier hebt gehad. 

Wat is een delier?

Bij een delier ben je in de war. Bijvoorbeeld door een blaasontsteking, medicijnen of na een operatie.

Oudere mensen hebben een grotere kans op een delier. Ook als je dementie hebt en aan het eind van je leven is er een grotere kans op een delier.

Een delier kan een paar dagen of een paar weken duren. Het kan het ene moment erger zijn dan het andere. Vaak kan de oorzaak van het delier behandeld worden. Het delier verdwijnt dan.

Wat is de oorzaak van een delier bij ouderen?

Een delier komt door 1 of meer lichamelijke problemen:

Blaasontsteking of andere problemen

Na een operatie of ongeluk

Alcohol, roken en kalmerings-middelen

Een delier kan komen door opeens stoppen met middelen:

Delier door medicijnen

Medicijnen kunnen een delier geven. Vooral bij oudere mensen. Bijvoorbeeld:

Andere oorzaken van een delier

  • te weinig slaap
  • verandering van omgeving
    Bijvoorbeeld door een opname in het ziekenhuis.
  • minder goed kunnen horen, zien of ruiken

Grotere kans op een delier

Deze dingen maken de kans op een delier groter:

Delier aan het einde van het leven

Aan het einde van het leven komt een delier vaak hierdoor:

  • morfine
  • opeens stoppen met medicijnen, zoals antidepressiva of kalmerings-middelen
  • problemen in de stofwisseling
    Bijvoorbeeld door uitzaaiingen van kanker in botten.
  • uitzaaiingen of kanker in de hersenen, hersenvlies-ontsteking
  • uitdrogen
  • bloedarmoede
  • weinig zuurstof

fentanyl

Fentanyl is een morfineachtige pijnstiller (opiaat). Het heeft een sterke pijnstillende werking.

Artsen schrijven het voor bij plotselinge hevige pijn, zoals pijn na een operatie, ernstige verwonding of pijn na een hartinfarct. Ook bij langdurige hevige pijn, zoals pijn bij kanker.

Artsen schrijven het soms ook voor bij zorg voor mensen die in hun de laatste levensfase zitten (palliatieve zorg).

Lees meer over dit medicijn op Apotheek.nl

morfine

Morfine is een sterke pijnstiller. Het hoort bij een groep stoffen genaamd opiaten. Deze stoffen lijken allemaal op morfine.

Artsen schrijven het voor bij plotselinge ernstige pijn, zoals pijn na een operatie, ernstige verwonding, pijn na een hartinfarct of koliekpijn. Ook bij langdurige hevige pijn, zoals pijn bij kanker. En bij zorg voor mensen die niet meer beter worden (palliatieve zorg).

Artsen schrijven het soms voor bij ernstige benauwdheid door een hart dat minder goed pompt (hartfalen).

Lees meer over dit medicijn op Apotheek.nl

tramadol

Tramadol is een morfineachtige pijnstiller (opiaat). Het heeft een sterke pijnstillende werking.

Artsen schrijven het voor bij plotselinge of langdurige hevige pijn. Soms schrijven artsen het voor bij seksuele stoornissen (voortijdige zaadlozing).

Lees meer over dit medicijn op Apotheek.nl

Wat kun je doen om een delier te voorkomen?

Deze dingen kun je doen om de kans op een delier kleiner te maken:

  • Eet en drink genoeg.
  • Heb je een bril of gehoorapparaten? Draag die overdag. Dan zie en hoor je je omgeving beter.
  • Ben je in de war, onrustig of bang? Vertel dit aan je arts of aan iemand die je goed kent.

Delier in het ziekenhuis voorkomen

Als je in het ziekenhuis ligt, kunnen deze dingen ook helpen:

  • Vertel het je arts als je eerder een delier hebt gehad.
  • Vertel het je arts als je problemen hebt met je geheugen of dementie.
  • Probeer om een paar keer per dag uit bed te komen, als het kan.
  • Neem een paar spullen van huis mee, bijvoorbeeld je horloge, kalender, foto’s, boek, muziek en eigen kussen.
  • Neem kleren mee die je normaal ook aanhebt.
  • Probeer overdag je gewone kleren te dragen en ’s nachts je pyjama.
  • Kies iemand die je goed kent om bij je langs te komen in het ziekenhuis als je in de war bent. Als je wilt, kan die persoon ook ’s nachts bij jou op de kamer slapen. Dit heet rooming-in.

Wanneer bellen als je klachten hebt die door een delier kunnen komen?

Bel direct je huisarts, huisartsen-spoedpost of iemand die je goed kent bij 1 van deze dingen. Of iemand anders moet voor je bellen:

Hoe eerder een delier wordt ontdekt, hoe beter.

Over deze tekst

Deze informatie is goedgekeurd door artsen.
Laatst gewijzigd: 12 okt 2026