Ik heb het fenomeen van Raynaud

In het kort

In het kort

  • Bij het fenomeen van Raynaud krijg je klachten aan je vingers of tenen.
  • Een deel van je vingers of tenen krijgt een lichtere kleur.
  • Er is een duidelijke grens tussen het lichte deel van je vingers of tenen en je gewone huidskleur.
  • Na een paar minuten kleuren de vingers of tenen langzaam donkerder.
  • Ze kunnen pijn doen en gaan tintelen en gloeien.
  • Het komt meestal door kou, soms door heftige emotie.
  • Zorg dat je hele lichaam warm is en blijft.
Wat is het

Wat is het fenomeen van Raynaud?

Bij het fenomeen van Raynaud krijg je bij kou klachten aan je vingers of tenen:

  • Je vingers of tenen krijgen opeens een lichtere kleur. Er is een duidelijke grens tussen het lichte deel van je vingers of tenen en je gewone huidskleur.
  • Je krijgt het meestal aan beide handen of voeten tegelijk. Meestal worden niet alle vingers of tenen tegelijk lichter.
  • In je vingers of tenen verdwijnt het gevoel even.
  • Na een paar minuten kleuren de vingers of tenen langzaam donkerder. Bij een lichte huid worden ze eerst blauw of paars, dan rood.
  • Het gevoel komt langzaam terug. Je vingers of tenen doen dan pijn, gaan tintelen, prikken en daarna gloeien. Soms kunnen je vingers of tenen dik worden.

Hoe lang duurt een aanval?

Een aanval is meestal binnen 5 minuten over, maar kan ook een paar uur duren.

Wanneer krijg je een aanval?

Sommige mensen hebben 1 of 2 aanvallen per jaar. Anderen een paar aanvallen in de week. De meeste mensen krijgen klachten in de winter.

Het fenomeen van Raynaud begint meestal bij mensen tussen de 12 en 30 jaar oud.

Film

Film

Oorzaken

Waardoor komt het fenomeen van Raynaud?

Het fenomeen van Raynaud komt doordat bloedvaten in de vingers of tenen opeens nauwer worden. Er stroomt dan even minder bloed doorheen. Dat kan komen door deze dingen:

  • kou
    Dat kan zijn als het vriest, maar dat hoeft niet. Het gebeurt soms al bij 10 of 12 graden. Bij welke temperatuur het gebeurt, is bij iedereen anders.
  • emotie
    Bijvoorbeeld door boosheid, verdriet of stress. Waarom dat zo is, weten we niet precies.
  • heftig trillen
    Bijvoorbeeld door een drilboor of een lange fietstocht over een hobbelige weg.
  • snel en lang typen
  • roken
Meer kans

Wanneer heb je meer kans op het fenomeen van Raynaud?

De kans dat je het fenomeen van Raynaud krijgt, is groter als 1 of meer van deze dingen voor jou klopt:

  • Meer mensen in je familie hebben het fenomeen van Raynaud.
  • Je hebt migraine.
  • Je bent vrouw.
  • Je rookt.

Het fenomeen van Raynaud kan ook komen door een ziekte of behandeling. Je kunt het bijvoorbeeld krijgen in deze situaties:

  • De bloedvaten in je vingers of tenen zijn ontstoken.
  • Je slikt medicijnen die de bloeddruk verlagen (bètablokkers). Bijvoorbeeld het medicijn metoprolol.
  • Je slikt medicijnen tegen angst en depressie.
  • Je krijgt chemotherapie.
  • Je hebt ontstekingen in je bloedvaten of gewrichten. Bijvoorbeeld door de ziekte reumatoïde artritis.
  • Je hebt een ziekte waarbij je bloed te dik is. Bijvoorbeeld de ziekte polycythemie.
  • Je schildklier werkt te langzaam.

metoprolol

Metoprolol behoort tot de bètablokkers. Het verlaagt de bloeddruk, vertraagt de hartslag en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, pijnlijk en drukkend gevoel op de borst (angina pectoris), hartritmestoornissen, migraine, te snelle schildklierwerking, een hart dat minder goed pompt (hartfalen) en na een hartaanval (hartinfarct). Soms ook bij trillende handen.

Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.
Adviezen

Adviezen bij fenomeen van Raynaud

Je kunt zelf een aantal dingen doen tegen de klachten van het fenomeen van Raynaud:

  • Hou je lichaam warm.
    Draag extra laagjes kleding. En draag handschoenen om je handen warm te houden.
    Heb je veel klachten? Kijk dan of je verwarmde handschoenen of sokken kunt gebruiken. Sommige mensen met het fenomeen van Raynaud zeggen dat handschoenen of sokken met zilverdraad helpen. Je kunt proberen of dat bij jou ook zo is.
  • Beweeg genoeg.
    Probeer genoeg te bewegen. Door bewegen stroomt er meer bloed naar je vingers. En als je vaak beweegt, wordt je lichaam warmer.
  • Stop met roken.
    Door roken kun je vaker en langer klachten krijgen. Stop daarom met roken.
  • Zorg voor minder stress.
    Krijg je klachten bij stress, spanning of angst? Dan kun je kijken of je daar iets aan kunt doen.

Klachten kunnen soms ook erger worden door andere dingen, bijvoorbeeld door de medicijnen die je gebruikt of het werk dat je doet:

Adviezen bij klachten door medicijnen

Door sommige medicijnen kun je meer klachten krijgen. Je kunt met je arts bespreken of je medicijnen gebruikt waardoor je meer klachten kan krijgen.

Gebruik je een nieuw medicijn en merk je dat je meer klachten krijgt? Bespreek dit met je arts. Je kunt dan misschien een ander medicijn gebruiken.

Adviezen bij klachten door werk

Krijg je steeds klachten op je werk? Dan is het belangrijk om te kijken wanneer de klachten beginnen. Werk je bijvoorbeeld met een trillende machine? Dan kan het zijn dat je geen klachten krijgt als je elk kwartier even 2 minuten pauzeert.

Hou je toch erge klachten, bespreek dan met je werkgever of bedrijfsarts welke veranderingen op je werk nodig en mogelijk zijn.

Medicijnen

Medicijnen bij het fenomeen van Raynaud

Heb je veel last van het fenomeen van Raynaud? Dan kun je misschien het medicijn nifedipine gaan gebruiken. Dit is een medicijn tegen hoge bloeddruk.
Bespreek met de huisarts of je dit medicijn kunt proberen.

Je kunt het op 2 manieren nemen:

  • Je slikt elke dag 1 pil.
    Het medicijn helpt de hele dag.
  • Je slikt af en toe een pil, als je denkt dat je klachten gaat krijgen. Bijvoorbeeld op een koude dag. Het medicijn helpt dan een paar uur.

Je spreekt af met je huisarts hoe je het medicijn neemt. Je kunt het eerst uitproberen. Je gebruikt het dan 1 of 2 weken lang.

Bijwerkingen

Bedenk goed of je het medicijn wilt proberen. Het kan helpen, maar het kan ook bijwerkingen geven zoals: hoofdpijn, duizeligheid, een licht gevoel in je hoofd, dikke enkels, blozen, niet goed kunnen poepen en hartkloppingen.

Wanneer niet gebruiken?

Soms kun je beter geen nifedipine gebruiken. Bijvoorbeeld in deze situaties:

  • Je hebt hartklachten.
  • Je hebt last van verstopping: je kunt niet goed poepen.
  • Je bent zwanger of wilt binnenkort zwanger worden.

nifedipine

Nifedipine behoort tot de calciumblokkers. Het verwijdt de bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, angina pectoris (hartkramp), en de ziekte van Raynaud. Soms schrijven ze het voor bij hoogteziekte, als weeënremmer bij dreigende vroeggeboorte, bij hik en bij pulmonale arteriële hypertensie.

Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.
Hoe gaat het verder

Hoe gaat het verder met het fenomeen van Raynaud?

Als je de adviezen goed volgt, kunnen de klachten minder worden.

Start je met nifedipine? Dan kom je meestal na 2 weken terug bij de huisarts. Je bespreekt dan hoe het gaat. De huisarts kan je zo nodig meer of minder medicijn geven. Meestal kom je een paar keer terug bij de huisarts.

Komen de klachten bij jou door spanning, stress, angst of boosheid? En hebben de adviezen niet genoeg geholpen? Dan kun je met je huisarts bespreken of je naar de praktijkondersteuner of een psycholoog kunt gaan. Gesprekken met hen kunnen goed helpen.

Als je ouder wordt, worden de klachten meestal minder. Je krijgt minder aanvallen en ook minder heftige aanvallen. Bij 1 van de 3 mensen met Raynaud verdwijnen de klachten helemaal.

nifedipine

Nifedipine behoort tot de calciumblokkers. Het verwijdt de bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, angina pectoris (hartkramp), en de ziekte van Raynaud. Soms schrijven ze het voor bij hoogteziekte, als weeënremmer bij dreigende vroeggeboorte, bij hik en bij pulmonale arteriële hypertensie.

Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.
Wanneer bellen

Wanneer de huisarts bellen bij het fenomeen van Raynaud?

Bel je huisarts als je het fenomeen van Raynaud hebt en 1 of meer van deze dingen voor jou kloppen:

  • Je hebt steeds heel veel pijn.
  • Je krijgt zomaar wondjes of ontstekingen aan je vingers of tenen.
  • De aanvallen duren steeds heel lang. Bijvoorbeeld langer dan 3 uur.
  • Je vingers blijven dagenlang tintelen.
  • Je hebt geen kracht meer in je handen en je laat steeds dingen vallen.
  • Je slikt nifedipine en de klachten blijven steeds komen.
  • Je wilt advies of hulp bij het stoppen met roken.

nifedipine

Nifedipine behoort tot de calciumblokkers. Het verwijdt de bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, angina pectoris (hartkramp), en de ziekte van Raynaud. Soms schrijven ze het voor bij hoogteziekte, als weeënremmer bij dreigende vroeggeboorte, bij hik en bij pulmonale arteriële hypertensie.

Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.
Meer informatie
Deze tekst is aangepast op
NHG

Vond je deze informatie nuttig?

Vond je deze informatie nuttig?
Heb je een tip hoe wij Thuisarts.nl kunnen verbeteren?