Ik laat een uitstrijkje maken voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

In het kort

In het kort

  • Alle vrouwen van 30 tot en met 60 jaar krijgen een uitnodiging voor het maken van een uitstrijkje bij de huisarts. 
  • Eerst wordt uw uitstrijkje alleen getest op het HPV.
  • HPV kan de cellen in de baarmoederhals veranderen en kanker veroorzaken.
  • Heeft u geen HPV? Dan heeft u vrijwel geen kans op baarmoederhalskanker.
  • Heeft u HPV? Dan wordt hetzelfde uitstrijkje ook onderzocht op afwijkende cellen.
  • Heeft u HPV en zijn er ook afwijkende cellen? Dan gaat u naar de gynaecoloog.
  • Heeft u klachten, zoals bloedverlies als u niet ongesteld bent? Maak een afspraak met uw huisarts. 
Wat is het

Waarom meedoen aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker?

Als u meedoet aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker worden afwijkingen in een vroeg stadium ontdekt en zo nodig behandeld.
De behandeling voorkomt dat een afwijking zich ontwikkelt tot baarmoederhalskanker.

Wat gebeurt er bij het bevolkingsonderzoek?

  • Eerst wordt uw uitstrijkje getest op HPV (humaan papilloma virus). Een langdurige besmetting met HPV geeft een kleine kans op baarmoederhalskanker.
  • Heeft u HPV? Dan wordt er daarna ook gekeken of er in uw uitstrijkje afwijkende cellen zitten.
  • Heeft u geen HPV? Dan heeft u vrijwel geen kans op baarmoederhalskanker. Uw uitstrijkje wordt dan niet onderzocht op afwijkende cellen. Dat is dan niet nodig.

Ieder jaar krijgen er in Nederland ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker en overlijden er 200 vrouwen aan. Baarmoederhalskanker komt vooral voor bij vrouwen tussen de 30 en 60 jaar. Daarom krijgen deze vrouwen een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.

HPV

Wat is HPV?

HPV is de afkorting van humaan papilloma virus. Dit is het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken.

Er bestaan wel 100 typen humaan papilloma virussen. Van die 100 typen kunnen er ongeveer 12 baarmoederhalskanker geven. Uw uitstrijkje wordt getest op deze 12 typen.

HPV komt veel voor. Bijna iedereen heeft wel een keer HPV.

  • Het virus wordt doorgegeven bij seksueel contact. HPV is erg besmettelijk, waardoor zelfs condooms niet altijd helpen.
  • Het is moeilijk om te weten hoe u ooit besmet raakte met het virus. Dat kan wel meer dan 10 jaar geleden zijn. U merkt het ook niet als u HPV heeft. Uw lichaam ruimt het virus meestal zelf op binnen 2 jaar na besmetting. 
  • Het HPV kan in de cellen van de baarmoederhals gaan zitten en deze cellen afwijkend maken. Afwijkende cellen zijn meestal geen kankercellen. Het lichaam ruimt licht of matig afwijkende cellen vaak zelf op. 
  • Soms ruimt het lichaam het virus of de afwijkende cellen niet op. Dan kan heel langzaam baarmoederhalskanker ontstaan, meestal pas ongeveer 15 jaar nadat een vrouw besmet raakte met HPV.

Van alle 100 vrouwen met HPV (1 van de 12 typen) krijgt uiteindelijk minder dan 1 vrouw baarmoederhalskanker.

Uitnodiging

Wanneer ontvangt u een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek?

Bent u tussen de 30 en 60 jaar? Dan ontvangt u elke 5 jaar automatisch een uitnodiging.

Bent u 40 jaar of ouder, en blijkt dat u geen HPV heeft? Dan is de kans dat u binnen 10 jaar baarmoederhalskanker krijgt uiterst klein. U ontvangt pas 10 jaar later weer een nieuwe uitnodiging.

Heeft u een uitnodiging gekregen? Maakt u dan zelf een afspraak voor het uitstrijkje bij uw huisartsenpraktijk. Zorg dat het uitstrijkje gebeurt op een dag dat u niet ongesteld bent.

Vindt u het erg moeilijk om een uitstrijkje te laten maken? Bijvoorbeeld omdat u vervelende seksuele ervaringen heeft, omdat u nog maagd bent, of omdat een uitstrijkje om wat voor reden dan ook moeilijk gaat? Dan kunt u de zelfafnameset aanvragen. Deze test doet u zelf thuis. Op deze manier doet u toch mee aan het bevolkingsonderzoek.

Het uitstrijkje

Hoe wordt een uitstrijkje gemaakt?

Meestal maakt de doktersassistente het uitstrijkje. Zij stelt u eerst een paar vragen. Daarna kleedt u zich van onderen uit. De assistente gebruikt bij het uitstrijkje een speciaal instrument, het speculum, ook wel de eendenbek. Zij doet de eendenbek voorzichtig in uw vagina. Daarna opent ze de eendenbek. Met het borsteltje haalt ze wat baarmoederslijm van de baarmoederhals af. Dit doet ze in een potje en stuurt ze op naar het laboratorium. De afspraak duurt in totaal ongeveer 10 minuten. 

In het laboratorium wordt uw uitstrijkje verder onderzocht. 

Binnen 4 weken krijgt u een brief thuis met de uitslag van het uitstrijkje. Uw huisartsenpraktijk krijgt de uitslag ook.

Ziet u tegen het onderzoek op? Bijvoorbeeld omdat u vervelende seksuele ervaringen heeft of omdat u maagd bent? Vertel dit dan als u het uitstrijkje laat maken. Uw huisarts of doktersassistent houdt hier rekening mee. 

Als u op onderstaand plaatje klikt, komt u op de site van het RIVM. Bij Doet u voor het eerst mee? kunt u zien hoe het uitstrijkje gaat.

Uitstrijkje maken


ORS

ORS is een oplossing van zouten en glucose (druivensuiker) in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken (overgeven).

Bron: Apotheek.nl
De uitslag

Wat betekent de uitslag van mijn uitstrijkje?

Binnen 4 weken krijgt u een brief thuis met de uitslag van uw uitstrijkje. De huisartsenpraktijk krijgt de uitslag ook.

Zijn er wat ernstigere afwijkingen gevonden? De praktijk belt u dan meestal eerst, al voordat u de brief krijgt. De huisarts legt u dan uit wat de uitslag betekent.

U kunt de volgende uitslagen krijgen:

Geen HPV

91 van de 100 vrouwen krijgen deze uitslag. 

U heeft geen HPV. Daarom heeft u geen verhoogd risico op baarmoederhalskanker. Verder onderzoek is niet nodig. Uw uitstrijkje hoeft niet onderzocht te worden op afwijkende cellen. Over 5 jaar krijgt u weer een uitnodiging voor een uitstrijkje. Bent u 40 of 50 jaar en heeft u geen HPV? Dan wordt u pas over 10 jaar weer uitgenodigd voor een nieuw uitstrijkje. Dit is veilig omdat het na een HPV-besmetting meestal minstens 15 jaar duurt voordat baarmoederhalskanker ontstaat.

Wel HPV en geen afwijkende cellen

5 van de 100 vrouwen krijgen deze uitslag. 

Er zijn geen afwijkende cellen gevonden. Dat betekent dat u geen baarmoederhalskanker en ook geen voorstadium van baarmoederhalskanker heeft. Die uitslag noemen we PAP 1.

Er is wel HPV gevonden. Meestal ruimt uw lichaam dit virus zelf op. Als dit niet gebeurt, dan kunnen de cellen in uw baarmoederhals veranderen. Daarom krijgt u na 6 maanden opnieuw een uitnodiging voor een controle-uitstrijkje bij de huisarts. Voor de zekerheid wordt er dan nog een keer gecontroleerd of de cellen er nog steeds normaal uitzien.

  • Bij de meeste vrouwen zien de cellen er nog normaal uit. Dan is verder onderzoek niet nodig en krijgt u over 5 jaar weer een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek. Ook vrouwen van 40 en 50 jaar worden in dit geval na 5 jaar weer uitgenodigd.
  • Soms worden er in het controle-uitstrijkje wel afwijkende cellen gevonden. Afwijkende cellen zijn meestal geen kankercellen. Vaak ruimt uw lichaam deze cellen ook nog zelf op. Voor de zekerheid is er nu wel verder onderzoek bij de gynaecoloog nodig.

Wel HPV en afwijkende cellen

2 op de 100 vrouwen krijgt deze uitslag.

Het gaat hier om uitslagen van PAP2 of hoger (tot PAP5).

Met zo'n uitslag verwijst de huisarts u altijd naar de gynaecoloog. De gynaecoloog bekijkt of de afwijking nog vanzelf kan herstellen of dat behandeling nodig is.

Cellen met afwijkingen zien er anders uit dan normaal, maar meestal zijn het nog geen kankercellen. Het lichaam kan licht of matig afwijkende cellen vaak nog zelf opruimen.

Soms gaat het om een voorstadium van baarmoederhalskanker. Dit is nog geen kanker en is meestal goed en eenvoudig te behandelen. Door de behandeling kan baarmoederhalskanker worden voorkomen. 

Nog minder vaak is er al baarmoederhalskanker. Door er vroeg bij te zijn, kan baarmoederhalskanker vaak beter worden behandeld. 

Niet goed te beoordelen

Dit is zo bij 2 op de 100 vrouwen. Het uitstrijkje is niet goed te beoordelen. Er zijn dan bijvoorbeeld geen baarmoederhalscellen te zien, er is een ontsteking of er zit te veel bloed in het uitstrijkje. Er is dan een nieuw uitstrijkje nodig. Maakt u hiervoor een afspraak met de huisarts ongeveer 6 weken na uw eerste uitstrijkje. 

ORS

ORS is een oplossing van zouten en glucose (druivensuiker) in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken (overgeven).

Bron: Apotheek.nl
Wanneer bellen

Bij welke klachten contact opnemen met uw huisarts?

Natuurlijk blijft het belangrijk dat u bij klachten onderzoek laat doen. Oók als u geen HPV heeft, ook als u HPV-prikken heeft gehad en ook als u kort geleden al een uitstrijkje liet maken.

Klachten zijn bijvoorbeeld:

Maak bij dit soort klachten een afspraak bij uw huisarts. Uw huisarts bekijkt dan of verder onderzoek nodig is. 

Kosten

Kosten van het uitstrijkje

De uitstrijkjes van het bevolkingsonderzoek zijn gratis. Ook de zelfafnameset is gratis.

Gaat u naar de gynaecoloog omdat u een afwijkend uitstrijkje heeft? Uw zorgverzekeraar vergoedt de zorg van de gynaecoloog. Wel betaalt u eerst uw eigen risico. 

Meer informatie

Meer informatie over het uitstrijkje

  • U kunt bellen met een regionale informatielijn. Het telefoonnummer staat op uw uitnodiging.
  • De site van het RIVM: het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Hier vindt u ook een filmpje, waarin u ziet hoe een uitstrijkje wordt gemaakt.
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.