Ik wil voorkomen dat ik een soa krijg

In het kort

In het kort

  • Soa betekent seksueel overdraagbare aandoening. Dus: een ziekte die je kunt krijgen door (onveilige) seks.
  • Je kunt een soa krijgen door contact met elkaars slijmvliezen (mond, penis, vagina, anus). En door bloed, sperma of vaginaal vocht.
  • Veilig vrijen is de beste manier om geen soa's te krijgen.
  • Gebruik condooms. Zorg dat je ze altijd bij je hebt.
  • Bestel ze via internet of koop ze bij de apotheek of drogist.
  • Gebruik bij een nieuwe partner minstens 3 maanden condooms. En laat je allebei testen.
  • Laat je niet ompraten door een partner die onveilige seks wil.
Video's

Video's

Wat is het

Wat is een soa?

Een soa is een seksueel overdraagbare aandoening. Dat betekent: een ziekte die je kunt krijgen door seks. En die je ook weer kunt doorgeven aan een ander. Dat kan gebeuren als je onveilig vrijt, dus zonder condoom.

Je kunt een soa hebben zonder dat je het merkt. Je kunt dus ook zonder het te merken iemand anders besmetten.

Om zeker te weten of je een soa hebt ga je naar de huisarts of GGD voor een soa-test.

Een soa gaat niet vanzelf over. De meeste soa's zijn wel goed te behandelen. Dat is belangrijk, want van sommige soa's kun je problemen houden, bijvoorbeeld onvruchtbaarheid.

Dit zijn de meest voorkomende soa’s:

  • chlamydia
  • gonorroe
  • herpes genitalis
  • genitale wratten
  • trichomonas
  • schaamluis

Deze soa's komen minder vaak voor:

  • syfilis
  • hiv
  • hepatitis B
Oorzaken

Hoe kun je een soa krijgen?

Een soa krijg je meestal door onveilige seks

Je kunt een soa krijgen door onveilige seks met iemand die al besmet is.

De oorzaak van een soa is meestal een bacterie of een virus. Die zit dan in je vaginavocht, sperma en het vocht dat al voor het klaarkomen uit de penis komt (voorvocht). En ook in je ongesteldheids-bloed. Het zit ook in de slijmvliezen van je mond, vagina, penis en anus (poepgat).

Andere manieren om een soa te krijgen

Sommige soa’s kun je, behalve door seks, ook krijgen door:

  • Contact van je bloed met besmet bloed van een ander (hepatitis B, hepatitis C en hiv). Besmetting komt dan door bijvoorbeeld:
    • een tatoeage of piercing zetten met spullen die besmet zijn
    • het scheermesje gebruiken van iemand die besmet is
    • naalden of spuiten gebruiken van iemand die besmet is (bijvoorbeeld bij drugs inspuiten)
  • Het gebruiken van kopjes, glazen of bestek van iemand die besmet is (herpes).
  • Via kleding of handdoeken van iemand die besmet is (genitale wratten en schaamluis).
  • Door dicht tegen iemand aan te liggen (schaamluis).

Soa tijdens zwangerschap of bevalling

Sommige soa’s kunnen tijdens de zwangerschap of bevalling van moeder naar kind gaan.
Tijdens de zwangerschap: hepatitis B, syfilis en hiv.
Tijdens de bevalling bijvoorbeeld chlamydia, gonorroe en herpes.

    Onveilige seks

    Wat is onveilige seks?

    Onveilige seks betekent seks waarvan je een soa kunt krijgen. Dat kan als er direct contact is tussen de slijmvliezen van jou en je partner. Slijmvlies zit in/aan je penis, vagina, anus, keel en mond. Onveilig is dus seks zonder condoom of beflapje. Bijvoorbeeld:

    • vaginale seks (penis in vagina of vagina tegen vagina)
    • anale seks (penis in/tegen anus)
    • pijpen (penis in mond)
    • beffen (mond tegen vagina)
    • een vibrator of dildo direct na iemand anders gebruiken
    • met je vingers je penis/vagina aanraken en direct daarna die van de ander.
    Risicogroepen

    Wie heeft meer kans op soa’s?

    Soa’s komen bij sommige groepen mensen vaker voor dan bij andere. Dit noemen we risicogroepen.

    Dit zijn risicogroepen voor soa's:

    • Jongeren onder de 25 jaar.
    • Mensen die in de afgelopen 6 maanden met 3 of meer verschillende mensen seks hebben gehad.
    • Mannen die (ook) seks hebben met mannen.
    • Mensen die in de prostitutie werken (sekswerkers).
    • Klanten van sekswerkers.
    • Mensen die uit landen of gebieden komen waar soa’s veel voorkomen:
      Suriname, de voormalige Nederlandse Antillen, Turkije, Marokko, Afrika, Zuid-Amerika, Azië en Oost-Europa.
    • Mensen van wie de ouders uit een van de landen hierboven komen.
    • Mensen die seks hebben met iemand uit een van de groepen hierboven.
    • Mensen die al een soa hebben of hebben gehad.

    Als jij bij zo’n groep hoort, betekent het nog niet dat je echt een soa krijgt, alleen de kans is groter.

    Veilig vrijen

    Veilig vrijen om soa's te voorkomen

    Veilig vrijen is de beste manier om soa's te voorkomen. Dat betekent:

    • Als je met verschillende partners seks hebt: altijd een condoom gebruiken. Dus bij:
      • vaginale seks (penis in vagina of vagina tegen vagina)
      • anale seks (penis in/tegen anus)
      • pijpen (penis in mond)
    • Als je een nieuwe vaste relatie hebt: gebruik minstens 3 maanden condooms.
    • Als je na die 3 maanden zonder condooms verder wilt: doe dan allebei een soa-test.
    • Zorg dat je condooms bij je hebt als je (misschien) seks gaat hebben. Denk niet: dat doet de ander wel. Doe het ook niet zonder, omdat je partner dat wil. Het is jouw lijf en jouw gezondheid.
    • Praat van tevoren samen over veilig vrijen. Dus niet pas als je geil bent.
    • Lees van te voren hoe je een condoom goed gebruikt.
    • Gebruik een beflapje bij beffen (mond tegen vagina) of rimmen (mond tegen anus). Een opengeknipt condoom kan ook.
    • Pak een nieuw condoom als je wisselt van standje. Dus bijvoorbeeld niet met hetzelfde condoom eerst in anus en dan in vagina.
    Andere adviezen

    Wat kun je nog meer doen om soa's te voorkomen

    • Heeft je sekspartner blaasjes, wondjes, korstjes of zweertjes? Raak die dan zo min mogelijk aan. Was je handen goed met zeep als je plekjes toch hebt aangeraakt.
    • Als een van jullie een koortslip heeft: zoen, pijp of bef elkaar dan niet.
    • Gebruik geen scheermesjes van anderen.
    • Hou je penis of vagina schoon. Dat betekent: wassen met water. Niet met zeep, daar worden je slijmvliezen juist kwetsbaarder van.
    • Als je veel risico loopt op hiv: denk erover of je PrEP wilt slikken voor de seks. Dit zijn medicijnen die voorkomen dat je hiv krijgt.
    • Als je veel risico loopt op hepatitis B: denk na over een prik tegen hepatitis B.
    • Gebruik niet teveel alcohol of drugs. Daardoor ga je makkelijker over je grenzen, ook met (onveilige) seks.
    • Spuit je drugs? Gebruik dan altijd schone drugsnaalden.

    Deze mensen hebben een hoger risico op hiv of hepatitis B:

    • mensen die seks hebben met veel verschillende partners
    • mannen die seks hebben met mannen
    • sekswerkers
    • bezoekers van sekswerkers
    Meer informatie
    Deze tekst is aangepast op

    Vond u deze informatie nuttig?

    Vond u deze informatie nuttig?
    Heeft u een tip hoe wij Thuisarts.nl kunnen verbeteren?