Ik voel me raar, hoor stemmen en/of zie dingen die anderen niet zien

In het kort

In het kort

  • Voortekenen van een psychose zijn bijvoorbeeld: 
    • Niet goed slapen.
    • U voelt zich angstig.
    • U bent achterdochtig.
    • U hebt minder contact met anderen.
    • U functioneert minder goed op school of het werk.
  • U kunt af en toe een stem horen of iets zien, wat andere mensen niet horen of zien. 
  • Wacht niet af als u deze verschijnselen heeft.
  • Praat met uw huisarts. Vertel dat u zich raar voelt of dat u bang bent.
Beschrijving

Wat is een psychose?

Tijdens een psychose beleeft u de werkelijkheid anders.

Bij een psychose ervaart u de wereld vooral als vreemd en vaak angstaanjagend. U merkt bijzondere dingen die andere mensen niet merken. Het kan lastiger worden om andere mensen te begrijpen of te vertrouwen. Mensen die een psychose gehad hebben omschrijven een psychose vaak als iets droomachtigs of als een nachtmerrie terwijl ze wakker zijn. 

Bij een psychose horen de volgende verschijnselen:

  • hallucinaties (u hoort bijvoorbeeld stemmen in uw hoofd);
  • wanen (u denkt bijvoorbeeld dat u achtervolgd wordt);
  • erg in de war zijn.

U kunt één, twee of alledrie de verschijnselen hebben. 

Een psychose duurt meestal enkele dagen tot enkele maanden.

Ongeveer 2 tot 3 van de 100 mensen heeft ooit in zijn leven een psychose. Een psychose komt vaker op jong-volwassen leeftijd voor.

Sommige mensen krijgen één keer een psychose, anderen vaker.

Oorzaak

Hoe ontstaat een psychose?

Waarom de één wel een psychose krijgt en de ander niet, heeft vooral te maken met erfelijke aanleg. Iedereen heeft wel eens psychotische ervaringen, bijvoorbeeld het idee dat mensen over je praten, terwijl dat niet zo is. Maar sommige mensen hebben een hogere gevoeligheid om een echte psychose te krijgen. Dat komt dan vooral door erfelijke aanleg in combinatie met andere factoren. 

Deze andere factoren kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • Het gebruik van sterke wiet;
  • Een moeilijke, vermoeiende periode;
  • Een hele stressvolle gebeurtenis, een traumatische ervaring;
  • Pesten en buitengesloten worden.

Een psychose kan ook horen bij een psychiatrische ziekte, zoals een ernstige depressie, schizofrenie of een bipolaire stoornis. 

Klachten ervoor

Kan ik een psychose voelen aankomen?

Een psychose kan acuut ontstaan bijvoorbeeld na een traumatische ervaring. Maar meestal begint een psychose langzaam.

Voordat de psychose er echt is, kunt u al bepaalde klachten hebben, zoals:

  • niet goed slapen;
  • minder goed kunnen concentreren;
  • moeite met denken;
  • minder contact met anderen;
  • steeds minder gaan doen, futloos;
  • steeds minder gaan praten;
  • tijdens het praten maakt u minder gebaren;
  • anders eten;
  • uw gezichtsuitdrukking wordt vlak.

Deze klachten kunnen ook bij andere psychische ziekten horen.

De klachten kunnen er een aantal weken zijn, maar ook jaren. Vaak gaan de klachten vanzelf over. Maar heeft u deze klachten, en gaat het ook minder goed op school, werk en met vrienden? Misschien heeft u dan een beginnende psychose.

Voordat de psychose echt begint kunt u de volgende ervaringen hebben:

  • u bent een beetje achterdochtig;
  • u gaat voor het eerst af en toe een stem horen;
  • u ziet af en toe iets wat anderen niet zien (een schaduw of lichtflits). 

In deze periode zijn mensen soms bang om gek te worden. Het is belangrijk dat u dan naar uw huisarts gaat. Kortdurende psychische hulp kan vaak een echte psychose nog voorkomen. 

Adviezen

Wat kan ik doen bij voortekenen van een psychose?

Als u de eerste klachten en ervaringen van een psychose krijgt, is het belangrijk om hulp te zoeken. Doordat u bang of verward bent, vindt u dat misschien moeilijk, maar probeer het toch te doen.

  • Bel uw huisarts. Probeer uit te leggen hoe u zich voelt. Bijvoorbeeld dat u zich raar voelt of bang bent. Uw huisarts wil u graag helpen. Hij/zij kijkt wat er nodig is om u te beschermen of om u weer wat beter te voelen.
  • Vindt u het moeilijk om de huisarts te bellen, bel dan een vriend of familielid en leg uit hoe u zich voelt. Zij kunnen ook contact opnemen met de huisarts. 

Kortdurende psychische hulp kan in veel gevallen helpen om een echte psychose te voorkomen.

Heeft u al een psychose? Dan heeft u de hulp nodig van specialisten. Uw huisarts verwijst u dan door naar een GGz-instelling of ziekenhuis.

Meer informatie

Meer informatie over psychose

Meer informatie over een psychose en antipsychotica vindt u:

Meer informatie over de crisiskaart is te vinden op mindplatform.nl.

Meer informatie voor naasten vindt u bij:

  • de ‘Vereniging van familieleden en naasten van mensen met een verhoogde kwetsbaarheid voor psychoses’: Ypsilon;
  • stichting voor familie en andere betrokkenen bij mensen met een psychiatrische of psychische problematiek: Labyrinth-In-Perspectief;
  • op PsychoseNet

De informatie over psychose is gebaseerd op de Zorgstandaard Psychose.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.