Ik heb psoriasis

In het kort

In het kort

  • Psoriasis is een huidaandoening met schilfers, roodheid en jeuk.
  • Psoriasis is niet besmettelijk.
  • De klachten kunnen beginnen of verergeren door: beschadiging van de huid, stress en infecties.
  • Ga niet te lang/te heet douchen of in bad.
  • Gebruik weinig of geen zeep.
  • Zonlicht kan de klachten verminderen. De huid mag niet verbranden.
  • Smeer 2 keer per dag een neutrale zalf, bijvoorbeeld vaseline of een vette crème.
  • In perioden waarin de klachten verergeren: gebruik de neutrale zalf én een zalf/crème met medicijnen erin.
Beschrijving

Wat is psoriasis?

Psoriasis is een huidaandoening. Er ontstaan rode plekken met een witte/zilvergrijze schilfering. Ook kan de huid jeuken. Er zijn perioden van tijdelijke verslechtering en verbetering.

U kunt bij psoriasis ook nagelafwijkingen en gewrichtsklachten hebben.

Psoriasis is niet besmettelijk. Het kan op iedere leeftijd ontstaan, maar komt vooral voor bij volwassenen.

Van de 1000 mensen hebben er ongeveer 8 psoriasis. Het komt vooral voor bij mensen van Europese afkomst.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen bij psoriasis?

Dit zijn de verschijnselen van psoriasis:

  • U kunt last hebben van enkele plekjes of uitgebreide rode plekken met schilfering.
  • De plekken jeuken, vooral als ze net ontstaan.
  • De plekken kunnen groot of klein zijn. Ze kunnen ook samenvloeien.
  • De schilfers zijn wittig of zilvergrijs. Ze laten gemakkelijk los.
  • De plekken komen vooral voor op de elleboog en knie, op het hoofd en de onderrug.
  • Soms zitten de plekken in de lichaamsplooien, bijvoorbeeld in de liezen, de oksels, de bilspleet of onder de borsten.
  • De plekken kunnen een paar weken blijven. Soms blijven ze levenslang.
  • Als de plekken verdwijnen, kan de huid daar tijdelijk wat lichter of juist wat donkerder blijven.
  • Soms bestaat psoriasis alleen uit meerdere ronde vlekjes van maximaal een centimeter, vooral op de romp, bovenarmen en bovenbenen. Dit heet psoriasis guttata. Dit komt vooral voor bij kinderen en jongeren.
  • Soms zijn er nagelafwijkingen: kleine deukjes in de nagels.
  • Ook gewrichtsklachten komen soms voor, vooral aan vingers en tenen.
  • Psoriasis zit bijna nooit in het gezicht.

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Oorzaken

Hoe ontstaat psoriasis?

De huid bestaat uit verschillende lagen. De bovenste laag heet de hoornlaag. Dit is een beschermende laag die bestaat uit harde dode huidcellen. We noemen dat verhoornde cellen. Een goed voorbeeld van verhoorning is het eelt aan uw voeten. Onder de hoornlaag groeien steeds nieuwe cellen om de bovenste cellen te vervangen.

De oorzaak van psoriasis is onbekend. Wat we wel weten:

  • Er is een ontsteking waardoor de huid sneller verhoornt.
  • Erfelijkheid speelt een rol. Heeft één van de ouders psoriasis? Dan heeft iemand 10% kans op psoriasis. Als beide ouders het hebben, is de kans 50%.
  • Psoriasis is niet besmettelijk.

De klachten kunnen beginnen of verergeren door bijvoorbeeld:

  • beschadiging van de huid (snijwond/schaafwond): dit kan één tot twee weken later een psoriasisplek geven
  • verbranding van de huid
  • stress
  • infecties

Psoriasis kan bij gebruik van bepaalde medicijnen mogelijk iets verergeren (bijvoorbeeld lithium , bètablokkers, malariapillen en bepaalde pijnstillers zoals ibuprofen en diclofenac ).

Psoriasis komt vaker voor bij mensen die roken of regelmatig alcohol drinken. Het is niet duidelijk of stoppen met roken of stoppen met alcohol verbetering van de psoriasis geeft.

diclofenac

Diclofenac is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID's genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht.

Bovendien bij koliekpijn, menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies, migraine en hoofdpijn. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose, spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

Bron: Apotheek.nl

lithium

Lithium vermindert hevige stemmingsschommelingen.

Artsen schrijven het voor bij manie, depressie en clusterhoofdpijn.

Bron: Apotheek.nl

ibuprofen

Ibuprofen is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

Het is te gebruiken bij pijn waarbij ook sprake is van een ontsteking, zoals bij gewrichtspijn, reumatoïde artritis, ziekte van Bechterew en jicht. Bovendien bij migraine, hoofdpijn en menstruatieklachten, zoals abnormaal vaginaal bloedverlies. Het wordt soms ook gebruikt bij artrose, spierpijn en klachten door griep of verkoudheid.

Bron: Apotheek.nl
Adviezen

Wat kunt u zelf doen bij psoriasis?

Probeer factoren te vermijden die de klachten verergeren.

  • Voorkom verbranding van uw huid.
  • Voorkom huidbeschadiging (kneuzen, schaven of krabben).
  • Houd uw nagels kort.
  • Ga niet te heet of te lang douchen en baden. Dat droogt de huid namelijk uit.
  • Gebruik weinig of geen zeep.
  • Als u rookt of regelmatig alcohol drinkt, kunt u een tijdje stoppen en kijken of u minder klachten heeft.
  • Schrijf op in welke situaties uw klachten verminderen of verergeren. Dan herkent u misschien welke factoren invloed hebben.
  • Zonlicht kan de klachten verminderen. Ga niet direct lang in de zon liggen, maar bouw het geleidelijk op. De huid mag niet verbranden. Of zonlicht in combinatie met zeewater beter werkt dan zonlicht alleen, is niet duidelijk.

Veel mensen met ernstige psoriasis schamen zich ervoor. Ze gaan bijvoorbeeld liever niet meer zwemmen, sporten of naar de kapper omdat de plekken dan zichtbaar zijn. Wanneer dit problemen geeft, is het goed om een keer met uw huisarts hierover te praten. Het kan goed helpen om onzekerheden, angsten, schaamte of somberheid te bespreken met een vertrouwd persoon, met uw huisarts of bijvoorbeeld met een praktijkondersteuner of psycholoog.

Medicijnen

Behandeling van psoriasis

Goed smeren kan psoriasis niet genezen, maar wel de klachten verminderen.

Gebruik dagelijks een neutrale zalf of crème zonder medicijnen erin

Gebruik liefst 2 keer per dag (of eventueel vaker) een neutrale zalf, bijvoorbeeld vaseline of een vette crème. Dit helpt om uitdrogen en irritatie van de huid te voorkomen. Zo helpt u de jeuk, de roodheid en de schilfering te verminderen. Ga hiermee door, ook als de klachten zijn verdwenen.

Neutrale smeersels zijn zonder recept verkrijgbaar. Voorbeelden van deze neutrale smeersels zijn:

  • cetomacrogolzalf
  • lanettezalf
  • vaselinecetomacrogolcrème
  • vaseline-lanettecrème
  • koelzalf FNA
  • cetomacrogolcrème.

Probeer zelf, in overleg met uw huisarts, uit te vinden welke crème of zalf het best bij u past.

Tijdelijk meer klachten? Gebruik óók een zalf waar medicijnen in zitten

In perioden waarin de jeuk, roodheid of schilfers erger worden, gebruikt u ook een zalf of crème waar medicijnen in zitten: een ontstekingsremmer (corticosteroïd) of een vitamine-D-analoog. Uw huisarts schrijft hiervoor een recept. De meeste mensen starten met een corticosteroïd.

Blijf dus ook steeds de neutrale crème of zalf 2 keer per dag smeren.
Was uw handen na het aanbrengen van een corticosteroïd of vitamine-D-analoog.

  • Corticosteroïden (zalf, crème of lotion)

Corticosteroïden remmen de ontsteking van de huid en verminderen de jeuk.

U smeert bij een corticosteroïd als volgt:

  • 's ochtends een neutrale zalf
  • 's avonds het corticosteroïd en ruim een uur daarna de neutrale zalf

Zolang u de corticosteroïden niet vaker of langer gebruikt dan u met uw huisarts heeft afgesproken, treden er zelden bijwerkingen op. Gebruikt u ze te vaak of te lang, dan kan de huid dunner worden en verbleken. Corticosteroïden zijn er in verschillende sterktes. Soms stelt de arts voor om tijdelijk een extra sterk werkend corticosteroïd te gebruiken.

Helpen corticosteroïden te weinig? Dan krijgt u er een vitamine-D-analoog bij.

Gaat u weer stoppen met het gebruik van de corticosteroïden? Bouw het gebruik dan geleidelijk af. Bij abrupt stoppen kunnen er onttrekkingsverschijnselen optreden, waardoor het lijkt alsof oude klachten weer terugkeren. 

  • Vitamine-D-analoog (zalf, crème of lotion)

Vitamine-D-analogen verminderen de huiduitslag, maar kunnen de huid ook irriteren. Daarom worden ze meestal gegeven samen met een corticosteroïd.

U smeert dan als volgt:

  • 's ochtends een vitamine-D-analoog, ruim een uur daarna een neutrale zalf
  • 's avonds een corticosteroïd, ruim een uur daarna de neutrale zalf

Er bestaan ook zalven of gels waar beide medicijnen in zitten, dus zowel vitamine-D-analoog als corticosteroïden.

Gezicht en lichaamsplooien

De huid van het gezicht en de lichaamsplooien is dunner en gevoeliger voor de bijwerkingen van corticosteroïden. Voor het gezicht en de lichaamsplooien mag u daarom alleen minder krachtige corticosteroïden gebruiken, eventueel samen met vitamine-D-analoog.

Plekken met dikke schilferlagen

Plekken met dikke schilferlagen behandelt u eerst met salicylzuur 10% in vaselinelanettecrème. Smeer de crème 's avonds op de schilfers. Meestal laat de schilferlaag binnen 2 tot 3 dagen los. Als de schilfers loszitten, kunt u ze heel voorzichtig verwijderen. Let op dat u de huid niet beschadigt.

Afdekken met verband

Soms werkt een zalf of crème beter met een hydrocolloïd-verband erop. Dan bespreekt de huisarts dit met u. 

Meer informatie over medicijnen vindt u op apotheek.nl. Bespreek uw medicijngebruik met uw huisarts en/of apotheker.

macrogol

Macrogol is een laxeermiddel.

Het is te gebruiken bij verstopping, of om het laatste deel van de darm leeg te maken voor een darmonderzoek of darmoperatie. Het wordt soms gebruikt bij vergiftiging, om de darmen snel leeg te maken.

Bron: Apotheek.nl
Medicijnen hoofdhuid

Behandeling van psoriasis op de behaarde hoofdhuid

Bij psoriasis kan er een schilferlaag tussen de haren op uw hoofd zitten.

Bij een lichte schilferlaag kan koolteershampoo goed helpen.

  • Maak het haar nat, masseer de koolteershampoo in, laat de shampoo minstens een halve minuut inwerken en spoel het haar uit.
  • Herhaal dit meteen nog een keer.
  • Doe dit vervolgens om de dag, gedurende 10 dagen.
  • Daarna nog 2 of 3 keer per week.
  • Als de schilfering verdwijnt, dan kunt u de koolteershampoo geleidelijk minder gaan gebruiken.
  • Tussendoor kunt u uw haar met gewone shampoo wassen.

Bij een dikke schilferlaag smeert u 10% salicylzuur in lanettesmeersel FNA tussen uw haar:

  • Dit doet u elke avond, totdat de schilferlaag weg is (meestal na 2 of 3 dagen). Het is een lastig klusje, maar als u het goed doet helpt het ook snel.
  • Kam uw haar iedere ochtend voorzichtig om de schilfers te verwijderen. Was daarna uw haar met gewone shampoo en vervolgens nog eens met koolteershampoo.

Bij een zeer dikke schilferlaag smeert u bijvoorbeeld cetomacrogolzalf met 25% cetiol V om de schilferlaag snel te verweken.

  • U brengt de zalf 's avonds aan.
  • 's Ochtends kunt u de schilfers door te kammen voorzichtig verwijderen. Daarna uitwassen met gewone shampoo en nawassen met koolteershampoo.

macrogol

Macrogol is een laxeermiddel.

Het is te gebruiken bij verstopping, of om het laatste deel van de darm leeg te maken voor een darmonderzoek of darmoperatie. Het wordt soms gebruikt bij vergiftiging, om de darmen snel leeg te maken.

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder met psoriasis?

Psoriasis geneest niet. Wel kunnen de klachten korte of langere perioden wegblijven. Behandeling met zalven of crèmes helpt om de klachten te verminderen.
Bij kinderen kan een bepaalde vorm van psoriasis (psoriasis guttata) wel binnen 4 tot 6 weken genezen. Ook bij volwassenen komt het wel eens voor dat psoriasis opeens verdwijnt en niet meer terugkomt.

Controles bij psoriasis                                

Ga 4 weken na de start van de behandeling met de crème of zalf voor controle naar uw huisarts. Bedenk dat de medicijnen tijd nodig hebben om goed te gaan werken. De psoriasis kan in het begin wat verergeren.

Gebruikt u een hydrocolloïd-verband om de huid af te dekken? Dan is het verstandig de huid al na 2 weken te laten controleren.

Werkt een middel goed? Bespreek dan met uw huisarts of u het minder vaak hoeft te smeren.

Is de zalf, crème of lotion op? Dan is het belangrijk om met uw huisarts te bespreken of en zo ja hoe u het beste verder kunt gaan met de behandeling. Bij lang gebruik van corticosteroïden kan psoriasis namelijk minder gevoelig worden voor deze medicijnen. U kunt dus alleen een herhaalrecept aanvragen als daar duidelijke afspraken over zijn met uw huisarts.

Ernstige psoriasis wordt ook wel eens behandeld met een speciale ‘zonnelamp’ met ultraviolet licht. Dit gebeurt meestal in het ziekenhuis.

Naar de huidarts

Is uw psoriasis zeer ernstig of uitgebreid? Of reageert de psoriasis niet goed op de behandeling? Dan bespreekt u met uw huisarts of u naar een huidspecialist (dermatoloog) gaat.
De huidarts kan bij ernstige psoriasis voorstellen om zware medicijnen te nemen. Voorbeelden van deze medicijnen zijn methotrexaat, ciclosporine en acitretine . Ze kunnen veel bijwerkingen geven, zoals misselijkheid, maagklachten, diarree, jeuk, moeheid en hoofdpijn. De huidarts schrijft deze medicijnen daarom alleen voor bij ernstige psoriasis.

Van andere (alternatieve) behandelingen zijn de werking en bijwerkingen onvoldoende onderzocht. Het is onduidelijk of deze behandelingen ook veilig en werkzaam zijn. 

ciclosporine

Ciclosporine is een afweeronderdrukker (immuno-suppressivum). Het remt ontstekingen en afweerreacties.

Artsen schrijven het voor om afweerreacties te onderdrukken na een transplantatie van een orgaan, beenmerg of stamcellen.

Het wordt ook voorgeschreven bij auto-immuunziekten. Dit zijn aandoeningen waarbij de natuurlijke afweer zich tegen het eigen lichaam keert. Voorbeelden hiervan zijn de nierziekte nefrotisch syndroom, ernstige ontstekingen in het oog, ernstige psoriasis, zeer ernstige vormen van eczeem, en reumatoïde artritis.
Verder soms bij de darmziekte colitis ulcerosa, het syndroom van Sjögren en bij ernstige bloedarmoede doordat het beenmerg te weinig bloedcellen maakt.

Bron: Apotheek.nl

acitretine

Acitretine behoort tot de retinoïden. Dit zijn stoffen die lijken op vitamine A.

Artsen schrijven het voor bij psoriasis en andere huidaandoeningen, zoals schubziekte (ichtyosis), ziekte van Darier en pityriasis rubra pilaris. Ze schrijven het soms voor aan mensen die veel kans hebben op een bepaalde vorm van huidkanker (plaveiselcelcarcinoom).

Bron: Apotheek.nl

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Meer informatie
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.