Ik krijg een operatie. Hoe gaat de voorbereiding?

vrouw praat met arts over operatie

In het kort

  • Je krijgt informatie van het ziekenhuis over wat je zelf kunt doen om je voor te bereiden.
  • Voor de operatie krijg je veel vragen. Soms ook dezelfde vragen. Dit is om ervoor te zorgen dat de kans op fouten zo klein mogelijk is.
  • Soms heb je nog 1 of meer gesprekken. Bijvoorbeeld over de operatie, de verdoving en de risico's.
  • De operatie kan alleen doorgaan als jij toestemming geeft.

Hoe gaat de voorbereiding op een operatie?

Je hebt samen met je arts besloten dat je een operatie krijgt.

Om te zorgen dat de operatie zo veilig mogelijk is voor jou, is het nodig dat de artsen van tevoren dingen over je weten. Bijvoorbeeld hoe oud je bent, of je medicijnen gebruikt en of je nog andere ziektes hebt.

Je krijgt daarom 1 of meer vragenlijsten van het ziekenhuis. Je krijgt bijvoorbeeld vragen over deze dingen:

  • Welke ziektes heb je?
  • Welke medicijnen gebruik je?
  • Hoeveel weeg je?
  • Ben je ergens allergisch voor? Bijvoorbeeld voor sommige medicijnen?
  • Heb je wel eens problemen gehad met verdoving?
  • Heb je een implantaat in je lichaam?
  • Heb je na de operatie thuis hulp nodig?

Kun je geen vragenlijst invullen? Dan kun je ook langskomen in het ziekenhuis. Je mag ook iemand meenemen.

Soms meer gesprekken of onderzoeken

Met de antwoorden kijkt je arts bijvoorbeeld of het nodig is dat je voor de operatie gesprekken met artsen krijgt. En of die in het ziekenhuis of via de telefoon zijn. Bijvoorbeeld een gesprek met de arts die de verdoving regelt (anesthesioloog) en met een verpleegkundige. Of met een apothekers-assistent.
Het kan ook zijn dat je alleen digitale informatie krijgt om zelf te lezen.

Je kunt altijd zelf vragen om een gesprek met een arts of verpleegkundige. In het ziekenhuis of telefonisch.

Ook kijkt de arts met jouw antwoorden of je meer onderzoeken in het ziekenhuis nodig hebt. Bijvoorbeeld een onderzoek van je bloed, of van je hart, bloedvaten of longen. Of een slaaponderzoek om te weten of je slaap-apneu hebt. De arts bespreekt met je welke onderzoeken bij jou nodig zijn.

Medisch dossier

Alle afspraken en besluiten over jou en je operatie worden verzameld in je medisch dossier. Dit heet ook wel je patiëntendossier.
Elke keer als je een vragenlijst hebt ingevuld of een afspraak hebt gehad, komt dit in je medisch dossier.
De artsen en verpleegkundigen die bij jouw operatie zijn, kunnen zo allemaal dezelfde informatie over jou lezen.

In veel ziekenhuizen kun je zelf in je eigen medisch dossier kijken. Dit gaat via een veilige website of een app. Je moet je hiervoor aanmelden.

Wat kun je zelf doen voor de operatie?

Je krijgt informatie van het ziekenhuis over wat je zelf kunt doen voor de operatie. Meestal vind je deze adviezen ook terug in je medisch dossier. Bijvoorbeeld over deze dingen:

Gezond leven

Als je gezond leeft, maak je de kans groter dat je sneller herstelt na de operatie. Het is belangrijk dat je gezond eet en drinkt en genoeg beweegt.
Ben je veel te zwaar (obesitas)? Dan heb je een grotere kans op problemen tijdens en na de operatie. Bijvoorbeeld met ademhalen. Daarom is het belangrijk dat je voor de operatie gezond leeft om te proberen een gezonder gewicht te krijgen.

Rook je? Stop daar dan mee. Vraag hulp aan je huisarts of arts. Als je niet rookt, word je sneller beter na de operatie. Je wonden genezen sneller en je hebt een kleinere kans op ontstekingen. Ook adem je beter na de operatie en voel je je beter.

Medicijnen en hulpmiddelen

Je hoort van je arts of de apotheek of je mag doorgaan met de medicijnen die je al gebruikt. Of dat je misschien een tijdje voor de operatie moet stoppen. Ook hoor je of je je eigen medicijnen moet meenemen naar het ziekenhuis.

Gebruik je elke dag een hulpmiddel? Bijvoorbeeld een kruk of een rollator? Die kun je meestal meenemen.
Heb je slaap-apneu en gebruik je hiervoor thuis al een CPAP-apparaat? Overleg met je arts of je het apparaat meeneemt, zodat je het na de operatie kunt gebruiken.

Eten en drinken voor de operatie

Je krijgt uitleg over nuchter blijven voor de operatie. Nuchter blijven betekent dat je niet meer mag eten en drinken vanaf een bepaalde tijd. Je hoort voor de operatie vanaf wanneer dit niet meer mag. Het hangt af van het tijdstip waarop je de operatie krijgt.

Muziek luisteren voor, tijdens en na de operatie

Luisteren naar muziek op momenten voor, tijdens en na de operatie zorgt waarschijnlijk voor minder pijn na de operatie. En misschien ook voor minder angst. Het is onzeker of luisteren naar muziek zorgt voor minder stress en sneller herstellen van de operatie.
Je kunt bijvoorbeeld je eigen oortjes of koptelefoon meenemen naar het ziekenhuis om voor en na de operatie muziek te luisteren. Meestal kun je die ook tijdens de operatie blijven gebruiken.

Wil je muziek luisteren voor, tijdens en na je operatie? Bespreek met je arts hoe dit gaat.

Geef het door als er iets verandert bij jou

Verandert er iets in je gezondheid of je situatie voor de operatie? Gebruik je bijvoorbeeld nieuwe medicijnen of krijg je koorts? Of ben je ineens veel afgevallen? Het is belangrijk dat je arts dit weet voor de operatie.
Je krijgt informatie over wanneer en hoe je contact moet opnemen met het ziekenhuis als er iets verandert.

Een gesprek met de arts die de operatie doet

Voor de operatie heb je een gesprek met de arts die de operatie doet. Soms heb je dit gesprek al als je nog nadenkt over de operatie.

De arts bespreekt deze dingen met je:

  • Welke keuzes heb je bij de operatie? Bijvoorbeeld als er meer soorten operaties zijn.
  • Wat zijn de voordelen en nadelen van de verschillende keuzes?
  • Hoe gaat de operatie?
  • Wat zijn de risico's van de operatie?
  • Hoe lang denkt de arts dat het duurt voordat je weer beter bent na de operatie? En je weer de dingen kunt doen die je elke dag doet?
  • Wat kun je na de operatie wel en niet doen?
  • Geef je toestemming voor de operatie?

Wel of niet reanimeren

Soms heb je een iets grotere kans dat er problemen komen tijdens of na de operatie. Dit hangt bijvoorbeeld af van hoe gezond je bent en de soort operatie die je krijgt. De arts bespreekt dan ook wat je wilt als je hart tijdens de operatie stopt:

Misschien schrik je van deze vragen. Of misschien denk je dat de operatie heel gevaarlijk is. Je hoeft niet te schrikken. Het is belangrijk om hier alvast over na te denken. Zodat er geen dingen gebeuren die je niet wilt. En zodat duidelijk is wat je wel wilt.
Bespreek het met je arts als je je zorgen maakt over deze vragen.

Vragen stellen

Wees niet bang om vragen te stellen aan je arts. Bijvoorbeeld: door wie wordt je familie of contactpersoon gebeld na de operatie? Of hoe snel kun je weer de dingen doen die je elke dag doet? En wat mag je wel en niet doen na de operatie?
Lees welke vragen je nog meer kunt stellen bij samen beslissen met je arts.

Een gesprek met de arts die de verdoving regelt

Voor de operatie heb je een gesprek met iemand die veel weet over de verdoving die je krijgt. Verdoving wordt ook wel anesthesie genoemd.
Dit gesprek kan zijn met een arts die de verdoving regelt (anesthesioloog). Of met een verpleegkundige of andere medewerker die er veel van weet.

Tijdens de operatie let de arts die de verdoving regelt op je ademhaling en hartslag. En dat je geen pijn voelt tijdens de operatie. En dat je zo weinig mogelijk pijn hebt na de operatie. Om te zorgen dat de verdoving goed werkt bij jou, wil de arts veel van je weten. Veel informatie komt uit de vragenlijst die je hebt ingevuld. Maar niet alles kan met een vragenlijst. Daarom krijg je soms een gesprek.

De arts of medewerker bespreekt of je kunt kiezen welke soort verdoving je wilt bij de operatie. Als je bij jouw operatie niet kunt kiezen, hoor je van de arts welke verdoving je krijgt.
Er zijn verschillende soorten verdoving mogelijk. Bijvoorbeeld:

  • narcose
    Je wordt met medicijnen in slaap gebracht. Daardoor merk je niets van de operatie. Je krijgt de medicijnen door het slangetje in je bloedvat (infuus).
    Dit heet ook wel volledige verdoving.
  • ruggenprik
    Via een naald of een dun slangetje komt er een verdovende vloeistof in je rug. Daardoor doen alle zenuwen die naar het onderste deel van je lichaam gaan het tijdelijk niet. Zoals je buik, heupen en benen. Je voelt dan geen pijn in je onderlichaam.
    Je kunt wakker blijven bij een ruggenprik. Als je het eng vindt om alles te horen, kun je medicijnen krijgen die rustig of slaperig maken (een roesje). Of je kunt naar je eigen muziek luisteren.
  • verdoving van zenuwen
    Hiermee voel je geen pijn op de plek waar de zenuwen lopen. Dit heet ook wel een zenuwblokkade. Deze verdoving is minder zwaar dan een ruggenprik. Je bent wakker bij verdoving van je zenuwen.

Je kunt ook meer soorten verdoving tegelijk krijgen.

Ook bespreekt de arts of medewerker deze dingen met je:

  • Wat zijn de voordelen en nadelen van de keuzes die je hebt?
  • Wat zijn de risico's van de verdoving?
  • Tot wanneer mag je eten en drinken voor de operatie?
  • Moet je stoppen met je medicijnen, zoals bloedverdunners?
  • Wat kun je doen als je veel pijn hebt na de operatie?
    De arts bekijkt ook of jij misschien een grotere kans hebt op pijn na de operatie. Dit hangt af van de soort operatie en van jouw situatie. Als jij een grotere kans op pijn hebt, letten artsen hier extra op tijdens en na de operatie. En soms kun je heel sterke pijnstillers krijgen na de operatie.
  • Ga je na de operatie eerst nog naar een speciale afdeling in het ziekenhuis? Ga je bijvoorbeeld naar de intensive care (IC) als je extra zorg nodig hebt?

Wanneer kan de operatie doorgaan?

De operatie kan doorgaan als deze dingen allemaal kloppen:

  • De arts die de operatie doet en de arts die de verdoving regelt vinden het risico van de operatie niet te groot.
  • Het is voor jou duidelijk wat de risico's van de operatie zijn.
  • Je geeft toestemming voor de operatie en de verdoving of narcose.
  • Je medisch dossier is helemaal compleet. Een medewerker van de planning controleert dit. En of alle informatie die nodig is goed is opgeschreven.

Hoe gaat het verder als de operatie misschien niet kan doorgaan?

Twijfelt 1 van de artsen of de operatie voor jou te gevaarlijk is? En dat het risico misschien te groot is voor jou? Dan bespreken ze samen jouw situatie. Na dit overleg hoor je of de operatie kan doorgaan bij jou.

Kan de operatie niet doorgaan? Samen met je arts kijk je welke andere mogelijkheden er voor jou zijn.

Hoe gaat het verder als de operatie kan doorgaan?

Als de operatie kan doorgaan, belt een medewerker van de planning je om te vertellen op welke datum je de operatie krijgt. Meestal is dit ongeveer 2 weken van tevoren.

De medewerker bespreekt nog een paar dingen met je, om de kans op problemen zo klein mogelijk te maken. Bijvoorbeeld deze dingen:

  • Heb je de belangrijkste informatie over de operatie goed begrepen? Zoals het stoppen met medicijnen en hoe lang je niet mag eten en drinken voor de operatie.
    Het is belangrijk dat je goed weet wat je moet doen voor en na de operatie. Als je nog vragen hebt, kun je hierover nog een gesprek krijgen. Bijvoorbeeld met een arts of een medewerker die veel weet over de operatie.
  • Is er na de gesprekken met de artsen nog iets veranderd bij jou? Zoals andere medicijnen of je hebt een ziekte gekregen? Als deze veranderingen gevolgen hebben voor de operatie, krijg je een nieuw gesprek met een arts. Bijvoorbeeld als door de veranderingen de risico's van de operatie groter worden.

Een paar dagen van tevoren krijg je informatie over hoe laat je precies op welke afdeling moet zijn voor de operatie.

Lees meer over wat er gebeurt bij de operatie.

Meer informatie over zorg bij operaties

Over deze tekst

Deze informatie is goedgekeurd door artsen.
Laatst gewijzigd: 26 feb 2026