Ik heb last van dikke enkels of onderbenen door slechte aderen

oedeem

In het kort

  • Je enkels of onderbenen kunnen dik worden door vocht.
  • Dit kan komen doordat de aderen in je been niet goed werken. Er lekt vocht uit.
  • Beweeg veel. Je krijgt ook een zwachtel om je onderbeen. Samen zorgt dit ervoor dat het vocht uit je benen weggaat.
  • Daarna krijg je steunkousen. Ook met steunkousen is bewegen heel belangrijk.
  • Leg je benen hoog als je zit of ligt.

Video

Bekijk de video Dikke benen door slechte aderen op Thuisarts

Waar kunnen dikke enkels of onderbenen door komen?

Als je dikke enkels of onderbenen hebt, zoekt je huisarts eerst uit wat de oorzaak is. Het kan door verschillende dingen komen. Bijvoorbeeld doordat je hart minder goed pompt (hartfalen) of doordat je aderen niet goed werken. Deze tekst gaat over dikke enkels en onderbenen door slechte aderen.

Als de aderen in je benen niet goed werken, stroomt het bloed niet goed terug naar je hart. Daardoor lekt er vocht door je aderen heen in je benen. Dat maakt je enkels en onderbenen dikker. Artsen noemen dit oedeem.

Wat merk je bij dikke enkels of onderbenen door slechte aderen?

In het begin zijn vaak alleen je enkels dik. Langzaam kunnen je hele onderbenen dik worden. Als je met een vinger op je huid drukt, blijft er even een deukje in staan.

Je kunt ook 1 of meer van deze dingen merken:

  • een moe, zwaar of gespannen gevoel in je benen
  • jeuk of pijn aan je benen

Aan het einde van de dag zijn deze klachten het ergst. Ze worden erger als je lang staat of zit. En minder erg als je veel beweegt of je been hoog legt.

Doordat je aderen niet goed werken, kun je ook spataderen krijgen. Ook kan de huid van je onderbenen veranderen. Je kunt dan 1 of meer van deze dingen merken:

  • Je hebt bruine of bruinrode vlekken op je onderbeen.
  • Je hebt schilfers en korstjes (eczeem) op je onderbenen.
  • Je hebt harde plekken op je huid.
  • Je hebt witte, dunne plekken op je huid. Vaak zitten er kleine rode vlekjes in of rondom de witte plek.
  • Je huid gaat snel kapot. Dan kun je een wond krijgen die niet of langzaam geneest. Dit noemen we een open been.

Wat kun je doen om het vocht in je benen en enkels kwijt te raken?

Om te zorgen dat je enkel of onderbeen weer dunner wordt, zijn 2 dingen nodig:

  • Je krijgt een zwachtel. Dit is een verband dat strak om je hele onderbeen zit.
    De zwachtel drukt op je aderen. Hierdoor kan het vocht minder makkelijk door je aderen lekken. En komt er minder snel nieuw vocht in je benen.
  • Je gebruikt je kuitspieren door te lopen en oefeningen te doen.
    Hierdoor pompen je spieren het bloed in je benen terug naar je hart. Het vocht kan dan weg uit je benen.

De zwachtel werkt dus het beste als je ook je kuitspieren gebruikt.

Steunkousen

Je hebt een zwachtel nodig tot je benen niet meer dik zijn. Daarna krijg je steunkousen. Zo heb je een kleinere kans om nog een keer vocht in je benen te krijgen. Ook als je steunkousen draagt, blijft lopen en oefenen heel belangrijk.

Kijk bij steunkousen dragen tegen vocht in de benen.

Geen medicijnen

Medicijnen helpen niet tegen vocht in je benen door slechte aderen. Er zijn ook geen medicijnen die ervoor zorgen dat je aderen beter gaan werken.

Een zwachtel bij dikke enkels of onderbenen

Meestal doet de wijkverpleegkundige of dokters-assistent de zwachtel bij je om. Je krijgt regelmatig een nieuwe zwachtel.

Dit gebeurt 1 keer per week of vaker. Maar hoe vaak het precies nodig is, verschilt per persoon. Als je been erg dik is, kan het elke dag of elke 2 dagen nodig zijn.

De zwachtel moet strak zitten en mag niet afzakken. Daarom kan het soms even pijn doen als je een nieuwe zwachtel krijgt. Ga dan 10 minuten lopen. Wordt de pijn daarna niet minder? Dan moet de zwachtel opnieuw worden omgedaan.

De zwachtel moet dag en nacht blijven zitten. Tijdens het douchen kun je een waterdichte douche-hoes gebruiken. Zo wordt je zwachtel niet nat. Die kun je kopen bij de drogist of apotheek.

Sommige mensen hebben een paar weken een zwachtel nodig. Andere mensen een paar maanden.

Een andere naam voor de zwachtel is drukverband.

Lopen en oefenen bij dikke enkels of onderbenen

Deze tips kunnen je helpen om je kuitspieren beter te gebruiken:

  • Probeer zoveel mogelijk te bewegen. Bijvoorbeeld elke dag een half uur extra. Ga wandelen of fietsen. Neem de trap, niet de lift.
  • Loop zoveel mogelijk. Sta elk uur even op en loop een stukje.
  • Je kunt ook elk uur een oefening doen. Ga op je tenen staan en dan weer op je hielen, steeds op en neer.
  • Kun je niet goed staan? Dan kun je met je voeten op en neer bewegen terwijl je zit of ligt. Beweeg je tenen naar je toe en weer van je af.
  • Draag platte schoenen die lekker zitten en genoeg steun geven.

Lukt het je niet om elk uur een stukje te lopen of oefeningen te doen? Vertel het aan je huisarts. Samen kunnen jullie bekijken wat jou kan helpen.

Wat kun je nog meer doen tegen dikke enkels of onderbenen?

Dit kun je nog meer doen zodat het vocht weggaat uit je benen:

  • Sta niet te lang stil, maar ga zitten.
  • Leg je benen hoog als je zit.
    Zorg dat je benen hoger liggen dan je billen. Je kunt je benen bijvoorbeeld op een kussen op de bank leggen.
  • Doe ook een kussen onder je benen als je gaat liggen. Of zet het voeteneind van het bed iets omhoog als dat kan. Zo zorg je dat je benen hoger liggen dan je hart. Het bloed stroomt dan beter uit je benen naar je hart.
  • Stop met roken als je rookt. De kans dat je het volhoudt, is groter met hulp bij stoppen met roken.

Kijk ook bij adviezen bij jeuk en eczeem op de onderbenen.

Wanneer bellen bij dikke enkels of onderbenen?

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost bij 1 of meer van deze dingen:

  • Je bent snel moe of buiten adem.
  • Je onderbeen wordt rood.
  • Je onderbeen doet pijn.
  • Je been doet pijn na een nieuwe zwachtel. En de pijn gaat niet weg als je 10 minuten gelopen hebt.

Bel op werkdagen of maak een afspraak bij 1 of meer van deze dingen:

Hoe gaat het verder als je dikke enkels of onderbenen hebt?

Als je een zwachtel draagt en veel beweegt, gaat het vocht weg uit je benen. Bij sommige mensen duurt dit een paar weken. Bij andere mensen een paar maanden. Daarna ga je steunkousen dragen.

Je aderen kunnen niet meer beter worden. Daarom is het belangrijk dat je de steunkousen blijft dragen en blijft bewegen. Anders kan het vocht in je benen weer terugkomen.

Over deze tekst

Deze informatie is goedgekeurd door artsen.
Laatst gewijzigd: 22 jun 2026