Ik merk een verandering in mijn borsten

Synoniemen
Borst, knobbeltje

In het kort

  • Veranderingen in de borsten zijn bijvoorbeeld een zwelling, pijn, een knobbeltje, afwijkingen van de huid of tepel.
  • Bent u 50 of jonger? Dan kunt u bij een verandering eerst afwachten of de verandering verdwijnt na de menstruatie.
  • Bent u ouder dan 50 jaar? Maak direct een afspraak bij uw huisarts. 
  • De huisarts onderzoekt u en stuurt u zo nodig door naar het ziekenhuis. 

Wat is een verandering in de borst(en)?

Het kan voorkomen dat uw borst er anders uitziet of anders aanvoelt dan u gewend bent. Veel vrouwen maken zich dan zorgen. Ook bij mannen kan een verandering in de borst ontstaan, maar dit komt veel minder vaak voor. Hier leest u welke veranderingen kunnen optreden en wat daarvan de oorzaken kunnen zijn.

De meeste veranderingen zijn onschuldig en kunnen geen kwaad. Soms kunnen ze komen door borstkanker.

U kunt de volgende veranderingen in de borst(en) zien of voelen:

  • een zwelling
  • pijn
  • een knobbeltje
  • deukjes of kuiltjes in de huid
  • een wondje dat slecht geneest
  • roodheid, schilfering of intrekking van een tepel
  • vocht of bloed uit een tepel
  • een verdikte klier in uw oksel
  • een verdikte klier bij uw sleutelbeen.

Wat kan er veranderen aan mijn borsten?

Zwelling

Uw borsten kunnen opzwellen als de hoeveelheid vrouwelijk hormoon in uw bloed verandert. Bijvoorbeeld tijdens de menstruatie, bij zwangerschap of door medicijnen die vrouwelijke hormonen bevatten, zoals de anticonceptiepil.
Een zwelling in de borst die pijn doet en gloeit, wijst op een ontsteking (mastitis).

Bij vrouwen ouder dan 50 jaar is een zwelling in de borst altijd een reden voor verder onderzoek.

Bij jongens kunnen in het begin van de puberteit soms de klierschijven achter de tepels gaan zwellen. Soms gebeurt dit eerst aan één kant. Dit kan geen kwaad.

Pijn

Opgezwollen borsten kunnen pijnlijk zijn, bijvoorbeeld door hormonale veranderingen vóór de menstruatie. Zwelling en gevoeligheid van de borsten die meestal vóór de menstruatie optreedt en na de menstruatie afneemt, noemen we mastopathie.

Een gevoelige zwelling kan ook door een ontsteking (mastitis) worden veroorzaakt. Uw borst is dan gezwollen, gloeit en kan er rood uitzien. 

Pijn die na de menstruatie blijft, wijst heel soms op een kwaadaardige afwijking. Maar als pijn het eerste en enige verschijnsel is, dan is er zelden sprake van kanker.

Vocht uit de tepel

Bent u nog niet in de overgang? Dan hoeft u niet ongerust te zijn over helder of wit vocht uit uw tepel. Dit vocht kan ontstaan door hormonale veranderingen. Bijvoorbeeld tijdens de menstruatie of tijdens de zwangerschap. Ook bij massage van de borst kan er vocht uit de tepel komen.
Bent u in de overgang en komt er helder of wit vocht uit uw tepel? Laat dan uw huisarts ernaar kijken. 

Bloed, bruin vocht of pus uit de tepel komt meestal door een ontsteking. Bij een ontsteking gloeit de borsthuid meestal op de plek waar de ontsteking zit.
Er is een kans dat bloed of bruin vocht uit de tepel door borstkanker komt. Laat uw huisarts er daarom altijd naar kijken, ook als u nog niet in de overgang bent. 

Knobbeltje

U zult altijd wel wat onregelmatigheden voelen in uw borsten. Dat zijn de vele melkkliertjes waar bindweefsel omheen zit.

Een knobbeltje voelt anders aan dan de onregelmatigheden die u normaal voelt. Het gaat dan om een stuggere of hardere verdikking dan in de rest van uw borst. De verdikking is rond of onregelmatig, als een schijfje of strengetje. Meestal doet een knobbel geen pijn.

Een knobbel die aanvoelt als een knikker kan een goedaardige cyste zijn. Een cyste is een holte met vocht. Dit komt vooral voor bij jongere vrouwen. Waardoor een cyste ontstaat, is niet bekend.

Soms wordt een knobbel door kanker veroorzaakt. Bij jongere vrouwen is die kans kleiner dan bij vrouwen boven de 50 jaar.

Verandering van de huid of tepel

Deukjes of kuiltjes in de huid kunnen ook wijzen op een verandering in uw borst. Een ingetrokken tepel kan door kanker worden veroorzaakt. Schilfering of eczeem van de tepel of tepelhof kan soms door kanker ontstaan. Ook een wondje dat niet goed geneest is soms kwaadaardig.

Zwelling in de oksel

Bij een ontsteking, maar ook bij borstkanker, kunnen de klieren in uw oksel opzwellen.

Zelfonderzoek van uw borsten

In het algemeen is het goed om vertrouwd te zijn met uw eigen lichaam. Zo herkent u veranderingen gemakkelijker. U weet dan hoe uw borsten er uitzien en hoe ze aanvoelen. U kunt ook merken dat uw borsten tijdens de menstruatie anders aanvoelen dan 2 weken erna.

Dit zijn de adviezen voor zelfonderzoek:

Voor vrouwen bij wie geen borstkanker in de familie voorkomt:
Zij hoeven hun borsten niet maandelijks te controleren. Wetenschappelijk onderzoek bij grote groepen vrouwen heeft aangetoond dat maandelijks zelfonderzoek de kans op overleving van borstkanker niet groter maakt.

Voor vrouwen bij wie borstkanker in de familie voorkomt:
Het is niet zeker of zelfonderzoek van de borsten de kans op ziekte of overlijden door borstkanker verkleint. Bij een sterke erfelijke aanleg voor borstkanker zal uw arts u soms adviseren om uw borsten zelf te controleren.

Voor vrouwen die borstkanker hebben gehad:
Het is dan aan te bevelen om wel zelf de borsten en oksels te controleren. Een deel van de teruggekeerde borstkankers wordt door de vrouwen zelf gevonden.

Wilt u zelfonderzoek van uw borsten doen?

  • Doe dat dan bij voorkeur na de menstruatie. Het klierweefsel is dan het best te onderzoeken, want het is dan minder gevoelig en minder knobbelig. 
    Als u niet meer menstrueert (na de overgang), maakt het niet uit op welk moment u uw borsten onderzoekt.
  • Zelfonderzoek kunt u staand of liggend doen, onder de douche of voor de spiegel.

Heeft u klachten of merkt u veranderingen aan uw borst die na de menstruatie niet verdwijnen? Neem dan contact op met uw huisarts.

Wat doe ik wanneer er iets aan mijn borsten is veranderd?

  • Bent u 50 of jonger en verandert er iets in uw borst(en)? Dan kunt u eerst afwachten wat er na de volgende menstruatie gebeurt. Verdwijnen de veranderingen niet na de menstruatie, ga dan naar uw huisarts. Zeg duidelijk wat u heeft gezien of gevoeld en waar u zich zorgen over maakt.
  • Bent u ouder dan 50? Maak bij een verandering direct een afspraak bij uw huisarts. Wacht niet af.  
  • Uw huisarts bekijkt en bevoelt uw borsten, en voelt of de lymfklieren in uw oksel en bij uw sleutelbenen verdikt zijn. Samen bespreekt u of verder onderzoek nodig is. Bijvoorbeeld een echo of een borstfoto (mammogram). Het kan zijn dat u voor verder onderzoek naar de mammapoli (borstpoli) van een ziekenhuis moet gaan.

Wanneer neem ik contact op met mijn huisarts?

Maak een afspraak bij uw huisarts:

  • Bij tekenen van een ontsteking, zoals roodheid, een warme huid en een gezwollen borst of tepel.
  • Bij gevoeligheid of pijn in een borst. Als u jonger dan 50 bent, kunt u eerst 3 maanden afwachten of de pijn verdwijnt.
  • Bij een knobbeltje in de borst.
  • Bij een of meer deukjes in de huid van de borst.
  • Bij bloederig of bruin vocht uit een tepel.
  • Bij een vrouw na de overgang: bij elk vocht uit de tepel, ook als dit vocht helder of melkachtig is. 
  • Bij intrekking van de tepel.
  • Bij eczeem op of rond de tepel.
  • Als u de lymfeklieren in de oksel of bij de sleutelbenen kunt voelen.

Afhankelijk van de klacht bespreekt u met uw huisarts of verder onderzoek (bijvoorbeeld een echo of een borstfoto) nodig is. Bij vrouwen onder de 30 jaar is het klierweefsel van de borst beter met een echo te bekijken dan met een borstfoto (mammogram).

Als iemand in uw familie borstkanker heeft, meld dat dan altijd bij uw huisarts. Uw huisarts kan inschatten of uw risico om zelf borstkanker te krijgen hoger is dan gemiddeld.

Meer informatie over borstkanker opsporen

Kijk voor meer informatie op de website van het RIVM over het bevolkingsonderzoek borstkanker, met onder meer Feiten en fabels over dit onderzoek. Die kunnen u helpen kiezen om wel of niet mee te doen aan het onderzoek. 

De informatie over borstzelfonderzoek en borstkanker is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Diagnostiek van mammacarcinoom.

Deze tekst is voor het laatst herzien op 29 nov 2016