Ik wil stoppen met slaapmiddelen

In het kort

In het kort

  • Een goede voorbereiding maakt stoppen met slaapmiddelen makkelijker.
  • Uw huisarts helpt u graag bij het stoppen.
  • Als u stopt, kunt u tijdelijk ontwenningsverschijnselen krijgen.
  • Met steun van uw omgeving komt u deze periode makkelijker door.
  • Volg de slaapadviezen en verbeter zo uw slaap.
  • Wanneer u enige tijd gestopt bent, voelt u zich beter.
Beschrijving

Waarom stoppen met slaapmiddelen?

Heel goed dat u wilt stoppen. Mensen die al enige tijd met slaapmiddelen gestopt zijn voelen zich prettiger dan toen ze ze nog gebruikten.

Slaapmiddelen hebben alleen bij kortdurend gebruik voordelen. Als u ze langer gebruikt, verdwijnen die voordelen en blijven de nadelen over. Daarom is het goed dat u stopt.

Stoppen gaat makkelijker als u zich goed voorbereidt en weet waar u mee te maken kunt krijgen.

Nadelen/risico's

Welke nadelen en bijwerkingen hebben slaapmiddelen?

Slaapmiddelen hebben veel nadelen:

  • Slaapmiddelen werken maar tijdelijk. De oorzaak van de slapeloosheid verdwijnt niet.
  • Aan slaapmiddelen raakt u snel gewend. Als u ze langer dan 2 weken gebruikt, helpen ze steeds minder. U heeft steeds meer slaapmiddelen nodig om te kunnen slapen.
  • Het wordt steeds moeilijker om te stoppen. Binnen enkele weken raakt u eraan verslaafd.

Slaapmiddelen hebben veel bijwerkingen:

De werkzame stof van slaapmiddelen blijft langer in uw bloed dan nodig is, bij sommige middelen zelfs 2 dagen. Die stof geeft allerlei bijwerkingen.

  • Een belangrijke bijwerking is sufheid overdag. U reageert minder snel en u kunt zich minder goed concentreren (vaak zonder dat u dat zelf merkt).
  • Daardoor heeft u meer kans op een ongeluk, bijvoorbeeld in het verkeer of bij het besturen van zware machines op uw werk.
  • Als u ouder bent, heeft u meer kans om 's nachts of overdag te vallen en bijvoorbeeld een heup te breken.

Andere bijwerkingen zijn:

  • hoofdpijn
  • somberheid
  • duizeligheid
  • onverschilligheid
  • prikkelbaarheid
  • geheugenverlies
  • vermoeidheid
  • minder zin in vrijen
  • meer kans op slaapapneu en snurken

Gebruikt u ook nog andere slaapmiddelen? Of neemt u ze samen met alcohol, drugs of kalmeringsmiddelen? Dan worden deze bijwerkingen erger.

Ontwenningsverschijnselen

Wat zijn ontwenningsverschijnselen bij stoppen met slaapmiddelen?

Wanneer u met slaapmiddelen stopt, kunt u tijdelijk ontwenningsverschijnselen krijgen:

  • In het begin gaat het slapen meestal extra moeilijk.
  • U kunt last hebben van hartkloppingen, onrust, angst en nachtmerries.
  • Sommige mensen worden prikkelbaar of somber.
  • Andere verschijnselen zijn: hoofdpijn, zweten, rillingen en duizelingen.

Door de ontwenningsverschijnselen krijgt u het idee dat u het slaapmiddel nodig heeft. Dit is niet zo. Het laat alleen zien dat u van het middel afhankelijk bent geworden.

Geef dus niet toe aan uw behoefte aan een slaappil. Als u nu doorzet, gaat het straks beter.

De ontwenningsverschijnselen verdwijnen binnen 2 tot 3 weken.

Stopadviezen

Adviezen bij stoppen met slaapmiddelen

De volgende adviezen helpen om te stoppen met slaapmiddelen. Ze helpen u om de periode met ontwenningsverschijnselen door te komen. Met ondersteuning van uw huisarts of praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) lukt dit vaak beter.

  • Maak afspraken met uw huisarts over het langzaam afbouwen van de slaapmiddelen (afbouwschema).
  • Kies een gunstige stopperiode: er moeten niet net allerlei problemen of spannende zaken spelen.
  • Vertel uw naaste omgeving (thuis en werk) dat u gaat stoppen, zodat uw naasten begrip hebben als u tijdelijk wat prikkelbaar bent.
  • Bereid u voor op eventuele tegenslagen: vraag van tevoren aan familie, collega's en kennissen of ze u op moeilijke momenten willen steunen.
  • Bedenk vooraf wat u allemaal zou kunnen doen om te zorgen dat u het volhoudt om geen slaapmiddelen meer te gebruiken.
  • Neem geen andere middelen, zoals alcohol. Ook geen kalmeringsmiddelen (tenzij voorgeschreven om het afbouwen makkelijker te maken).
  • Volg de slaapadviezen: zo verbetert u uw slaapgewoontes langdurig en voorkomt u dat slaapproblemen terugkomen of verergeren.
  • Bedenk of u wilt meedoen aan een slaapcursus of zelfhulpgroep (georganiseerd door de thuiszorg).
Slaapadviezen

Wat kan ik zelf doen bij slaapproblemen?

Praten over zorgen

Als persoonlijke zorgen u wakker houden, kan het helpen hierover te praten. Soms zijn maatregelen nodig om bepaalde problemen thuis of op uw werk aan te pakken.

Slaapadviezen

Het is belangrijk om te kijken of bepaalde gewoontes de slapeloosheid in stand houden. Probeer die gewoontes te veranderen, zodat u beter kunt slapen.

De volgende adviezen kunnen helpen om beter te slapen:

Voorbereiden op de nachtrust

  • Sporten en bewegen overdag of vroeg in de avond helpt. Dan is bij het slapengaan niet alleen uw geest moe, maar ook uw lichaam.
  • Neem 2 tot 3 uur voor het slapen geen vast voedsel meer.
  • Gebruik 's avonds geen koffie of middelen met cafeïne, geen sterke thee, nicotine of drugs.
  • Drink geen alcohol om in te slapen.
  • Probeer een uur voor het slapengaan te ontspannen (korte wandeling, warm bad, ontspanningsoefeningen, laten masseren, vrijen). Vermijd te veel inspanning (lichamelijk en geestelijk).
  • Vermijd vanaf een uur voor het slapengaan licht van tv, computer, smartphones of tablet.

Slaapkamer

  • Zorg voor prettig zittende nachtkleding en een comfortabel bed en kussen.
  • Zorg voor een donkere slaapkamer met een prettig klimaat: een rustige ruimte, beter iets te koel dan te warm, goede ventilatie en niet te droge lucht.
  • Gebruik uw slaapkamer alleen voor slapen en seks (niet als werk-, studeer- of tv-kamer). Verwijder smartphones, computers en televisie uit uw slaapkamer. Zo komt u niet in de verleiding deze toch te gebruiken.
  • Gebruik oordopjes als u last heeft van geluiden om u heen (een snurkende partner of lawaai uit de omgeving).

Tijdstip

  • Probeer in een vast slaapritme te komen. Houd u aan vaste slaaptijden.
  • Sta steeds rond dezelfde tijd op.
  • Slaap overdag niet (geen dutjes doen).
  • Ga steeds rond dezelfde tijd naar bed. Blijf ’s avonds niet onnodig lang op.
  • Houd rekening met het aantal uren slaap dat u wilt slapen om goed te kunnen functioneren. Reken een kwartier inslaaptijd.
  • Lukt het slapen na een kwartier niet? Ga dan wat lezen of luister naar rustige muziek, liefst in een andere kamer. Sta de volgende dag toch weer op hetzelfde tijdstip op. In het begin bent u misschien moe, maar uiteindelijk komt u in een beter slaapritme.

Ontspanningsoefeningen

Om beter te kunnen ontspannen kunt u ademhalings- of ontspanningsoefeningen doen of luisteren naar rustige muziek. Ontspanningsoefeningen zijn vaak gebaseerd op yoga, meditatie en mindfulness. Er zijn ook andere manieren om spanning en stress te verminderen.

Bewegen

Een halfuur per dag bewegen is voor iedereen gezond en helpt om te ontspannen.
Als u het wilt en kunt, probeer dan of u door extra te bewegen ook beter kunt ontspannen en slapen. Ga bijvoorbeeld 4 keer per week 40-60 minuten wandelen of fietsen. Vooral overdag of in het begin van de avond.

Adviezen als het dag-en-nachtritme verstoord is

door vliegreizen (jetlag):

  • Houd bij kortdurende verblijven, als het kan, het oude slaapritme aan (dus de tijden van thuis).
  • Begin uitgeslapen aan de reis.
  • Eet lichte maaltijden tijdens de vlucht. Drink liever geen alcohol.
  • Zorg per 24-uursperiode voor tenminste 4 uur aaneengesloten slaap, aangevuld met dutjes.
  • Koffie (cafeïne) kan helpen om slaperige momenten te overwinnen. Bedenk wel dat u daarna misschien minder goed kunt slapen.

door ploegendiensten:

  • Probeer het dienstrooster bij voorkeur met de klok mee op te stellen (van dagdienst, naar avonddienst, naar nachtdienst).
  • Probeer eens uit of u uw nachtdiensten anders kunt indelen. Kies, als dat kan, bijvoorbeeld voor een langere periode van nachtdiensten achter elkaar. Werkt dat niet, probeer dan eventueel een dienstenrooster met juist kortere periodes van nachtdiensten achter elkaar.
  • Doe een dutje voor de nachtdienst.

nicotine

Nicotine als medicijn is een ontwenningsmiddel.

Het is te gebruiken als hulpmiddel bij stoppen met roken.

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder bij stoppen met slaapmiddelen?

Ga na welke slaapadviezen in uw geval helpen. Het kost even tijd om nieuwe slaapgewoontes aan te leren, maar u zult merken dat u daardoor beter slaapt.

U merkt al gauw dat u zich overdag beter voelt, en fitter en alerter bent.

Als u gewend bent slaapmiddelen te gebruiken, kan het moeilijk zijn om te stoppen. Bespreek het met uw huisarts als u behoefte heeft aan ondersteuning bij stoppen met slaapmiddelen. Met ondersteuning lukt het vaak beter. Uw huisarts of praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) zal u hier graag bij helpen.

De huisarts kan overwegen het slaapmiddel eerst door een kalmeringsmiddel (diazepam ) te vervangen. Dat kan ervoor zorgen dat u minder last heeft van ontwenningsverschijnselen. Ook dit medicijn is versuffend en verslavend en moet u geleidelijk afbouwen. 

diazepam

Diazepam behoort tot de benzodiazepinen. Het werkt rustgevend, spierontspannend, vermindert angstgevoelens en beïnvloedt de overdracht van elektrische prikkels in de hersenen.

Artsen schrijven het voor bij angstgevoelens en gespannenheid, paniekstoornissen, slapeloosheid, alcoholontwenning, spierkrampen, epilepsie en onrust.

Bron: Apotheek.nl
Wanneer contact?

Wanneer contact opnemen bij het stoppen met slaapmiddelen?

Maak een afspraak bij uw huisarts als u behoefte heeft aan ondersteuning bij stoppen met slaapmiddelen. Uw huisarts zal u hier graag bij helpen.

Meer informatie

Meer informatie over slaapproblemen

Op snelbeterinjevel.nl kunt u trainingen doen: Beter slapen, Minder stress of Minder Piekeren. U krijgt oefeningen en kunt bijhouden of ze u helpen (via een eigen account). 

Meer informatie over slaapproblemen vindt u bij de Hersenstichting.

De informatie over slaapproblemen is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen en op de Generieke module Psychische klachten in de huisartsenpraktijk

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.