Ik ben een oudere en duizelig

In het kort

In het kort

  • Ouderen voelen zich soms duizelig, licht in het hoofd of onvast op de benen.
  • Dat kan komen door minder spierkracht, een slechtere conditie, pijn in de gewrichten, slechter zien, spanningen, angst, somberheid of tijdelijk minder bloed in de hersenen. 
  • Sommige medicijnen kunnen ook duizeligheid geven.
  • Bel direct uw huisarts als u plotseling duizelig wordt samen met andere klachten zoals dubbelzien, moeilijk praten of geen kracht in een arm of been.
Beschrijving

Wat is duizeligheid bij ouderen?

Wanneer mensen over duizeligheid praten, kunnen ze verschillende dingen bedoelen.

Ouderen hebben vaak last van:
- een licht gevoel in het hoofd of het gevoel bijna flauw te vallen
- een onzeker gevoel bij staan en lopen, een onvast gevoel in de benen

Heeft u het gevoel dat alles om u heen draait? Lees dan verder bij Ik heb last van draaiduizeligheid. Draaiduizeligheid heeft andere oorzaken waarbij ook andere uitleg nodig is.

Duizeligheid is vervelend. U kunt er onzeker van worden. Het kan veel invloed hebben op uw leven.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen van duizeligheid op oudere leeftijd?

Duizeligheid kan bij ouderen verschillende klachten geven.

  • Wanneer u te snel opstaat vanuit uw bed of stoel, kunt u licht in het hoofd worden.
  • Soms kost het zoveel inspanning om uit een lage stoel te komen, dat u daarna nog even wankelt.
  • U kunt het gevoel hebben dat u onvast op uw benen staat.
  • Als u loopt en ineens omdraait of een snelle beweging maakt, kan het lastig zijn uw evenwicht te behouden.
  • Soms voelt het alsof u op watten loopt (alsof u de grond onder uw voeten niet goed voelt).
  • Lopen met een leesbril geeft een onzeker gevoel. U kunt dan namelijk niet goed zien waar u uw voeten neerzet.
  • U voelt zich misschien onzeker of bent bang om te vallen.
  • Angst kan hartkloppingen, hoofdpijn en duizeligheid geven. Van de duizeligheid kunt u weer angstig worden. Zo kunnen duizeligheid en angst elkaar versterken.
  • U durft misschien minder vaak naar buiten en bij anderen op bezoek. U kunt zich daardoor ook eenzaam en somber voelen. 
Oorzaken

Hoe ontstaat duizeligheid op oudere leeftijd?

Duizeligheid op oudere leeftijd heeft vaak meerdere oorzaken. Het is niet altijd mogelijk één duidelijke oorzaak aan te wijzen.       

Veel voorkomende oorzaken zijn:

  • Conditie, spieren, gewrichten en botten. Op oudere leeftijd worden uw spieren zwakker. Daardoor staat u minder stevig. Uw spieren en gewrichten worden stijver of doen soms pijn.
    U bent minder lenig en kunt minder snel reageren om uw evenwicht te behouden. Uw botten worden op oudere leeftijd ook brozer. Daardoor voelen oudere mensen zich vaak onzeker en zijn bang om te vallen. Het probleem is dat u daardoor vaak nog minder gaat bewegen en uw conditie, kracht en coördinatievermogen verder afnemen.
  • Evenwicht. Vaak is het evenwichtsgevoel in de spieren minder goed. Bij lopen en omdraaien kunt u moeite hebben uw evenwicht te bewaren. Dit komt bijvoorbeeld voor bij ouderen met diabetes mellitus (suikerziekte) als de gevoelszenuwen niet meer goed werken.
  • Slecht zien. Op oudere leeftijd kunnen er veel redenen zijn waardoor u minder goed kunt gaan zien. Als u met een leesbril of multifocaal-bril rondloopt kunt u niet goed zien waar u uw voeten neerzet. Dat kan duizeligheid geven. Diabetes mellitus komt bijvoorbeeld op oudere leeftijd meer voor. Ook daardoor kunt u geleidelijk aan minder goed zien. Het is dan moeilijker uw evenwicht te bewaren.
  • Bloeddruk. Uw lichaam past zich niet snel genoeg aan. Als u plotseling opstaat stroomt er even te weinig bloed naar uw hersenen. Dit heet 'orthostatische' duizeligheid.
  • Lang staan en warmte kunnen de oorzaak zijn dat u bijna flauwvalt (licht gevoel in het hoofd, en zwart voor de ogen). Dat komt doordat uw bloedvaten dan even wijder worden en er even minder bloed naar uw hart terugstroomt. Dit kan ook voorkomen bij honger of oververmoeidheid.
  • Hartkloppingen, een heel snelle of een trage hartslag geven ook een licht gevoel in uw hoofd. Dat kan komen doordat uw hart dan even minder bloed naar uw hersenen pompt. Ook bij hartritmestoornissen, een lekkende hartklep of hartfalen.
  • Spanning, angst en heftige emoties kunnen de hartslag versnellen of vertragen. Dat kan een licht gevoel in het hoofd geven. In spannende situaties kunt u zelfs flauwvallen.
  • Somberheid of vermoeidheid. Ook hierdoor kunt u zich duizelig of zweverig voelen. Bent u alleen en maakt u zich veel zorgen, dan kan de angst om te vallen een rol spelen. 
  • Bijwerking van medicijnen. Als u op oudere leeftijd elke nacht een slaappil gebruikt, heeft u een grotere kans om overdag te vallen
    Andere medicijnen die duizeligheid kunnen geven (een licht gevoel in het hoofd of het gevoel bijna flauw te vallen) zijn bijvoorbeeld plaspillen, bloeddrukpillen, en sommige middelen tegen hartritmestoornissen, pijn op de borst, depressie, psychose, angst, pijn, allergie (antihistaminica) of diabetes.
  • Alcohol. Te veel alcohol kan ervoor zorgen dat u een licht gevoel in uw hoofd heeft en op uw benen wankelt.

ORS

ORS is een oplossing van zouten en (druiven)suiker in water.

Het wordt gebruikt bij waterdunne diarree en braken.

Bron: Apotheek.nl
Adviezen

Adviezen bij duizeligheid op oudere leeftijd

Soms is er niet één duidelijke oorzaak, maar kunt u toch proberen de klachten te verminderen. Bekijk samen met uw huisarts wat de oorzaken kunnen zijn van uw duizeligheid. Daarna kijkt u samen wat u daaraan kunt doen, welke adviezen daarbij passen en wie u daarbij kan helpen.

De volgende adviezen kunnen helpen tegen duizeligheid.

  • Bewegen. Blijf regelmatig bewegen voor zover dat kan. Probeer een halfuur per dag extra te bewegen. Drie keer tien minuten mag ook. Alle kleine beetjes helpen. Zo blijft u uw spieren gebruiken en blijft u fit en sterk. Ga bijvoorbeeld wandelen of fietsen. U kunt ook oefeningen doen zodat uw spieren sterker worden en u zich ook sterker voelt. Een oefentherapeut of een fysiotherapeut voor balans en krachttraining kan u hierbij helpen.
    Voelt u zich onzeker of onvast op de benen staan? Gebruik dan een stok of rollator. Dan staat u stevig en bent u minder bang om te vallen. Dan durft u weer meer te bewegen en dat is belangrijk. Lees ook Ik ben slecht ter been en wil vallen voorkomen. 
  • Evenwicht. U kunt bepaalde oefeningen doen zodat u beter in staat bent uw evenwicht te behouden. Een oefentherapeut of een fysiotherapeut voor balans en krachttraining kan u hierbij helpen.
  • Bloeddruk. Sta niet plotseling op uit uw bed of stoel, maar doe dit in stapjes. Ga eerst op de rand van uw bed of stoel zitten en houd u ergens aan vast wanneer u overeind komt.
    Bewegen kan helpen het bloed terug naar uw hart en hersenen te pompen. Ga bijvoorbeeld afwisselend met één voet op uw tenen en met uw andere voet plat op de grond staan (steeds top en neer), of maak passen op de plaats.
    Bespreek het met uw huisarts. Soms moet de dosering van bloeddruk-medicijnen worden aangepast.  
  • Voorkom flauwvallen: Vermijd lang staan, benauwde ruimtes, honger, vermoeidheid en alcohol; eet regelmatig en drink water.
    Ga tijdig zitten of liggen als u merkt dat u (bijna) flauwvalt.
  • Goed zicht. Doe uw leesbril af als u rondloopt. Laat de juiste bril aanmeten als dat nodig is.
  • Let op medicijnen. Probeer geen slaapmiddelen te gebruiken. Wilt u met slaapmiddelen stoppen, dan kan uw huisarts u daarmee helpen.
  • Bespreek uw medicijngebruik Gebruikt u bloeddrukpillen? altijd met uw huisarts. Soms helpt het als u de bloeddrukpillen ’s avonds inneemt in plaats van ’s ochtends. Uw huisarts kijkt of de dosering van uw medicijnen moet worden aanpast. Soms stelt de huisarts voor een ander medicijn te gebruiken.
  • Diabetescontrole. Heeft u diabetes mellitus, zorg dan dat u regelmatig voor controle naar uw huisarts of praktijkondersteuner gaat. Als u diabetes mellitus goed onder controle houdt is de kans op beschadiging van uw ogen kleiner.
  • Drink geen alcohol als u zich niet zeker voelt op uw benen.
  • Heeft u veel zorgen? Probeer problemen op te lossen en mogelijke oorzaken van spanning, stress, angst, somberheid en eenzaamheid aan te pakken. Bespreek dit met uw naasten. Vraag advies aan uw huisarts of maak een afspraak bij de praktijkondersteuner. Bij sommige problemen is het goed om met een maatschappelijk werker of psycholoog te praten.
Medicijnen

Medicijnen tegen duizeligheid bij ouderen

Middelen zoals betahistine en cinnarizine kunt u beter niet gebruiken. Ze helpen niet bij duizeligheid en hebben wel bijwerkingen.

Bij duizelingen door ernstige spanningen of angst schrijven artsen soms benzodiazepines voor. Dit zijn kalmerende middelen die verslavend werken. Kalmerende middelen kunnen soms juist duizeligheid veroorzaken. Gebruik ze daarom liever niet of hooguit voor een korte periode (5 tot 7 dagen).

betahistine

Betahistine verbetert de bloeddoorstroming in het binnenoor.

Artsen schrijven het voor bij de ziekte van Ménière.

Bron: Apotheek.nl

cinnarizine

Cinnarizine vermindert duizeligheid en misselijkheid. Verder is het een anti-allergiemedicijn.

Het is te gebruiken bij reisziekte, duizeligheid en bij verschillende vormen van allergie, zoals netelroos en jeuk.

Bron: Apotheek.nl
Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder met duizeligheid op oudere leeftijd?

Ongeveer 1 op de 3 ouderen heeft na 6 maanden nog steeds last van duizeligheid in het dagelijks leven.

  • Heeft u andere medicijnen gekregen of is de dosering veranderd? Bijvoorbeeld voor uw bloeddruk? Kom dan na 2 tot 4 weken voor controle.
  • Bij ziekten als diabetes mellitus, is het belangrijk dat u regelmatig op controle komt.
  • Blijft de duizeligheid bestaan, en is er geen oorzaak aan te wijzen? Dan is het belangrijk te kijken hoe u hiermee om kunt gaan.
  • Neem maatregelen om te voorkomen dat u valt en zich pijn doet.
  • Gebruik eventueel een stok of een rollator als houvast bij het lopen.
Wanneer contact?

Wanneer contact opnemen bij duizeligheid bij ouderen?

Neem direct contact op met de huisarts of huisartsenpost:
Bij plotselinge duizeligheid of lichtheid in het hoofd samen met een van deze verschijnselen:

  • plotseling: dubbelzien, moeilijk praten, slikken of lopen, geen kracht in een arm of been
  • plotseling minder kunnen horen
  • plotseling zeer hevige hoofd- of nekpijn
  • (het gevoel van) vallen of flauwvallen
  • hoofdpijn, misselijk of sloom, na langdurig verblijf in gesloten ruimte zonder ventilatie  
  • diabetes mellitus en mogelijk een te lage bloedsuiker

Neem contact op met uw huisarts als plotselinge duizeligheid aanhoudt en

  • u bent ouder dan 65 jaar
  • u heeft diabetes
  • u heeft ooit een beroerte of andere hart- en vaatziekte gehad
  • u gebruikt bloedverdunners (antistolling)
Meer informatie

Meer informatie over duizeligheid

De informatie over duizeligheid is gebaseerd op de wetenschappelijke richtlijn voor huisartsen, de NHG-Standaard Duizeligheid.

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.