Ik ben ongewild veel afgevallen en wil genoeg en gezond eten

In het kort

In het kort

  • Als u ongewild veel afvalt, is er sprake van ondervoeding.
  • Uw lichaam krijgt dan te weinig energie en voedingsstoffen uit voeding.
  • Vet en spieren worden afgebroken.
  • Ondervoeding kan komen door een ziekte, pijn, zorgen en te veel alcohol drinken.
  • Zorg dat u genoeg en gezond eet. 
    • Eet extra producten met eiwit, zoals kip, vis, ei, sojaproducten en bonen. 
    • Neem wat extra vet, zoals volle melk, noten, avocado en vette vis. 
  • Beweeg ook regelmatig.
Wat is het

Wat is ondervoeding?

Soms lukt het niet om regelmatig gezond en voldoende te eten. Voor een weekje is dat niet erg, maar als het langer duurt kan het problemen gaan geven. U krijgt te weinig energie en voedingsstoffen binnen. Uw lichaam gaat dan de reservevoorraden gebruiken die in het vet- en spierweefsel zijn opgeslagen.

Dat betekent dat uw vet en spieren worden afgebroken. U wordt dunner en zwakker en valt af. U wordt sneller moe en heeft minder zin om goed te eten en te bewegen. Het wordt dan steeds moeilijker om weer fit te worden.

Wanneer u onbedoeld steeds verder afvalt, bijvoorbeeld drie kilo in een maand, dan spreken we van ondervoeding.

Ook als u (nog) niet mager bent, kunt u al ondervoed zijn. Ook dan kan vet en spierweefsel worden afgebroken door te weinig voeding.

Wat merk ik

Wat zijn de verschijnselen van ondervoeding?

Bij ondervoeding valt u in een paar weken of maanden onbedoeld enkele kilo’s af. U merkt bijvoorbeeld dat uw kleding losser zit. Of dat uw horloge losser om uw pols zit.

Door het afvallen kunt u zich moe en futloos voelen. Ook kunt u last hebben van duizelingen of het gevoel hebben dat u flauwvalt.

Waarschijnlijk eet u al lang minder regelmatig en minder gezond. U heeft minder zin in eten of u krijgt het eten niet op. Misschien vindt u het lastig om boodschappen te doen of iets lekkers te koken.

    Oorzaken

    Hoe ontstaat ondervoeding?

    Als u een week niet of nauwelijks eet, valt u af. Ondervoeding ontstaat als u langere tijd te weinig en ongezond eet. Uw eetlust kan minder zijn, bijvoorbeeld door ziekte, pijn of zorgen. Tijdens ziekte of herstel verbruikt uw lichaam meer energie en voedingsstoffen. De kans dat u ongewild afvalt, is dan groter. Ook bij diarree of overgeven valt u sneller af omdat uw lichaam de voeding niet goed kan opnemen.
     
    Ongewild afvallen kan verschillende oorzaken hebben:

    • ziekten zoals COPD, hartfalen en kanker
    • langdurige pijn
    • maag- en darmklachten, zoals misselijkheid, braken en diarree
    • herstel na een zware operatie of ziekte
    • langdurig gebruik van medicijnen (bijvoorbeeld tegen depressie, psychose of diabetes)
    • drugsgebruik
    • roken
    • veel alcohol drinken
    • somberheid, depressie, eenzaamheid, verdriet, ernstige spanningen of stress
    • geheugenverlies (dementie), waardoor u vergeet te eten
    • verlies van smaak of reuk (bijvoorbeeld bij het ouder worden)
    • kauw- of slikproblemen
    • slecht kunnen lopen of bewegen, waardoor u geen eten kunt kopen of bereiden
    Adviezen

    Wat kunt u zelf doen tegen ondervoeding?

    Bij ondervoeding is behoud van spieren en conditie belangrijk. Daarom is het van belang dat u gezond en genoeg eet en dat u voldoende beweegt. Dat is niet altijd makkelijk. Het kan helpen om de volgende adviezen met iemand (familie, uw huisarts) samen door te nemen.

                      Gezond eten

                      • Ga na of u gezond en genoeg eet. Schrijf een paar dagen op wat u allemaal eet en drinkt, op welk moment van de dag en hoeveel ongeveer. Dus niet alleen de maaltijden maar ook de hapjes en drankjes tussendoor. Uw huisarts en u bespreken dan samen hoe u uw voedingsgewoontes zou kunnen aanpassen om genoeg energie en voedingsstoffen binnen te krijgen.
                      • Zorg voor een voorraad gezonde voeding. Als u zelf geen boodschappen kunt doen, vraag dan of een goede buur, vriend of familie u hierbij wil helpen. Vaak vinden anderen het juist fijn als zij kunnen helpen, bijvoorbeeld door samen of voor u boodschappen te doen. De voorraad gezonde voedingsmiddelen is voor de dagen dat het niet lukt om boodschappen te doen.

                      Gezond aankomen

                      • Eet veel producten met eiwit. Eiwit zit vooral in vlees, kip, vleeswaren, vleesvervangers, vis, kaas, ei, melk(producten), sojaproducten, peulvruchten en noten. Eiwit is naast bewegen, nodig voor de spieropbouw.
                      • Neem wat extra vet. Om aan te komen kunt u vettere soorten vlees en zuivel (bijvoorbeeld kaas, volle melk en volle yoghurt) gebruiken. Noten, avocado en vette vis (zoals zalm, makreel en haring) zijn ook geschikt. 
                      • Voedingsmiddelen met extra vitamines en mineralen, of producten die de voeding vervangen (drinkvoeding) zijn zelden nodig. Bij ernstige ondervoeding kan de diëtist deze producten voorschrijven als dat nodig is. 

                      Geef aandacht aan de maaltijden

                      • Eet op vaste tijden, in ieder geval 3 maaltijden per dag, het liefst op vaste tijden. Lukt dit u slecht, dan kunt u 5 tot 6 keer per dag een kleine maaltijd nemen. Als iemand u dagelijks verzorgt, kunt u daar een eetplan mee maken: 3,4 of zelfs 6 keer per dag op vaste tijden even iets eten.
                      • Maak het eten smakelijk en gezellig. Als het eten u tegen staat kan het lastig zijn om de dagelijkse maaltijden vol te houden. Bedenk manieren waardoor het gemakkelijker en aantrekkelijker wordt. Zorg voor afwisseling in het eten en kies vooral ook gezonde dingen die u lekker vindt.
                        Spreek af dat u samen met iemand gaat koken. Probeer nieuwe recepten en eet het samen op. Gezelligheid en lekker eten zullen zeker helpen.
                      • Proeft of ruikt u weinig? Ga dan op zoek naar producten die u wél lekker vindt om te eten of drinken. Dat kunnen producten zijn met een sterke geur of smaak, of met een aparte structuur. 
                      • Forceer niet, maar kijk of u iedere dag een stapje kunt maken. Dan gaat u zich vanzelf fitter voelen.

                      Maak het uzelf makkelijk

                      • Kies eten dat gemakkelijk is klaar te maken. In bijna elke supermarkt kunt u gezond eten kopen dat al gedeeltelijk of helemaal is voorbereid. Voorgesneden groenten en voorgekookte aardappelen zijn prima. Gebruikt u vaker kant-en-klaarmaaltijden, neem dan extra rauwkost of een stukje fruit of vruchtenmoes bij de maaltijd. Of neem regelmatig een maaltijdsalade.
                      • Heeft u weinig kracht of beweegt u moeilijk? Dan is aangepast keukengerei en eetgerei handig. Bijvoorbeeld een speciale blik- en potopener, een makkelijk te hanteren afgietdeksel of gebogen bestek. Bij de thuiszorg kunt u informatie over deze hulpmiddelen krijgen.
                      • Laat zo nodig uw warme maaltijd thuis bezorgen. Zorg dat u bestelt bij een zaak die let op gezonde voeding. U kunt ook gebruik maken van de maaltijdverzorging (zoals tafeltje-dekje). Meestal is er een keuzemenu. Via de huisartsenpraktijk, de thuiszorg of de wijkkrant kunt u het adres van de maaltijdverzorgers in uw regio achterhalen. Probeer, als het kan, tussendoor ook zelf te koken.

                      Zorg voor voldoende beweging

                      • Beweeg regelmatig. Maak elke dag een wandeling of doe, als u niet naar buiten kunt, een paar oefeningen voor het open raam. Daardoor voelt u zich fitter en heeft u meer eetlust.
                        Kijk of het lukt om uiteindelijk iedere dag een halfuur extra te bewegen. Probeer ook andere manieren van bewegen, zoals fietsen, zwemmen of tuinieren.

                      Stop met roken

                      • Rook niet en eet in een rookvrije omgeving. Dan proeft u meer en smaakt het eten u beter.

                            ORS

                            ORS is een oplossing van zouten en glucose (druivensuiker) in water.

                            Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken (overgeven).

                            Bron: Apotheek.nl
                            Hoe gaat het verder?

                            Hoe gaat het verder met ondervoeding?

                            Weeg u een keer per week op dezelfde weegschaal. Zo kunt u veranderingen in uw gewicht volgen.

                            Als u onbedoeld veel afvalt, bespreken uw huisarts en u regelmatig hoe het gaat. De huisartspraktijk kan u begeleiden en verder ondersteunen.

                            Soms is het nodig dat de diëtist u helpt bij de keuze en samenstelling van uw voeding. U krijgt dan ook tips om het eten voor u gemakkelijker te maken.

                            Wanneer bellen

                            Wanneer contact opnemen met uw huisarts bij ondervoeding?

                            Wanneer u ongewild steeds verder afvalt, bijvoorbeeld meer dan 3 kilo in een maand, neem dan contact op met uw huisarts.

                            Meer informatie

                            Meer informatie over ondervoeding

                            Voor meer informatie over ondervoeding en gezond aankomen kunt u terecht bij het Voedingscentrum.

                            Op www.goedgevoedouderworden.nl vindt u meer informatie over ondervoeding en goede voeding bij het ouder worden.

                            Laatst herzien op

                            Vond u deze informatie nuttig?

                            Vond u deze informatie nuttig?
                            Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
                            Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.