Ik heb psychische klachten. Hoe ga ik daarmee om?

In het kort

In het kort

  • Door psychische klachten heeft u minder plezier in het leven. U voelt u bijvoorbeeld somber, verward, angstig of gespannen.
  • U kunt zelf veel doen om de klachten te verminderen. Bijvoorbeeld veel bewegen en zorgen voor een goede dagstructuur.
  • Wordt u behandeld? Probeer dan om zelf zoveel mogelijk mee te denken en mee te beslissen over uw behandeling.
  • Naasten kunnen u goed ondersteunen, ook bij uw behandeling.
  • U beslist zelf of u uw naasten betrekt bij uw behandeling.
Wat is het

Wat zijn psychische klachten?

Psychische klachten komen veel voor. U voelt zich bijvoorbeeld somber, verward, angstig of gespannen. Hierdoor kunt u zich misschien moeilijk concentreren, piekert u veel, slaapt u slecht of heeft u geen zin in contact met anderen.

Door psychische klachten heeft u minder plezier in het leven. U kunt uw dagelijkse dingen, zoals werken of voor uw kinderen zorgen, minder goed doen. U kunt er ook lichamelijke klachten van krijgen, zoals hoofdpijn, hartkloppingen, nekpijn, maagklachten of buikpijn. 

Vaak komen psychische klachten door problemen op belangrijke gebieden, bijvoorbeeld in het gezin, op uw werk of met uw gezondheid. Ook uw karakter kan de kans op psychische klachten vergroten. Zorgt u bijvoorbeeld altijd voor anderen en daardoor minder goed voor uzelf? Voelt u zich altijd maar verantwoordelijk voor alles? Dit soort karaktereigenschappen kunnen u uitputten. Ook alcohol of drugs kunnen de oorzaak zijn van problemen en psychische klachten.

Een bepaalde combinatie van psychische klachten is een psychische aandoening. Voorbeelden van psychische aandoeningen zijn een depressie, angststoornis, psychose, dwangstoornis en eetstoornis.

Adviezen

Wat kan ik zelf doen aan mijn psychische klachten?

U kunt veel zelf doen om u beter te gaan voelen, bijvoorbeeld:

  • Structuur in uw dag
    Houd zoveel mogelijk regelmaat in uw leven.
    • Probeer steeds op dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan.
    • Sta op tijd op en kleed u aan.
    • Eet drie keer per dag op vaste tijden.
    • Blijf als het kan zoveel mogelijk de gewone dingen doen. Blijf bijvoorbeeld werken, voor de kinderen zorgen, vrijwilligerswerk doen, hobby's uitoefenen, studeren. Dat geeft afleiding en structuur.
  • Bewegen
    Zorg dagelijks voor minimaal een half uur lichaamsbeweging. Ga bijvoorbeeld een half uur wandelen, fietsen, zwemmen of tuinieren. 
  • Blijf in contact met anderen
    Ga bij vrienden of familie langs ook al ziet u daar tegenop. Vaak bent u achteraf blij dat u geweest bent. Het kan ook helpen om uw zorgen te delen met familie of vrienden. 
  • Doe leuke dingen
    Zorg voor afleiding en ontspanning door dingen te doen die u leuk vindt.
  • Geen alcohol en drugs
    Alcohol en drugs kunnen psychische problemen veroorzaken en ze ook verergeren. 
  • Schrijven
    Als u veel piekert, schrijf dan iedere dag op waar u over piekert. Dat helpt om uw gevoelens te begrijpen en oplossingen te vinden.
  • Manier van denken
    U kunt proberen om uw manier van denken te veranderen. Uw manier van denken heeft namelijk invloed op hoe u zich voelt.
    • Als u vaak negatief denkt, voelt u zich sneller somber of angstig. U gaat zich dan ook zo gedragen. U vermijdt bijvoorbeeld dingen waar u bang voor bent.
    • Iemand die positief denkt, voelt zich lekkerder en durft en doet meer. Probeer dus om positief te denken. Kijk naar u wat allemaal nog wel kunt en naar de dingen die goed gaan. Een therapie die daarbij kan helpen is cognitieve gedragstherapie. U kunt deze therapie ook in een online cursus doen. Het is bewezen dat zo’n cursus somberheid, depressieve klachten en angst vermindert.
  • Ontspanningsoefeningen en mindfulness
    Met ontspanningsoefeningen en mindfulness leert u ontspannen.
  • Online cursus
    Op internet staan cursussen die u kunnen helpen, bijvoorbeeld Kleur je leven. Op mentaalvitaal.nl vindt u meer cursussen. 
  • Stel uzelf doelen
    Accepteer dat u klachten heeft en kijk vooral naar wat u allemaal wel kunt: wat zijn uw sterke kanten, wat zijn uw talenten? Stel uzelf doelen: wat wilt u (weer) kunnen?
  • Lotgenotencontact
    Het kan helpen om met mensen te praten die dezelfde problemen hebben (gehad). Zij begrijpen goed wat u doormaakt. Hun verhalen kunnen u hoop en moed geven. Kijk eens of er bij u in de buurt bijvoorbeeld groepscursussen zijn voor mensen met psychische klachten. Lotgenoten vindt u ook bij patiëntenorganisaties.
Samenwerken

Hoe werk ik goed samen met mijn hulpverlener?

Krijgt u psychische hulp van uw huisarts, de praktijkondersteuner, een psychiatrisch verpleegkundige, een psycholoog of psychiater? Een goede samenwerking met uw hulpverlener is belangrijk. Probeer om zoveel mogelijk mee te denken over uw behandeling.

Informatie

Meedenken en meebeslissen gaat makkelijker als u uw eigen klachten begrijpt. Informatie kan daarbij helpen. Bekijk filmpjes of lees over uw klachten hier op Thuisarts.nl, zie bijvoorbeeld depressie, angst, paniek of dwang.

Informatie delen

U weet veel van uzelf. Uw hulpverlener wil ook graag veel weten over u. Dan kan hij/zij u de zorg geven die bij u past. U kunt bijvoorbeeld vertellen:

  • wat er met u is gebeurd;
  • hoe u zich voelt, hoe het met u gaat;
  • wat uw sterke en minder sterke kanten zijn;
  • wat voor u belangrijk is;
  • welke ervaringen u heeft met eerdere behandelingen.

Uw hulpverlener heeft informatie die voor u belangrijk is, zoals:

  • informatie over de psychische klachten, waar u last van heeft;
  • welke mogelijkheden er zijn er om uw klachten te verminderen;
  • wat de voordelen en de nadelen zijn van de verschillende behandelingen.

Al deze informatie delen u en uw hulpverlener met elkaar. Daardoor kunt u samen beslissen wat voor u de beste zorg en behandeling is. Het gaat immers om uw leven. 

De juiste behandeling?

Tijdens de behandeling kunt u bekijken of u tevreden bent, of de hulp goed voor u is. Heeft u het idee dat de behandeling niet helpt? Bespreek dit dan met uw hulpverlener. Samen kunt u bekijken hoe de behandeling veranderd kan worden. U kunt eventueel ook een andere behandelaar kiezen. Of ervoor kiezen om te stoppen met behandeling.

Na de behandeling

Is uw behandeling klaar? Maak dan samen met uw hulpverlener een signaleringsplan. Daarin staat:

  • hoe u kunt merken dat de psychische klachten weer terugkomen;
  • hoe uw naasten kunnen merken dat het weer slechter gaat met u;
  • wat u en uw naasten in dat geval kunnen doen om een terugval te voorkomen.

Zo nodig maakt u samen ook een crisiskaart. U kunt deze altijd bij u dragen. Dit is voor als het plotseling niet goed met u gaat. U kunt de kaart dan laten zien aan iemand die op dat moment bij u in de buurt is of aan een hulpverlener. Op een crisiskaart staan:

  • de gegevens van uw behandelaar;
  • welke medicijnen u slikt;
  • hoe u wilt dat mensen met u omgaan tijdens een crisis;
  • wie de hulpverleners moeten bellen bij een crisis.
Naasten

Hoe kunnen mijn naasten mij helpen bij psychische klachten?

Uw familie en vrienden kunnen u helpen als u psychische klachten heeft. Ze kunnen naar u luisteren. Ze kunnen ook hulp regelen als dat nodig is. Zij kennen u goed en kunnen het u bijvoorbeeld vertellen als ze merken dat uw klachten weer erger worden. 

Krijgt u een behandeling? Dan kan een naaste u hierbij ondersteunen. Hij/zij kan meehelpen om de behandeling beter vol te houden. Of informatie geven aan uw behandelaar als u dat goed vindt. U mag natuurlijk zelf bepalen of u wel wilt dat een naaste bij uw behandeling betrokken wordt, en wie u daarvoor uitkiest. 

Uw naasten kunnen u beter helpen als zij veel weten over uw psychische klachten. Ze begrijpen u dan beter, en kunnen dan waarschijnlijk beter omgaan met uw klachten. Het is dus belangrijk dat zij er ook over lezen en vragen stellen aan uw behandelaar. 

Hulp van naasten is bijna altijd goed. Maar het kan ook zijn dat uw klachten juist blijven, of zelfs erger worden, door een naaste. Denkt u dat dit bij u zo is? Bespreek dit dan met uw behandelaar. 

Reacties van anderen

Hoe ga ik om met reacties van anderen op psychische klachten?

Mensen reageren soms vervelend op psychische klachten. Dat komt doordat ze bepaalde ideeën hebben over psychische klachten. Ze denken bijvoorbeeld dat mensen met psychische klachten gevaarlijk of zielig zijn.

Wat kunt u doen bij vervelende reacties?

Zegt iemand iets vervelends? Of behandelt iemand u op een manier die u niet prettig vindt?

  • Praat erover met hem of haar. Vindt u dat moeilijk? Vraag dan iemand die u vertrouwt om bij dat gesprek te zijn.
  • Bespreek met uw hulpverlener hoe u het beste met negatieve reacties omgaat.
  • Bespreek het met lotgenoten. Zij krijgen waarschijnlijk dezelfde reacties en weten misschien wat u het beste kunt doen.

Hoe voorkomt u dat u negatief gaat denken over uzelf?

Doordat anderen negatief reageren op uw psychische klachten, gaat u misschien negatief denken over uzelf. Dat is niet nodig en is niet goed voor uw herstel. Bedenk: psychische klachten komen heel veel voor, iedereen kan ze krijgen. Het is niet uw eigen schuld.

  • Beslis zelf aan wie u wat vertelt over uw psychische klachten. Vaak lucht het op om erover te praten, vooral als iemand goed luistert en u goed begrijpt. Maar mensen kunnen ook vervelend reageren. Twijfelt u over wat u aan anderen zult vertellen? En aan wie? Vraag dan advies aan uw hulpverlener of aan mensen die dezelfde problemen hebben (lotgenoten).
  • Zorg dat u zich sterker gaat voelen. Ga naar een zelfhulpgroep of herstelgroep. U kunt deze vinden via de patiëntenorganisatie.
Ziekenhuisopname

Wat moet ik doen als ik voor lichamelijke klachten in het ziekenhuis word opgenomen?

Wordt u in het ziekenhuis opgenomen met lichamelijke klachten?

  • Vertel dan ook welke psychische klachten u heeft. En welke behandeling en medicijnen u daarvoor krijgt. 
  • Vertel ook hoe u en anderen kunnen omgaan met de klachten.
  • U kunt een naaste meenemen als u wilt. 

Waarom zijn deze adviezen belangrijk?

  • Lichamelijke en psychische klachten komen vaak samen voor. Ze kunnen ook invloed op elkaar hebben.
  • De zorgverleners in het ziekenhuis weten dan meer over u. Ze begrijpen u beter en kunnen u daardoor beter behandelen.
  • Sommige medicijnen werken niet goed als u ze tegelijk slikt.
  • De zorgverleners in het ziekenhuis kunnen u helpen om uw medicijnen in te nemen op de goede tijd. 
  • De psychiater van het ziekenhuis kan ook helpen bij de behandeling. 
Wanneer bellen

Wanneer direct contact opnemen bij psychische klachten?

Bel direct uw huisarts of de huisartsenpost:

  • als u direct hulp nodig heeft door een psychische crisis
  • als u denkt aan zelfdoding
  • als u deze klachten krijgt: u wordt achterdochtig, wilt minder contact met anderen, hoort of ziet af en toe dingen die anderen niet horen/zien (dit zijn verschijnselen van een psychose).

Er zijn ook telefonische hulplijnen voor direct contact met een vrijwilliger of een professionele hulpverlener. Zij luisteren naar u en geven advies als u daar behoefte aan heeft. U kunt hiervoor terecht bij:

Meer informatie

Meer informatie over omgaan met psychische klachten

Deze informatie over psychische zorg is gebaseerd op:

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.