Ik wil voorkomen dat ik een soa krijg

In het kort

In het kort

  • Soa staat voor seksueel overdraagbare aandoening.
  • Je kunt een soa krijgen via onbeschermd seksueel contact.
  • Soa’s hebben soms ernstige gevolgen, zoals onvruchtbaarheid. 
  • Daarom is het belangrijk om te voorkomen dat je een soa krijgt.
  • Soa's worden overgedragen via contact met slijmvliezen, bloed, sperma of vaginaal vocht.
  • Veilig vrijen is de beste manier om soa's te voorkomen.
  • Gebruik condooms. Twijfel niet. Bestel ze op tijd via internet of koop ze bij de apotheek of drogist.
  • Laat je niet overdonderen door een partner die van alles wil wat jij niet wilt.
  • Zorg dat je condooms altijd bij je draagt en ook thuis binnen handbereik hebt.
  • Heb je geen condooms bestel ze dan vandaag nog.
  • Gebruik bij een nieuwe partner minstens drie maanden condooms en laat je allebei testen.
  • Onbeschermde seks gehad met iemand die zeer waarschijnlijk hepatitis B of hiv heeft? Bel met spoed de huisartsenpost, huisarts of GGD.  
Video's

Video's

Beschrijving

Wat is een soa?

Soa’s zijn seksueel overdraagbare aandoeningen. Het zijn besmettelijke ziekten die door onveilig vrijen kunnen worden overgedragen. Dit zijn de belangrijkste soa’s:

  • chlamydia
  • gonorroe
  • syfilis
  • hiv
  • hepatitis  B
  • herpes genitalis
  • genitale wratten
  • trichomonas
  • schaamluis

Je kunt een soa hebben zonder dat je er iets van merkt. Je kunt er dan ook ongemerkt een ander mee besmetten.

Sommige soa’s veroorzaken ernstige gezondheidsproblemen als ze niet op tijd worden behandeld, bijvoorbeeld onvruchtbaarheid.
Als je er op tijd bij bent, zijn de meeste soa’s gelukkig goed te behandelen.

Oorzaken

Hoe ontstaat een soa?

Soa’s worden meestal veroorzaakt door bacteriën of virussen. Die zitten in het slijmvlies, (menstruatie)bloed, sperma of vaginavocht van iemand die besmet is met een soa.

Soa’s kunnen dus overgebracht worden via:

  • bloed;
  • menstruatiebloed;
  • sperma;
  • voorvocht (vocht dat voor de zaadlozing uit de penis komt);
  • vaginaal vocht;
  • vocht uit blaasjes of zweertjes in het slijmvlies.

Je kunt een soa oplopen door onveilig te vrijen met iemand die besmet is. Het is onveilig als er contact is tussen de slijmvliezen van de penis, de vagina, de anus, de keel of de mond. Bijvoorbeeld bij vaginale of anale seks (contact tussen penis en anus) zonder condoom, of bij orale seks (contact tussen mond en geslachtsdelen: pijpen of beffen) zonder condoom of beflapje. Je kunt ook besmet raken als je een vibrator of dildo direct na iemand anders gebruikt.

De soa’s hepatitis B en hiv zijn ook overdraagbaar via bloed, zonder seks. Bijvoorbeeld:

  • bij een onhygiënisch uitgevoerde tatoeage of piercing;
  • wanneer iemand het scheermesje gebruikt van een besmet persoon;
  • wanneer iemand (bij drugsgebruik) naalden of spuiten van een besmet persoon gebruikt.

Sommige soa’s kunnen tijdens de zwangerschap of bevalling van moeder op kind worden overgedragen.

Een soa krijg je niet:

  • via een hoestbui;
  • door een insectenbeet;
  • bij zwembadbezoek;
  • door uit het kopje van een ander te drinken. Alleen het herpesvirus kan door het delen van kopjes, glazen of bestek op een ander worden overgedragen.

Het virus dat genitale wratten veroorzaakt is het HPV (Humaan Papilloma Virus). Dit virus kan, behalve door vrijen, ook via vingers of handdoeken worden overgedragen. 
Schaamluis kan via handdoek of beddengoed worden overgedragen of direct van mens op mens. 

Risicogroepen

Wie heeft een verhoogde kans op soa’s?

Per jaar wordt in Nederland bij ruim 100.000 mensen een soa gevonden. Het aantal neemt nog steeds toe.

Sommige soa’s komen in bepaalde groepen vaker voor dan in andere. Hoor jij of je partner bij een van deze risicogroepen? Dan heb je een verhoogde kans op bepaalde soa’s.

Het gaat alleen om een inschatting van de kans op soa. Of je echt een soa oploopt, hangt vooral af van of je veilig vrijt of niet.

Dit zijn risicogroepen:

  • jongeren onder de 25 jaar;
  • mensen met veel wisselende seksuele contacten (drie of meer in de afgelopen zes maanden);
  • mannen die (ook) seks hebben met mannen;
  • mensen die in de prostitutie werken en hun klanten;
  • mensen die afkomstig zijn en mensen van wie de ouders afkomstig zijn uit landen waar soa’s veel voorkomen:
    Suriname, de voormalige Nederlandse Antillen, Turkije, Marokko, Afrika, Zuid-Amerika, Azië en Oost-Europa;  
  • mensen met een partner uit een van de vijf groepen hierboven;
  • mensen die al een soa hebben of hebben gehad. 
Veilig vrijen

Veilig vrijen om soa's te voorkomen

Veilig vrijen is de beste manier om soa's te voorkomen. Het gaat erom contact tussen de slijmvliezen van de penis, vagina, anus en mond te vermijden.

  • Tongzoenen en elkaar met de vingers bevredigen is over het algemeen veilig. 
  • Zorg dat er geen bloed, sperma, voorvocht (vocht dat voor het klaarkomen uit de penis komt) of vaginaal vocht op het slijmvlies van de ander komt. Dat verhoogt de kans op overdracht van soa's.
  • Zit je bijvoorbeeld met je vingers in de vagina van je partner en daarna direct in je eigen vagina, dan kan dat wel soa overdragen.
  • Gebruik bij penis-vagina-seks en penis-anus-seks altijd steeds een nieuw condoom.
  • Als je tijdens het vrijen een dildo (of kunstpenis) uitwisselt doe er dan bij de wissel een nieuwe condoom omheen of gebruik ieder een eigen dildo.
  • Bij orale seks (contact tussen mond en geslachtsdelen: pijpen of beffen) geeft een condoom of een beflapje bescherming.
  • Neem geen risico's omdat een sekspartner dat graag wil. Kies je eigen weg.
  • Laat je niet overrompelen door je eigen geilheid. Denk er vooraf over na en zorg altijd voor condooms.

Heb je geen vaste partner? Zorg dan dat je altijd veilig vrijt. Als je dit lastig vindt, probeer dan bij jezelf na te gaan wat je belemmert: geen zin om te praten over condoomgebruik, geen ervaring met condooms of omdat de seks anders voelt met een condoom. Van tevoren hierover praten maakt het misschien wat gemakkelijker om samen toch veilige maatregelen te nemen.

Heb je  een nieuwe vaste relatie? Gebruik minstens drie maanden condooms. Willen jij en je partner na die drie maanden zonder condooms verder, laat je dan allebei testen.

Meer informatie
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.