Ik heb Q-koorts

In het kort

In het kort

  • Q-koorts lijkt op griep (koorts, hoofdpijn, hoest, spierpijn).
  • De ziekte wordt overgedragen door dieren, voornamelijk geiten.
  • De meeste mensen herstellen binnen een tot twee weken van Q-koorts.
  • Ruim de helft van de mensen die met de Q-koortsbacterie besmet zijn, wordt niet ziek en krijgt geen klachten.
  • Indien nodig wordt u behandeld met antibiotica.
  • Ongeveer een kwart van de mensen heeft na een jaar nog last van vermoeidheid, spierklachten, gewrichtsklachten en concentratieproblemen.
  • Een klein aantal mensen krijgt hart- of vaatproblemen van de Q-koorts.
  • Bel de huisarts bij benauwdheid, sufheid, als u geen drinken binnen houdt of als de koorts na twee dagen antibiotica nog niet gedaald is.
Video's

Video's

Beschrijving

Wat is Q-koorts?

Q-koorts is een ziekte die door dieren op mensen kan worden overdragen. Q-koorts kan niet van mens op mens worden overgedragen. De oorzaak van de ziekte was lang onbekend. Daarom kreeg het de naam ‘Query fever’ (vraagteken koorts).
Dat werd later Q-koorts.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen bij Q-koorts?

Ruim de helft van de mensen die met de Q-koortsbacterie besmet zijn, wordt niet ziek en krijgt geen klachten.
De mensen die wel ziek worden krijgen meestal griepverschijnselen:

  • enkele dagen aanhoudende koorts;
  • hoofdpijn en/of een droge hoest;
  • gloeien van de koorts en het dan ineens heel koud hebben (koude rillingen);
  • ’s nachts veel zweten;
  • pijnlijke spieren en gewrichten;
  • een heel ziek gevoel.

Soms verloopt de ziekte ernstiger. Het hoesten wordt erger, met benauwdheid en pijn op de borst. Dan is er mogelijk een longontsteking. Soms is er buikpijn, met misselijkheid, braken en diarree. Dan kan de lever ontstoken zijn.

Ongeveer een kwart van de mensen heeft na een jaar nog last van vermoeidheid, spierklachten, gewrichtsklachten en concentratieproblemen. We noemen dat het Q-koortsvermoeidheidssyndroom.

Een heel klein deel van de besmette mensen kan op den duur ontstekingen krijgen aan hart en bloedvaten. Het zijn vooral de mensen met al bestaande afwijkingen aan hartkleppen en grote bloedvaten. Ze vallen langzaam af, hebben last van vermoeidheid, zijn benauwd, hebben ‘s avonds wat koorts en gaan geleidelijk achteruit.

Oorzaken

Hoe ontstaat Q-koorts?

  • Q-koorts wordt veroorzaakt door een bacterie. De bacterie heet Coxiella Burnetii.
  • Mensen krijgen de bacterie van een dier dat er mee besmet is. In Nederland zijn het vooral de geiten, soms ook schapen, die de Q-koortsbacterie verspreiden. Vooral wanneer een besmette geit lammetjes krijgt, komen na de bevalling veel Q-koortsbacteriën in de lucht. De lammertijd duurt van februari tot eind mei.
  • De Q-koortsbacterie zit vooral in het vruchtwater en in de moederkoek van het dier, maar kan ook in de mest, de urine en de melk zitten.
  • De Q-koortsbacterie kan in de buitenlucht lang overleven en wordt in de omgeving van boerderijen door de wind verspreid. Als u de lucht met Q-koortsbacteriën inademt, kunt u na 2 tot 6 weken Q-koorts krijgen.
Risicogroepen

Wie heeft er meer kans om ziek te worden door de Q-koorts?

Sommige mensen hebben een grotere kans om bij besmetting door de Q-koortsbacterie ziek te worden. 

  • Mensen met verminderde afweer door een ernstige ziekte zoals aids of kanker.
  • Mensen met verminderde afweer zoals bij chemotherapie of bij gebruik van medicijnen die de afweer onderdrukken.
  • Mensen met een hartafwijking (klepgebrek) of die aan hun hart zijn geopereerd.

Zwangere vrouwen hebben een verhoogde kans op ziek worden en ook een iets verhoogd risico op een vroeggeboorte of een miskraam. Een zwangere vrouw die besmet is, kan haar ongeboren kind niet besmetten. Alleen bij hoge uitzondering kan de Q-koortsbacterie tijdens de bevalling of tijdens borstvoeding overgaan van moeder op kind.

    Q-koorts voorkomen

    Wat kunt u zelf doen om Q-koorts te voorkomen?

    Er zijn een paar tips om de kans op besmetting wat kleiner te maken.

    • Probeer besmette gebieden te vermijden, als u er niet echt hoeft te zijn. Rond 1 tot 5 kilometer rond een besmette boerderij spreken we van risicogebieden.
    • Melk van geiten, schapen en koeien kunt u drinken als het gepasteuriseerd is. Ook alle kaas van gepasteuriseerde melk is veilig.
      Drink geen rauwe melk van de boer. Eet geen kaas van rauwe melk.
    • De bacterie zit niet in het vlees, dus dat kunt u wel eten. De kans dat de bacterie bij het slachten op het vlees terechtkomt, is klein.

    Woont u of komt u in een risicogebied, probeer dan met de volgende maatregelen verspreiding van de bacterie te voorkomen:

    • Draag zo mogelijk een overal, laarzen en handschoenen bij contact met dieren en laat die spullen bij de stal achter als u weggaat.
    • Houd er rekening mee dat mest, hooi en stro Q-koortsbacteriën kunnen bevatten. Doodgeboren lammetjes en moederkoeken van besmette dieren kunnen vol zitten met deze bacteriën.
    • Was uw handen met water en zeep na het aanraken van hooi, stro of dieren. Gebruik papieren wegwerphandoekjes.
    Adviezen

    Adviezen bij klachten van Q-koorts

    • Neem contact op met uw huisarts als u in een besmet gebied bent geweest en 2 tot 6 weken later klachten krijgt zoals koorts met hoofdpijn of hoesten.
    • Hebt u Q-koorts, doe het dan rustig aan en zorg dat u voldoende drinkt.
    • U kunt andere mensen niet besmetten en hoeft daarvoor niet thuis te blijven.
    Vaccinatie

    Is er een vaccinatie tegen Q-koorts?

    Er is in Nederland geen vaccin (prik) voor mensen om Q-koorts te voorkomen.

    Wel is er een vaccin voor geiten. Omdat alle geiten in Nederland worden ingeënt is de kans op besmetting met Q-koorts gelukkig erg klein geworden.

    Medicijnen

    Medicijnen bij Q-koorts

    • Als u Q-koorts heeft, krijgt u antibiotica. Het beste antibioticum tegen Q-koorts is doxycycline, eenmaal per dag 200 mg gedurende twee weken. Als u een verminderde afweer heeft krijgt u een kuur van 3 weken. Maak de kuur af, ook als u geen klachten meer heeft.
    • Als u zich erg naar voelt, kunt u paracetamol nemen, drie tot vier maal per dag 500 tot 1000mg.
    Hoe gaat het verder?

    Hoe gaat het verder bij Q-koorts?

    De meeste mensen herstellen binnen een tot twee weken van Q-koorts. Na de koortsperiode kunt u nog een tijd moe blijven. Als u eenmaal Q-koorts hebt gehad, kunt u het jarenlang niet meer krijgen.

    De mensen met het Q-koortsvermoeidheidssyndroom kunnen na een jaar nog last hebben van vermoeidheid, spierklachten, gewrichtsklachten en concentratieproblemen.

    Mensen die al landurig ziek of verzwakt zijn kunnen door een ontsteking met de Q-koortsbacterie aan hart (kleppen) en bloedvaten ernstig ziek worden.

    Wanneer contact?

    Wanneer contact opnemen bij Q-koorts?

    Bel uw huisarts of de huisartsenpost:

    • als u benauwd wordt;
    • als u suf wordt;
    • als u geen drinken binnen houdt;
    • als de koorts na twee dagen antibiotica nog niet gedaald is.
    Meer informatie

    Meer informatie over Q-koorts

    Stichting Q-support begeleidt en ondersteunt mensen met Q-koorts bij het omgaan met de gevolgen ervan.

    Meer informatie over Q-koorts vindt u bij het RIVM en bij de Rijksoverheid.

    Laatst herzien op

    Vond u deze informatie nuttig?

    Vond u deze informatie nuttig?
    Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
    Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.