Ik heb het fenomeen van Raynaud

In het kort

In het kort

  • U krijgt aanvallen van koude, gevoelloze en soms pijnlijke vingers of tenen.
  • Eerst zijn de vingers of tenen wit en gevoelloos, dan blauwpaars en later rood.
  • Ze gaan dan tintelen, prikken en gloeien. Ze kunnen soms zelfs opzwellen.
  • De aanvallen ontstaan door tijdelijk slechte doorbloeding.
  • De oorzaak is meestal kou, soms heftige emotie.
  • Zorg dat uw hele lichaam warm is en blijft. Dat kan aanvallen helpen voorkomen. 
  • De klachten komen ook door roken. Stop dus met roken.
Beschrijving

Wat is het fenomeen van Raynaud?

Bij het fenomeen van Raynaud heeft u aanvallen van een paar minuten waarbij uw vingers en tenen koud worden en verkleuren (eerst wit, dan paars en rood). Ze kunnen pijnlijk zijn of tintelen. Het gebeurt meestal aan beide handen en/of voeten tegelijk.

  • We schatten dat van de 100 mensen er ongeveer 5 het fenomeen van Raynaud krijgen.
  • Het begint meestal bij mensen tussen de 12 en 30 jaar oud.
  • De kans dat u het fenomeen van Raynaud krijgt is groter:
    • als het in uw familie voorkomt,
    • wanneer u last heeft van migraine,
    • als u vrouw bent,
    • wanneer u rookt.
Verschijnselen

Wat merk ik van het fenomeen van Raynaud?

  • Het fenomeen van Raynaud begint bij koud weer of in een gekoelde ruimte. Soms ook bij heftige emoties, zoals stress of angst.
  • U krijgt opeens witte vingers en/of tenen. Er is een duidelijke grens tussen het witte deel van uw vingers of tenen en de gewone huidskleur van de rest van uw hand of voet.
  • U krijgt het meestal aan beide handen/voeten tegelijk. Meestal niet alle vingers of tenen tegelijk. 
  • In de vingers of tenen die wit zijn verdwijnt het gevoel even: 'dode vingers'.
  • Na een paar minuten gaan de bloedvaten in uw vingers en tenen weer langzaam open staan. De witte vingers of tenen worden geleidelijk blauwpaars en daarna rood. Het gevoel komt ook terug. Uw vingers of tenen doen dan pijn, gaan tintelen, prikken en daarna gloeien. Soms kunnen uw vingers of tenen dik worden.

Een aanval is meestal binnen 5 minuten over. Sommige mensen hebben 1 of 2 aanvallen per jaar. Anderen een paar aanvallen in de week. Het komt het meest voor in de winter.

De klachten zijn vervelend, maar kunnen geen kwaad.

Oorzaken

Waardoor komt het fenomeen van Raynaud?

Het fenomeen van Raynaud komt doordat bloedvaten in vingers en/of tenen plotseling samentrekken. Er stroomt dan tijdelijk minder bloed door vingers of tenen.

  • Het kan gebeuren door kou. Dat hoeft niet per se vrieskou te zijn. Het kan bijvoorbeeld ook al bij 10 of 12 graden Celsius. Bij welke temperatuur het gebeurt verschilt van persoon tot persoon.
  • Het kan komen door emotie (boosheid, verdriet, stress). Waarom dat zo is weten we niet precies.
  • Het kan ook beginnen doordat uw handen heftig trillen (drilboor, lange fietstocht over hobbelige weg).
  • Soms komt het zelfs wanneer u snel, lang en met stevige aanslag typt. 

Het fenomeen van Raynaud kan ook komen door een ziekte. We noemen het dan secundair fenomeen van Raynaud. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat de bloedvaten in uw vingers of tenen zijn ontstoken, door bloeddrukmedicijnen (bètablokkers), door medicijnen tegen angst en depressie (SSRI's), door chemotherapie, door ziektes waarbij uw bloed te dik is (polycythemie) of door een te langzame werking van uw schildklier (hypothyreoïdie).

Adviezen

Adviezen bij fenomeen van Raynaud

  • Houd uw handen, voeten en de rest van uw lichaam goed warm. Afkoeling of koude kan een aanval uitlokken.
    Ook als het buiten niet zo koud is, helpt het om uw lichaam warm te houden. Dat betekent bijvoorbeeld dat u in de lente langer dan andere mensen warme kleding, handschoenen en warme sokken draagt, ook al wordt het weer wat beter. 
  • Heeft u veel last van aanvallen van Raynaud? Kijk dan of u verwarmbare of voorverwarmde handschoenen kunt gebruiken.
    Sommige mensen met Raynaud zeggen dat handschoenen of sokken met zilverdraad helpen. Of ze voor u helpen is niet zeker. U kunt het zelf uitproberen. 
  • Stop in ieder geval met roken.
  • Probeer erachter te komen wat bij u de aanvallen uitlokt. Dan kunt u proberen die situaties te vermijden. Soms is het lastig omdat u bijvoorbeeld nou eenmaal naar buiten moet. Krijgt u klachten bij stress, spanning of angst? Dan kunt u kijken of u daar iets aan kunt doen.
  • Er zijn veel medicijnen die u beter niet kunt gebruiken als u het fenomeen van Raynaud heeft. Een voorbeeld is de betablokker. Dit middel tegen hoge bloeddruk kan ook bij mensen zonder Raynaud al koude handen geven.
    Krijgt u (nieuwe) medicijnen? Vertel dan altijd dat u het fenomeen van Raynaud heeft. Vraag of uw huisarts wil uitzoeken of uw klachten er erger van kunnen worden.
  • Komen uw klachten door werk? Dan is het belangrijk om te kijken wanneer de klachten beginnen. Werkt u bijvoorbeeld met een trillende machine, dan kan het zijn dat u geen klachten krijgt als u elk kwartier even 2 minuten pauzeert. Krijgt u steeds direct klachten, laat dan duidelijk zien aan uw werkgever of bedrijfsarts wat er gebeurt als u met zo'n machine werkt. Bespreek welke veranderingen op uw werk nodig en mogelijk zijn.
Medicijnen

Medicijnen bij het fenomeen van Raynaud

Heeft u bijna elke dag klachten met minstens 2 aanvallen met witte vingers/tenen per dag? Dan kunt u met uw huisarts bespreken of medicijnen bij u kunnen helpen.

Nifedipine is een medicijn tegen hoge bloeddruk. Bij sommige mensen met het fenomeen van Raynaud lijkt het de klachten te verminderen. Nifedipine heeft bijwerkingen als: hoofdpijn, duizeligheid of licht in uw hoofd (door lage bloeddruk), dikke enkels, blozen, verstopping en hartkloppingen.

U kunt nifedipine elke dag gebruiken maar u kunt er ook voor kiezen om het alleen te gebruiken op een dag waarvan u weet dat u de kou in moet.

Heeft u veel last van het fenomeen van Raynaud dan kunt u een proefbehandeling met nifedipine beginnen, waarbij u 1 of 2 weken elke dag een tablet neemt.

Gebruik liever geen nifedipine wanneer u hartklachten heeft, last van verstopping of wanneer u zwanger bent of binnenkort zwanger wilt worden.

nifedipine

Nifedipine behoort tot de calciumblokkers. Het verwijdt de bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, angina pectoris (hartkramp), en de ziekte van Raynaud. Soms schrijven ze het soms voor bij hoogteziekte, als weeënremmer bij dreigende vroeggeboorte en bij hik.

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder met het fenomeen van Raynaud?

Heeft u inderdaad het fenomeen van Raynaud dan is het goed om de adviezen zorgvuldig op te volgen. Besluit u om nifedipine uit te proberen wees dan kritisch. Bedenk of u het dagelijks wilt gebruiken of alleen op dagen waarvan u weet dat u de kou in moet. Weeg de werking af tegen de eventuele bijwerkingen.

Komt een aanval van Raynaud bij u waarschijnlijk door spanning, stress, angst of boosheid? Dan kunt u misschien met uw huisarts bespreken of u naar een psycholoog of naar een praktijkondersteuner GGZ kunt gaan. Een aantal gesprekken met hen kunnen enorm helpen.

Als u ouder wordt worden de klachten meestal minder. U krijgt minder aanvallen en ook minder heftige aanvallen. Bij 1 op de 3 mensen met Raynaud verdwijnen de klachten met de tijd helemaal. 

nifedipine

Nifedipine behoort tot de calciumblokkers. Het verwijdt de bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, angina pectoris (hartkramp), en de ziekte van Raynaud. Soms schrijven ze het soms voor bij hoogteziekte, als weeënremmer bij dreigende vroeggeboorte en bij hik.

Bron: Apotheek.nl
Wanneer contact?

Wanneer bel ik mijn huisarts?

Bel uw huisarts:

  • wanneer u witte, blauwpaarse, rode en/of dikke vingers krijgt en het duurt langer dan 10 minuten.
  • wanneer u spontaan wondjes of ontstekingen aan uw vingers of tenen krijgt.
  • wanneer u witte-blauwepaarse-rode vingers of tenen krijgt nadat u bent gestart met een medicijn.
  • wanneer u nifedipine slikt en de Raynaudklachten blijven steeds komen.
  • wanneer de kracht uit een of beide handen verdwijnt en/of u laat dingen steeds uit uw handen vallen.
  • wanneer uw vingers dagenlang blijven tintelen.

nifedipine

Nifedipine behoort tot de calciumblokkers. Het verwijdt de bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij hoge bloeddruk, angina pectoris (hartkramp), en de ziekte van Raynaud. Soms schrijven ze het soms voor bij hoogteziekte, als weeënremmer bij dreigende vroeggeboorte en bij hik.

Bron: Apotheek.nl
Meer informatie

Meer informatie over Raynaud

Voor meer informatie over het fenomeen van Raynaud kunt u kijken op de website van het Reumafonds.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.