Ik heb het prikkelbare-darm-syndroom (PDS)

spastische darm
Prikkelbare darm syndroom, pds

In het kort

  • Bij het prikkelbare-darm-syndroom heb je vaak buikpijn en problemen met poepen.
  • Bepaald eten en stress kunnen je darmklachten erger maken.
  • Gezond eten is belangrijk. Eet genoeg vezels.
  • Meer bewegen en ontspannen kunnen ook helpen bij PDS. 
  • PDS is heel vervelend, maar niet gevaarlijk.

Wat is het prikkelbare-darm-syndroom?

Bij het prikkelbare-darm-syndroom (PDS) heb je vaak buikpijn en problemen met poepen. Ook kun je veel winden laten en een opgeblazen gevoel in je buik hebben.

Bij PDS heb je geen afwijking in de darm, zoals een ontsteking. Maar je darm werkt en reageert vaak wel anders dan bij mensen zonder PDS.

In Nederland heeft 1 van de 25 mensen PDS. Vrouwen hebben het vaker dan mannen.

Vroeger noemden artsen het een spastische darm.

Wat merk je van het prikkelbare-darm-syndroom?

Bij PDS heb je vaak buikpijn en problemen met poepen.

Buikpijn

  • Je hebt buikpijn of buikkrampen. De pijn kan overal in je buik zitten. De pijn kan wisselen van plek.
  • Je hebt een vervelend of opgeblazen gevoel in je buik. Je buik kan ook boller zijn.
  • De darmklachten worden meer of minder nadat je hebt gepoept.
  • De darmklachten kunnen soms meer of minder worden na het eten.

Problemen met poepen

  • Het lukt niet goed om te poepen (verstopping). Je poep kan hard en droog zijn.
  • Of je moet juist heel vaak poepen. De poep is vaak dun (diarree).
  • Je kunt ook soms verstopping hebben en soms diarree.
  • Je kunt ook slijm in je poep hebben.
  • Je kunt ook veel winden laten.

De darmklachten bij PDS verschillen per persoon. Sommige mensen hebben weinig klachten. Andere heel veel. Je klachten kunnen ook per dag verschillen.

Waardoor krijg je het prikkelbare-darm-syndroom?

Hoe PDS ontstaat, weten artsen niet precies. Ze denken dat het te maken heeft met deze dingen:

Je darm is extra gevoelig bij PDS

Je darm kan extra gevoelig worden. Dat betekent dat je darm sneller of heftiger op dingen reageert. Bijvoorbeeld na 1 van deze dingen:

  • buikgriep
  • een nare gebeurtenis
  • een tijd van veel stress

Mensen zonder PDS hebben meestal geen buikpijn als er poep of lucht (winden) door de darm gaat. Mensen met een gevoelige darm kunnen dan wel pijn voelen. Dit komt misschien doordat je darm en je hersenen niet meer goed samenwerken:

  • De zenuwen in je buik zijn extra gevoelig geworden.
  • Die sturen extra seintjes van pijn naar je hersenen (pijnprikkels).
  • Je krijgt daardoor meer buikpijn. Of de buikpijn blijft langer.
  • Je hersenen kunnen hierdoor extra gevoelig worden voor pijn.
  • Soms blijven je zenuwen en hersenen extra gevoelig. Ook als de buikgriep of stress weg is.
  • Je krijgt daardoor sneller of vaker last van buikpijn.

Je darm beweegt te weinig of te veel

Het is normaal dat je darm beweegt en soms samenknijpt. Zo gaat de poep door je darm.
Bij PDS kan je darm te weinig of te veel bewegen.

  • Als je darm te weinig beweegt, kun je moeilijk poepen (verstopping).
  • Als je darm te veel beweegt, krijg je last van diarree.
  • Je darm kan ook soms te weinig en soms te veel bewegen. Je hebt dan soms verstopping en soms diarree.

Je kunt buikpijn of buikkramp voelen als je darm opeens meer beweegt.
Ook kun je buikpijn krijgen als je darm vol zit met poep door verstopping.

De bacteriën in je darm zijn anders

Het is normaal dat er bacteriën in je darm zitten. Bacteriën houden je darm gezond.

Maar soms kunnen de bacteriën in je darm veranderen. Bijvoorbeeld na buikgriep. Van de ene bacterie krijg je er meer, van de andere minder in je darm. De binnenkant van je darm kan hierdoor gevoeliger worden.

Wat kan zorgen voor meer klachten bij het prikkelbare-darm-syndroom?

Het kan zijn dat bij jou 1 of meer van deze dingen zorgen voor meer darmklachten:

Eten en drinken

Sommige mensen krijgen meer last door bepaald eten of drinken.

Bewegen

Genoeg bewegen is belangrijk om ervoor te zorgen dat je darm goed werkt. Als je te weinig beweegt, kun je meer darmklachten krijgen.

Stress en spanning

Je kunt meer darmklachten krijgen door stress en spanning. Bijvoorbeeld door drukte, psychische klachten of problemen thuis of op je werk.

Wat je denkt, voelt en doet als je klachten hebt

Je denkt misschien dat je buikpijn gevaarlijk is. Of dat je buikpijn komt door een erge ziekte. Je maakt je dan zorgen of bent gespannen. Als mensen om je heen ook erg bezorgd zijn, kun je je zelf nog meer zorgen gaan maken. Je voelt je daardoor misschien onzeker, bang of somber.
Je doet misschien minder dingen, of gaat minder met andere mensen om. Bijvoorbeeld als je bang bent dat er geen wc in de buurt is.

Je bent daardoor minder fit en minder ontspannen. Ook ben je minder bezig met andere dingen, zoals hobby's of werk.

Door al deze dingen kun je meer last hebben van PDS.

Hoe weet je of je het prikkelbare-darm-syndroom hebt?

Je huisarts stelt je vragen en onderzoekt je buik. Meestal kan je huisarts dan zeggen of je PDS hebt.

Je hoeft geen onderzoeken in het ziekenhuis te krijgen om te weten of je PDS hebt. Een kijkonderzoek van de darm heeft geen zin: een prikkelbare darm ziet er hetzelfde uit als een darm zonder het prikkelbare-darm-syndroom. Ook heeft een kijkonderzoek risico's.

Je huisarts kan denken dat je misschien iets anders dan PDS hebt, zoals ontstekingen in je darmen door gluten (coeliakie). Dan kan die bijvoorbeeld je bloed of poep laten onderzoeken.

Is het prikkelbare-darm-syndroom gevaarlijk?

Het prikkelbare-darm-syndroom is niet gevaarlijk.

Je hebt geen grotere kans om een darmziekte te krijgen, zoals ontstekingen of darmkanker.

Wat kun je zelf doen bij het prikkelbare-darm-syndroom?

Deze dingen kun je zelf doen bij PDS:

Eet gezond

Zorg dat je gezond en regelmatig eet. Eet voeding met veel vezels.

  • Vooral groentes en fruit zijn belangrijk om je darm goed te laten werken. En voor goede poep en gezonde bacteriën in je darm.
  • Drink ook genoeg: 1,5 tot 2 liter per dag. Dit zijn 6 tot 10 glazen. Kies water of thee zonder suiker of zoetstof.
  • Merk je dat je elke keer darmklachten krijgt na 1 soort eten of drinken? Dan kun je proberen hoe het gaat als je dit een paar weken niet meer eet of drinkt.
  • Als je klachten krijgt van meerdere soorten eten, stop dan niet zomaar met al die dingen.
    Vraag advies van een diëtist.
    Want als je meerdere soorten eten niet meer eet, krijg je misschien te weinig voedingsstoffen binnen. En van minder vezels eten kun je juist meer klachten krijgen.

Kijk hoe je gezond kunt eten als je een prikkelbare darm hebt.

Beweeg genoeg

Als je elke dag beweegt, kunnen je klachten minder worden. Bewegen is gezond en helpt om fit te blijven.

Kijk hoeveel je per dag beweegt: thuis, op school of op je werk. Als je weinig beweegt, probeer dan meer te bewegen.

  • Ga bijvoorbeeld elke dag een half uur wandelen of fietsen.
  • Kijk wat dat met je klachten doet.
    Stop niet meteen als je buikpijn krijgt, maar probeer steeds toch iets langer door te gaan.

Kijk hoe je meer en gezond kunt bewegen.

Probeer te blijven doen wat je normaal doet

Probeer overal aan mee te blijven doen, zoals werk, hobby's en feestjes. Dit zorgt vaak voor afleiding en ontspanning. Door ontspanning kunnen je klachten minder worden.

Soms is dat moeilijk. Als je niet zeker weet of er een wc in de buurt is, kan dat stress geven. Door stress kunnen je klachten juist erger worden.

Dit kan helpen als je ergens naartoe gaat:

  • Vraag van tevoren waar de wc's zijn.
    Dan weet je dat je daar snel naartoe kunt als het nodig is.
  • Vraag ook wat voor eten er is. Misschien kan iemand eten regelen waar je geen klachten van krijgt. Of kun je zelf eten meenemen.
  • Spreek af dat je wat korter blijft.
    Zo kun je toch aan leuke en belangrijke dingen blijven meedoen.

Praat over je zorgen

Maak je je zorgen over je klachten? Praat erover met je huisarts. Vertel waar je je zorgen om maakt.

Door de zorgen kunnen je klachten erger worden. En ga je je misschien nog meer zorgen maken. De klachten en de zorgen maken elkaar dan erger.

Bedenk dat PDS niet gevaarlijk is en niet komt door een erge ziekte. Dit stelt je misschien gerust.

Zorg voor minder stress

Door spanning en stress kun je meer klachten krijgen.

  • Bedenk waar de stress vandaan komt. Bespreek het met mensen om je heen, zoals familie, vrienden en collega's.
  • Je kunt ook een dagboek maken. Schrijf op wanneer je spanning of stress voelt. En waar het minder van wordt.
  • Zorg voor meer ontspanning. Bijvoorbeeld met muziek, lezen, wandelen, meditatie, yoga of sporten.
  • Heb je het heel druk? Neem dan wat meer rust.

Kijk hoe je beter kunt omgaan met stress en je beter kunt ontspannen.

Hoe gaat het verder bij het prikkelbare-darm-syndroom?

Hoeveel last je hebt van PDS, kan erg verschillen. Sommige mensen houden maanden of jaren klachten. Soms een beetje of soms veel.

PDS gaat meestal niet helemaal over. Als je de adviezen volgt, worden je klachten meestal minder.

Heb je veel darmklachten en helpen de adviezen niet genoeg? Je kunt dan een behandeling voor PDS proberen. Bijvoorbeeld met extra vezels, medicijnen, voedingsadviezen van een diëtist, ontspannings-oefeningen of een behandeling bij een psycholoog. Bespreek met je huisarts welke behandeling bij je past.

Vertel het aan je huisarts als er andere mensen in je familie een darmziekte hebben.

Heb je tijdens je werk veel klachten? Of ga je door je klachten niet naar je werk? Vraag dan hulp van de bedrijfsarts.

Heb je vooral last van pijn? Kijk voor adviezen bij pijn die langer blijft (chronische pijn).

Wanneer bellen bij het prikkelbare-darm-syndroom?

Maak een afspraak bij je huisarts als je veel klachten hebt en een behandeling voor PDS wilt proberen.

Maak ook een afspraak bij je huisarts als je 1 of meer van deze dingen merkt:

  • Er zit bloed bij of door je poep.
  • Je poept opeens veel vaker dan je gewend bent.
  • Je poept opeens veel minder vaak dan je gewend bent, bijvoorbeeld maar 1 keer in de week.
  • Je poep is opeens veel dunner of veel dikker dan je gewend bent.
  • Je hebt vaak het gevoel dat je moet poepen, maar er komt niks.
  • Je valt af zonder dat je weet hoe dat komt.
  • Je bent 50 jaar of ouder en je krijgt voor het eerst darmklachten.

Deze dingen passen niet bij PDS. Je kunt dan een andere ziekte hebben.

Meer informatie over het prikkelbare-darm-syndroom (PDS)

Over deze tekst

Deze informatie is goedgekeurd door artsen.
Laatst gewijzigd: 1 jul 2026